Εχθρός προ των πυλών

Η λίμνη Νόιζιντλερ, ή Φερτό, στα σύνορα της Αυστρίας με την Ουγγαρία, είναι η μεγαλύτερη ενδορέουσα λίμνη της Κεντρικής Ευρώπης. Από τη συνολική της έκταση των 315 τετρ. χλμ., τα 240 βρίσκονται στην αυστριακή πλευρά και τα 75 στην ουγγρική – αλλά η UNESCO έχει ανακηρύξει συνολικά τη λίμνη, μαζί με τα εθνικά πάρκα που την περιβάλλουν, τόπο Παγκόσμιας Κληρονομιάς, και η ΕΕ την έχει εντάξει στο δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000. Στην ουγγρική πλευρά υπήρχαν κάποτε καμιά δεκαριά ξύλινα σπιτάκια, χτισμένα πάνω σε πασσάλους, με καλαμωτές για στέγες. Υπήρχε και ένα μικρό κέντρο αναψυχής, το Φερτοράκος, με μία προβλήτα από όπου οι τουρίστες μπορούσαν να επιβιβαστούν σε πλοιάρια ώστε να ξεναγηθούν στη λίμνη, τον πλούσιο καλαμιώνα και το πολύτιμο οικοσύστημά της. Πάνε τα ξύλινα σπιτάκια, πάει και το Φερτοράκος. Στη θέση τους, ο Λόριντς Μέσαρος, ο πλουσιότερος άνθρωπος στην Ουγγαρία, ένας παιδικός φίλος του Βίκτορ Ορμπαν, κατασκευάζει με έξοδα του κράτους ένα τεράστιο τουριστικό σύμπλεγμα.

Το αρχικό του κόστος είχε υπολογιστεί, το 2015, στα 20 εκατομμύρια ευρώ – πλέον εκτιμάται στα 112 εκατομμύρια. Στον ιστότοπο fertopart.hu οι υπεύθυνοι υπόσχονται «έναν κόσμο περιπέτειας» που θα ξαναζωντανέψει τον τουρισμό, γύρω από ένα κέντρο αναψυχής «που παραμελήθηκε άδικα επί δεκαετίες». Στο τέλος του δρόμου θα ριχτούν μπετά σε ένα σεβαστό κομμάτι μιας έκτασης 600 στρεμμάτων. Θα οικοδομηθεί πάνω στη λίμνη ένα ξενοδοχείο τεσσάρων αστέρων με 100 δωμάτια και 26 διαμερίσματα, ένα κάμπινγκ, δύο μαρίνες, ένα κολυμβητήριο, ένα τριώροφο «οικοκέντρο» όπου θα παρουσιάζεται η τοπική χλωρίδα και πανίδα καθώς και μία τεχνητή παραλίμνια παραλία, χώροι αθλητισμού, ένα οικολογικό πάρκο και ένα μεγάλο πάρκινγκ για αυτοκίνητα και λεωφορεία.

Οι πολέμιοι του όλου πρότζεκτ καταγγέλλουν την επένδυση ως ενσάρκωση του «συστήματος Ορμπαν», που ανακατεύει παρεοκρατικό καπιταλισμό, παραβίαση ευρωπαϊκών οδηγιών, απουσία διαλόγου και πιέσεις στις επικριτικές φωνές. Οπως λέει μάλιστα στη «Monde» ο Ζόλταν Κουν, ένας ούγγρος ερευνητής στο Wildland Research Institute και συνιδρυτής του συλλόγου Φίλοι της Λίμνης Φερτό, ο σύλλογος έχει ήδη στείλει από τον Απρίλιο επιστολή διαμαρτυρίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μαζί με αποδείξεις ότι το πρότζεκτ παραβιάζει ούτε μία ούτε δύο αλλά συνολικά πέντε ευρωπαϊκές οδηγίες για το περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα. Φρόντισαν μάλιστα να συνδέσουν την όλη υπόθεση με τις πολλαπλές διαδικασίες επί παραβάσει που έχει ξεκινήσει η ΕΕ σε βάρος της Βουδαπέστης για παραβιάσεις του κράτους δικαίου και διαφθορά, συμπεριλαμβανομένων και παρατυπιών σε διαγωνισμούς για δημόσιες προμήθειες. Αλλά απάντηση, λέει, δεν έχουν πάρει μέχρι σήμερα.

