«Η Ιφιγένεια {LF}είναι η υπέρβαση και το τραύμα»

Θα είναι η πρωταγωνίστρια στην τελευταία παραγωγή που ανεβαίνει για το φετινό φεστιβαλικό καλοκαίρι στην Επίδαυρο: την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Θέμη Μουμουλίδη. Η Μαρία Πετεβή, από τη νεότερη γενιά ηθοποιών, εμφανίζεται μαζί με τους Λάζαρο Γεωργακόπουλο (Αγαμέμνονας), Ιωάννα Παππά (Κλυταιμνήστρα), Ακη Σακελλαρίου (Μενέλαος), Γιώργο Χρυσοστόμου (Αχιλλέας) και Παντελή Δεντάκη – στους ενοποιημένους για τις ανάγκες της σκηνοθεσίας ρόλους του Πρεσβύτη και των Αγγελιοφόρων. Ο σκηνοθέτης επιστρέφει για τρίτη φορά στο συγκεκριμένο έργο επιχειρώντας «αναδείξει την εφιαλτική σχέση της τραγωδίας του Ευριπίδη με τη δυστοπία της εποχής μας» και η πρωταγωνίστρια μιλάει στο «ΝΣυν» για τη δική της προσέγγιση.

Ποιο πιστεύετε ότι είναι το «κλειδί» για να προσεγγίσετε την ψυχοσύνθεση της ηρωίδας;

Η Ιφιγένεια είναι ένας πολύ ιδιαίτερος ρόλος καθότι κρύβει μέσα της πολύ διαφορετικές δυνάμεις. Τα υλικά που δομούν τον ρόλο είναι σίγουρα η ανεμελιά, η αθωότητα, η ειλικρίνεια, η αγνότητα, η ρομαντική οπτική για τον κόσμο και τα ιδανικά. Η απόλυτη προσκόλληση και αγάπη που έχει για τον πατέρα της καθιστά ακόμα πιο τραγικό, τραυματικό και σοκαριστικό το ότι εκείνος επιλέγει να τη σφάξει. Εκείνη είναι η πρώτη στιγμή που χάνει τον κόσμο, πιο συγκεκριμένα το βλέμμα που είχε για τον κόσμο και ξεκινά η αλλαγή της. Η αθωότητα – ανεμελιά βιάζεται και καταλήγει σε μια σκληρή και απότομη ενηλικίωση της ηρωίδας, η οποία σχεδόν χάνει την προηγούμενη ταυτότητά της, βγαίνει από τον εαυτό της, μεταμορφώνεται ώστε να αντέξει να διαχειριστεί ψυχικά το γεγονός. Η λέξη που χαρακτηρίζει την ηρωίδα μου είναι η «υπέρβαση» και το «τραύμα». Μέσω της υπέρβασης φτάνει σε κάποια διαχείριση και αποδοχή του γεγονότος, ενώ μετά από αυτό η ηρωίδα αλλάζει ριζικά, μπαίνει σε μια σκοτεινιά, σε κάτι πιο βαθύ και ανεξερεύνητο, βρίσκει ίσως κάτι ζωώδες, κάποιο κρυμμένο ένστικτο, ενώ ταυτόχρονα ανθίζει μέχρι να μαραθεί. Η υπέρβαση, η μεταμόρφωση και η άνθιση ήταν σίγουρα περιοχές που ψηλάφισα για να προσεγγίσω την ηρωίδα, όπως και το πώς μεταφράζω εγώ την αίσθηση των περιοχών σε σχέση με την αθωότητα και την ενηλικίωση.

Πώς παρουσιάζει ο Ευριπίδης την Ιφιγένεια σε αυτό το έργο;

Η Ιφιγένεια είναι ένα λουλούδι που καλά καλά δεν άνθισε και το ξεριζώνουν απότομα. Βιώνει την απόλυτη προδοσία και την απόλυτη ματαίωση που φέρνει η ενηλικίωση. Ταυτόχρονα είναι μια ηρωίδα αντιπολεμική που φέρνει τους ανθρώπους απέναντι στα κρίματά τους. Επιλέγει να ζει με τους αθώους και όχι με τους αιμοδιψείς, ακόμα και αν αυτό σημαίνει να αφήσει αυτόν τον κόσμο που πραγματικά τη σοκάρει, την αηδιάζει και την τρομάζει. Επιλέγει συνειδητά την καλοσύνη και την ελευθερία.

