Πού είναι οι οικονομολόγοι;

Να μειώσουμε τους φόρους; Οχι, να παράσχουμε απαλλαγές. Να επιδιώξουμε την ανάπτυξη; Οχι, να καταπολεμήσουμε τον πληθωρισμό. Να αυξήσουμε το χρέος, να μειώσουμε το χρέος. Να αυξήσουμε τα επιτόκια, να μειώσουμε τα επιτόκια.

Δύο μέχρι πρόσφατα μέλη της ίδιας κυβέρνησης μοιάζουν να βρίσκονται στα δύο αντίθετα άκρα του οικονομικού φάσματος. Αμφότεροι έχουν σπουδάσει στην Οξφόρδη. Λογικά, έχουν παρακολουθήσει τα ίδια μαθήματα και έχουν διαβάσει τα ίδια βιβλία. Ποιο είναι, λοιπόν, το πρόβλημά τους;

Στη διάρκεια του χρηματοπιστωτικού κραχ του 2008, η βασίλισσα είχε επισκεφθεί την LSE. Απευθυνόμενη στους καθηγητές της, είχε ρωτήσει αυτό που απασχολούσε όλη τη χώρα: Γιατί κανείς δεν το είδε να έρχεται;

Οι οικονομολόγοι έμειναν εμβρόντητοι. Δεν ήταν, άλλωστε, αυτή η δουλειά τους. Οταν, αργότερα, έστειλαν την απάντησή τους στη βασίλισσα, παραδέχθηκαν «την έλλειψη συλλογικής φαντασίας στις τάξεις πολλών έξυπνων ανθρώπων» και την ύπαρξη μιας «ψυχολογίας άρνησης». Εάν η βασίλισσα ήταν πραγματική μονάρχης, θα είχε απολύσει πολλούς από αυτούς.

Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια καταστροφή αντίστοιχη εκείνης του 2008. Οι αιτίες μπορεί να υπήρξαν απρόβλεπτες – Brexit, COVID και κυρώσεις κατά της Ρωσίας -, όμως είναι δουλειά των οικονομικών να καθοδηγούν την πολιτική σε τέτοιους καιρούς κινδύνων και αβεβαιότητας. Τα οικονομικά αυτοαποκαλούνται μια κοινωνική «επιστήμη», όμως όσοι τα ασκούν στέκονται γύρω από την ευρισκόμενη σε ανάγκη οικονομία όπως οι γιατροί τον Μεσαίωνα, επιχειρηματολογώντας υπέρ της χρήσης της βδέλλας αντί των φίλτρων.

Η πρόσφατη αντιπαράθεση ανάμεσα στον Ρίσι Σούνακ και τ Λιζ Τρας αφορά το εάν η κρίση που αφορά το κόστος διαβίωσης μπορεί καλύτερα να αντιμετωπιστεί με μετριοπάθεια και ενίσχυση των ασθενέστερων ή με ριζική μείωση των φόρων και «επιδίωξη της ανάπτυξης». Κανείς από τους δύο δεν μπορεί να έχει δίκιο.

Το ινστιτούτο YouGov συμπεραίνει πως το 64% της κοινής γνώμης τάσσεται υπέρ της πρότασης του Σούνακ για απαλλαγές και μόλις 17% υπέρ της αντίστοιχης της Τρας, όμως πώς θα μπορούσαν άραγε να λάβουν τις πληροφορίες που τους είναι αναγκαίες; Η ουσία είναι ότι η πρωθυπουργία της Βρετανίας δεν αποφασίζεται μέσα από τη βιτρίνα ενός καταστήματος η οποία περιλαμβάνει πολιτικές και ιδεολογίες, αλλά ανάμεσα σε δύο πολιτικούς από το ίδιο κόμμα που συμμετέχουν σε μια εκλογική διαδικασία σε κλίμα πικρής αντιπαράθεσης. Τα επιχειρήματά τους έχουν στόχο να συντρίψουν ο ένας τον άλλο χωρίς τα ακροατήριά τους να είναι σε θέση να καταλάβουν έστω και μία λέξη από όσα λένε.

Πού είναι, αλήθεια, η βασίλισσα όταν τη χρειαζόμαστε περισσότερο;