Τι να πρωτοκάνουν και οι Βρυξέλλες; Πριν από ένα δεκαήμερο η Κομισιόν προσέφυγε στο Δικαστήριο της ΕΕ σε βάρος της Ουγγαρίας εξαιτίας εκείνου του νόμου του 2021 με τον οποίο απαγόρευσε, κοπιάροντας ουσιαστικά τον αντίστοιχο ρωσικό νόμο, «την αναπαράσταση ή την προώθηση» της ομοφυλοφιλίας και της αλλαγής φύλου στους ανηλίκους – αλλά και για την απόφαση της κυβέρνησης Ορμπαν να μην ανανεώσει την άδεια λειτουργίας του Klubradio, ενός ραδιοφωνικού σταθμού που της ασκούσε κριτική. Παράλληλα, η Κομισιόν κρατάει μπλοκαρισμένα τα 7,2 δισεκατομμύρια ευρώ που δικαιούται η Βουδαπέστη από το ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης και έχει θέσει σε κίνηση την αποκαλούμενη διαδικασία αιρεσιμότητας, η οποία εξαρτά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση από τον σεβασμό του κράτους δικαίου.

Στο μεταξύ, όμως, η ΕΕ επέτρεψε στον Ορμπαν να κρατήσει παγωμένο για εβδομάδες το σχέδιο επιβολής εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο, δεχόμενη τελικά να εξαιρέσει τις εισαγωγές πετρελαίου μέσω αγωγών – ώστε να μπορεί να κρατάει ο ούγγρος εθνολαϊκιστής πρωθυπουργός «παγωμένη» την τιμή της βενζίνης στο 1,22 ευρώ το λίτρο, άλλωστε η Mol, η εθνική πετρελαϊκή εταιρεία, προμηθεύεται πετρέλαιο σχεδόν αποκλειστικά από τη Ρωσία, και το βαρέλι από τα Ουράλια όρη πωλείται με μεγάλη έκπτωση. Η ΕΕ δέχθηκε επίσης να αφαιρέσει, εκ των υστέρων, και προκειμένου να μη ναυαγήσει ένα ολόκληρο πακέτο κυρώσεων, από τη μαύρη λίστα της ΕΕ το όνομα του πατριάρχη της ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, του Κύριλλου, ο οποίος στηρίζει ανεπιφύλακτα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Παρακολούθησε τον ούγγρο υπουργό Εξωτερικών να επισκέπτεται, την περασμένη Πέμπτη, τη Μόσχα ζητώντας περισσότερο ρωσικό αέριο, τη στιγμή που η ΕΕ κάνει προσπάθεια να απεξαρτηθεί. Και άκουσε το Σάββατο τον Ορμπαν να ξιφουλκεί από το Μπάιλε Τούσνατ της Ρουμανίας κατά της «ανάμιξης» ευρωπαϊκών και μη ευρωπαϊκών φυλών, να προφητεύει την παρακμή της Δύσης, να επικρίνει τη δυτική στρατιωτική υποστήριξη στο Κίεβο, να διαβεβαιώνει πως «οι κυρώσεις δεν κλονίζουν τη Ρωσία» ενώ στην Ευρώπη «οι κυβερνήσεις πέφτουν σαν ντόμινο».

Από την ίδια ρουμανική πόλη, το Μπάιλε Τούσνατ, είχε πρωτοδιακηρύξει πριν από οκτώ χρόνια ο Ορμπαν τη βούλησή του να οικοδομήσει μία «ανελεύθερη δημοκρατία», στα πρότυπα της Ρωσίας και της Κίνας, στην Ουγγαρία. Λένε πως πλέον είναι εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης περισσότερο απομονωμένος από ποτέ, αφού ακόμα και οι σύντροφοί του στην ομάδα Βίσεγκραντ του έχουν γυρίσει την πλάτη. Και εν τούτοις, δεν είναι μόνος, είναι επικεφαλής ενός εκτεταμένου φιλοπουτινικού δικτύου που απεργάζεται εκ των έσω τη διάλυση της ΕΕ.