Πώς «διαβάζετε» τις έννοιες της θυσίας και του συστήματος εξουσίας μέσα στην τραγωδία;

Το σύστημα εξουσίας φαίνεται σαθρό σε αυτή την τραγωδία. Φαίνονται τα σάπια θεμέλιά του. Ξεχειλίζει το ψέμα και η ματαιοδοξία του. Η θυσία έρχεται σαν την απόλυτη αναγκαία σωτηρία. Παρουσιάζεται ως έτσι και δοκιμάζει να πείσει και να γίνει αποδεκτή. Για ακόμα μια φορά θυσία γίνεται ο πιο αθώος, ο άμαχος πληθυσμός. Και αυτό χρησιμοποιείται εύστοχα από τον Ευριπίδη για να προβληματίσει και να καταδείξει την αθλιότητα του πολέμου και την ακατανίκητη αρρώστια του ανθρώπου για κέρδος και εξουσία. Εχει ενδιαφέρον ότι ο Αγαμέμνονας χρησιμοποιεί μόνο τη λέξη «θυσία», ούτε τη λέξη «σφάζω» ούτε «δολοφονώ» ούτε «σκοτώνω». Αυτό για μένα είναι μια μικρή δόση ειρωνείας καθώς ο ίδιος προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του ότι κάτι τέτοιο είναι ιερό και είναι για το κοινό καλό. Προσπαθεί να πειστεί ο ίδιος από το ίδιο του το ψέμα, στολίζοντας και μεταμφιέζοντας την πράξη του σε κάτι ανώτερο (πράγμα σύνηθες για την πολιτική). Καθώς η έννοια της θυσίας καθιστά τη δολοφονία και τη βία κάπως ιερές και νομοτελειακές για κάποιον υψηλό σκοπό, καθώς είναι θέλημα «θεών».

Ιδιαίτερη είναι η σχέση της Ιφιγένειας με τον Αχιλλέα, ο οποίος, αδύναμος, παρακολουθεί το δικό της μεγαλείο. Πώς θα περιγράφατε εσείς τον ήρωα;

Ο Αχιλλέας είναι ένας νέος με πάθος και αφοσίωση, ο οποίος είναι αρκετά εύκολο να παραπλανηθεί και να χειραγωγηθεί από την εξουσία. Παρ’ όλα αυτά αντιστέκεται αλλά φαίνεται αδύναμος. Προτείνει με αυταπάρνηση να μπει μπροστά και να προστατεύσει με τη ζωή του την Ιφιγένεια, αλλά η ίδια ήδη έχει «φύγει» και του το απαγορεύει. Είναι ένας καθαρός ήρωας με πολλά ανθρώπινα χαρακτηρίστηκα και αδυναμίες. Εχει αξίες και ιδανικά και αληθινά θέλει να σώσει την Ιφιγένεια καθώς τη συμπονά και ως έναν βαθμό την ερωτεύεται.

Ποιοι στίχοι σάς μένουν ως αντήχηση από το έργο;

«Βασανισμένοι άνθρωποι / Βασανισμένοι / Γεννιέται για να βρει τη μαύρη μοίρα του ο καθένας και ύστερα χάνεται / Σαν όνειρο και σαν σκιά». Αυτοί οι στίχοι για μένα περιγράφουν όλη την υπαρξιακή τραγωδία του ανθρώπου: ο βραχνάς της γνώσης του τετελεσμένου.

Αν είχατε τη δυνατότητα να δοκιμαστείτε σε έναν επόμενο ρόλο τραγωδίας, ποιος θα θέλατε να είναι και γιατί;

Με αφορά και με γοητεύει πολύ η αρχαία τραγωδία. Κάθε ρόλος μού φαίνεται ως μια τεράστια ευκαιρία για έρευνα, οπότε με ιντριγκάρει πολύ. Ποτέ δεν είχα έναν συγκεκριμένο να επιθυμώ. Με ενδιαφέρουν όλοι αυτοί οι κόσμοι γιατί καθένας είναι μοναδικός και τεράστιος. Ισως θα μου άρεσε να δοκιμάσω τον Τειρεσία για να βγω ακόμα περισσότερο από τα όρια του φυσικού σώματός μου και του συστήματός μου καθώς είναι κάτι σχεδόν υπερφυσικό.