Τα πολύωρα ταξίδια και ο κίνδυνος θρόμβωσης

Η ακινησία κατά τη διάρκεια ενός πολύωρου ταξιδιού σε συνδυασμό με τη μη κατανάλωση νερού αυξάνουν μεταξύ άλλων τον κίνδυνο για θρόμβωση, όπως προειδοποιεί ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Και προσφέρει χρήσιμες συμβουλές ώστε να αποφεύγουν οι ταξιδιώτες… κακές συνήθειες που μπορεί να συμβάλλουν στο πρόβλημα.

Οπως εξηγούν σε ανακοίνωσή τους οι ειδικοί του Οργανισμού, η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT) προκαλείται από τον σχηματισμό θρόμβου σε φλέβες που βρίσκονται βαθιά μέσα στα πόδια ή την πύελο (λεκάνη). Εάν ο θρόμβος αποκολληθεί, μέσω της κυκλοφορίας του αίματος, μπορεί να φτάσει στους πνεύμονες και να προκληθεί έτσι πνευμονική εμβολή (PE), επιπλοκή συχνά απειλητική για τη ζωή, που χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Πότε μπορεί να συμβεί. Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση παρατηρείται σε μεγάλης διάρκειας ταξίδια (πάνω από 4 ώρες). Προκαλείται σε άτομα που βρίσκονται σε καθιστή θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω αργής φλεβικής επιστροφής του αίματος.

Ο κίνδυνος αυξάνεται στα αεροπορικά ταξίδια, όπου ο ταξιδιώτης δύσκολα μπορεί να σηκωθεί και να κινηθεί στον περιορισμένο χώρο του αεροπλάνου. Επίσης μπορεί να συμβεί κατά το ταξίδι με το λεωφορείο, το τρένο ή το αυτοκίνητο.

Συνήθως τα άτομα που εμφανίζουν εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση που σχετίζεται με το ταξίδι, έχουν και άλλους παράγοντες κινδύνου, όπως:

• Προηγούμενο επεισόδιο θρόμβωσης
• Οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης
• Γνωστή διαταραχή στην πήξη του αίματος
• Πρόσφατο χειρουργείο, νοσηλεία ή κάκωση
• Χρήση οιστρογόνων (συμπεριλαμβάνονται τα ορμονικά αντισυλληπτικά και η θεραπεία υποκατάστασης μετά την εμμηνόπαυση)
• Εγκυμοσύνη
• Μεγάλη ηλικία
• Παχυσαρκία
• Ενεργό καρκίνο ή αντικαρκινική θεραπεία
• Νοσήματα όπως συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια ή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου
• Προβλήματα κινητικότητας.

Τα ύποπτα συμπτώματα. Τα συμπτώματα που προκαλεί η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση συμπεριλαμβάνουν οίδημα, πόνο ή ευαισθησία στο άκρο (συνήθως στο πόδι), τοπική ερυθρότητα και θερμότητα δέρματος. Τα συνηθέστερα συμπτώματα της πνευμονικής εμβολής περιλαμβάνουν δυσκολία στην αναπνοή, ταχυκαρδία, πόνο στο στήθος που επιδεινώνεται με τον βήχα ή τη βαθιά εισπνοή, αιμόπτυση, χαμηλή αρτηριακή πίεση, ζάλη ή λιποθυμία. Αν εμφανίσετε συμπτώματα εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής να αναζητήσετε αμέσως ιατρική φροντίδα

Οδηγίες προστασίας. Το θετικό είναι πως υπάρχουν αρκετές χρήσιμες συμβουλές για να αποφύγει κανείς τη θρόμβωση όταν ταξιδεύει. Ο ΕΟΔΥ παρέχει τις εξής συστάσεις:

• Να σηκώνεστε περιστασιακά και να περπατάτε. Επιλέξτε ένα κάθισμα στον διάδρομο, αν είναι εφικτό, ώστε να μπορείτε να περπατάτε κάθε τουλάχιστον 2-3 ώρες. Εάν ταξιδεύετε με το αυτοκίνητο, να κάνετε συχνές στάσεις για να τεντώνεστε και να περπατάτε.
• Να κάνετε ασκήσεις στους μυς της γάμπας και να τεντώνετε τα πόδια σας ενώ κάθεστε. Μπορείτε, λ.χ., να στηρίξετε τα δάκτυλά σας στο πάτωμα και να σηκώνετε τις φτέρνες σας. Ή, αντιθέτως, να σηκώνετε και να χαμηλώνετε τα δάκτυλα, στηριζόμενοι στις φτέρνες σας. Να σφίγγετε επίσης και να χαλαρώνετε τους μυς των ποδιών σας.
• Να καταναλώνετε άφθονο νερό. Οσο πιο καλά ενυδατωμένοι είστε, τόσο πιο απίθανο είναι να αναπτύξετε θρόμβωση. Ωστόσο πρέπει να αποφύγετε το αλκοόλ και την καφεΐνη.
• Εάν το ταξίδι σας διαρκεί πολλές ώρες και έχετε επιπλέον παράγοντες κινδύνου για εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, συμβουλευτείτε τον ιατρό σας για τη λήψη πρόσθετων προφυλάξεων, όπως:
• Χρήση ειδικής κάλτσας διαβαθμισμένης πίεσης.
• Λήψη φαρμακευτικής αγωγής πριν από το ταξίδι για την πρόληψη του σχηματισμού θρόμβων.

H έρευνα. Μεγάλη έρευνα που έγινε στην Ολλανδία από τοLeiden University Medical Center και δημοσιεύτηκε το 2009 είχε στόχο να αναγνωριστούν οι παράγοντες κινδύνου στα αεροπορικά ταξίδια, που αυξάνουν το ρίσκο ιδίως για εκείνα τα άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.

Οπως διαπιστώθηκε, εκείνοι που κάθονται δίπλα στο παράθυρο – και συνεπώς δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στον διάδρομο – διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο. Μάλιστα, οι υπέρβαροι αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμφανίσουν εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση. Επίσης το άγχος και ο ύπνος φαίνεται να αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες. Πιο συγκεκριμένα, κάθε ώρα ύπνου φάνηκε να αυξάνει τον κίνδυνο κατά 10%. Από τα δεδομένα της ίδιας μελέτης όμως δεν προκύπτει πως ισχύει το ίδιο και για το αλκοόλ.