Απάτες σε αγγελίες μέσω Facebook

Το 2021 διπλασιάστηκαν σε ετήσια βάση οι περιπτώσεις ηλεκτρονικής απάτης που ξεκίνησαν από το Facebook, το Instagram και άλλους ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης, οδηγώντας σε απώλειες 770 εκατομμυρίων δολαρίων για τους καταναλωτές, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου – Federal Trade Commission (FTC).

Σύμφωνα με την έρευνα αυτή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν ένα «χρυσωρυχείο» για τους απατεώνες, αφού οι πλατφόρμες αυτές αποτελούν πολύ πιο κερδοφόρα πεδία μεταξύ των διαφόρων μεθόδων προσέγγισης καταναλωτών για απάτες.

Αυτοί οι τύποι απάτης γίνονται όλο και πιο εξελιγμένοι, χρησιμοποιώντας συχνά λογότυπα επωνυμίας και ψευδείς όρους και προϋποθέσεις για να φαίνονται γνήσιοι. Πιο συνηθισμένοι τύποι απάτης είναι:

• Αιτήματα φιλίας από ψεύτικους λογαριασμούς.
• Δωρεάν λήψεις εφαρμογών οι οποίες ζητούν προσωπικές πληροφορίες των χρηστών και στις οποίες ενυπάρχουν κακόβουλα λογισμικά.
• Κουίζ τα οποία συνήθως προϋποθέτουν την αποδοχή όρων και προϋποθέσεων που επιτρέπουν την πώληση τεράστιων όγκων δεδομένων που αφορούν τους χρήστες (δεδομένα του προφίλ τους αλλά και των φίλων τους) σε τρίτους.

Επιπροσθέτως, υπάρχουν επιθέσεις phising μέσω εργαλείων όπως το «Hidden Eye» ή το «ShellPhish», που καθιστούν αυτούς τους τύπους επιθέσεων τόσο εύκολους όσο η εκτέλεση μιας εφαρμογής και συλλέγουν πληροφορίες όπως στοιχεία σύνδεσης σε λογαριασμούς κοινωνικών μέσων, στοιχεία πιστωτικών καρτών και προσωπικές πληροφορίες για τους χρήστες, οι οποίες μπορούν στη συνέχεια να χρησιμοποιηθούν για άλλες απάτες και επιθέσεις.

Ωστόσο, τρεις είναι οι κύριες κατηγορίες απάτης, τα θύματα των οποίων έχασαν σημαντικά χρηματικά ποσά.

• Επενδυτικές απάτες. Υπήρξε μια μαζική αύξηση σε ψεύτικες συμφωνίες για κρυπτονομίσματα το 2021.
• Απάτες ρομαντικού περιεχομένου (χαρακτηριστικό παράδειγμα η ιστορία που πραγματεύεται το ντοκιμαντέρ «The Tinder Swindler 2022»).
• Απάτες ηλεκτρονικών αγορών κατά τις οποίες οι καταναλωτές προχώρησαν σε παραγγελία προϊόντος που τους προωθήθηκε σε έναν ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης, αλλά δεν εμφανίστηκε ποτέ.

Ο λόγος για την αλματώδη εκμετάλλευση των ιστοτόπων κοινωνικής δικτύωσης ως χώρου απάτης αποτελεί το γεγονός ότι προσφέρουν έναν χαμηλού κόστους τρόπο προσέγγισης δισεκατομμυρίων ανθρώπων από οπουδήποτε στον κόσμο. Οι απατεώνες μπορούν εύκολα να κατασκευάσουν μια ψεύτικη περσόνα ή να παραβιάσουν τη σελίδα προφίλ ενός ατόμου για να βρουν άλλα θύματα.

Mελετούν τα θύματά τους

Οι κακοποιοί μπορούν να τελειοποιήσουν την προσέγγισή τους μελετώντας τα προσωπικά στοιχεία που μοιράζονται οι χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία των διαφημιστών για να στοχεύουν συστηματικά ανθρώπους μέσω ψεύτικων διαφημίσεων με βάση προσωπικά στοιχεία τα οποία προκύπτουν τόσο από το προφίλ που διαθέτουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσο και από τη διάδρασή τους κατά την περιήγησή τους σε αυτά, όπως η ηλικία, τα ενδιαφέροντα ή οι προηγούμενες αγορές τους.

Αν και οι αναφορές περιστατικών απάτης αυξήθηκαν σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, εκτιμάται ότι οι καταναλωτές ηλικίας 18 έως 39 ετών έχουν υπερδιπλάσιες πιθανότητες από τις ηλικίες 40 ετών και άνω να αναφέρουν ότι έχασαν χρήματα από απάτες που προκλήθηκαν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Συμβουλές ασφάλειας

Χρήσιμες συμβουλές για την προστασία από απάτες στα social media είναι οι εξής:

• Περιορίστε τον κύκλο προσώπων που μπορούν να δουν τις αναρτήσεις και τις πληροφορίες που σας αφορούν και έχετε αναρτημένες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ολες οι πλατφόρμες συλλέγουν πληροφορίες σχετικά με εσάς από τις δραστηριότητές σας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οπότε είναι σκόπιμο να ελέγξετε τις ρυθμίσεις απορρήτου σας και να ορίσετε περιορισμούς.
• Ελέγξτε αν μπορείτε να εξαιρεθείτε από τη στοχευμένη διαφήμιση, την οποία επιτρέπουν (σχεδόν) όλες οι πλατφόρμες.
• Αν λάβετε μήνυμα από κάποιον φίλο σας σχετικά με μια ευκαιρία – ή μια επείγουσα ανάγκη για χρήματα – καλέστε τον. Ο λογαριασμός τους μπορεί να έχει παραβιαστεί.
• Εάν σας ζητηθεί να στείλετε χρήματα χρησιμοποιώντας κρυπτονόμισμα, δωροκάρτες ή έμβασμα, παραμείνετε επιφυλακτικοί καθώς η μέθοδος αυτή αποτελεί έναν συνήθη τρόπο προσέγγισης για πληρωμή.
• Αν κάποιος εμφανίζεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σας πιέζει να ξεκινήσετε μια φιλία ή ένα ειδύλλιο, επιβραδύνετε. Προσοχή στις απάτες με ρομαντικές σχέσεις. Ποτέ μη στέλνετε χρήματα σε κάποιον που δεν έχετε συναντήσει προσωπικά.
• Πριν αγοράσετε κάτι, ελέγξτε την πωλήτρια εταιρεία:
  • Ελέγξτε τον υπερσύνδεσμο της ιστοσελίδας της εταιρείας για την ύπαρξη πρωτοκόλλων κρυπτογράφησης (https).
  • Αναζητήστε το όνομά της στο Διαδίκτυο και συμπεριλάβετε λέξεις όπως «απάτη» ή «καταγγελία».

*Ο Στέργιος Κωνσταντίνου είναι δικηγόρος με ειδίκευση στο Δίκαιο Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα