Κατά συνθήκη ψεύδη {LF}ως κακέκτυπη αυτογνωσία

1Από το 2010 και μετά, η μία δοκιμασία διαδέχεται την άλλη, για την Ελλάδα και την κοινωνία της. Από την κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, τα μνημόνια της χρεοκοπίας και της επιτήρησης, μέχρι την πανδημία και την κατάσταση ανάγκης της καραντίνας, κι από εκεί στην ενεργειακή κρίση και τον πληθωρισμό, με τις έντονες ανισότητες κι αβεβαιότητες, στο πλαίσιο ενός ακόμα εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, αλλά και των αποσταθεροποιητικών απειλών και ύβρεων της Τουρκίας. Κρίσεις και δοκιμασίες, που συσσωρεύονται σε αλληλοδιαδοχή και συγχρονισμό ασφυκτικό, προκαλούν πολλές ανατροπές, απώλειες, επικίνδυνες και ρευστές καταστάσεις. Διερωτώμαι, λοιπόν, για τις αντοχές και τις μεταλλάξεις της ελληνικής κοινωνίας, σε άτακτες συνθήκες και σωρευμένες πιέσεις. Αλλά και πώς συλλογικά οργανώνεται και αναπτύσσεται ο αναστοχασμός του παρελθόντος, ως κριτική και παρεμβατική αντιμετώπιση της συγκυρίας, ο προγραμματικός σχεδιασμός της επόμενης μέρας.

2Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, κοινωνία και Πολιτεία εξαντλούν τα όριά τους. Το κομματικό κράτος εξακολουθεί να θητεύει σε παραδοσιακές δομές και πρακτικές. Η κοινωνία κάθε μέρα χάνει σε αισιοδοξία, θεσμική εμπιστοσύνη, αξιοπιστία διακυβέρνησης. Είναι προκλητικά ανιστόρητοι και κοινωνικά ανεύθυνοι όσοι δημαγωγούν και ερίζουν, ως κεκράκτες του εαυτού τους, χωρίς να βλέπουν ότι είναι μέρος ενός κλειστού και κουρασμένου πολιτικού συστήματος, που ανακυκλώνει τον εαυτό του, αναπαράγει θεσμικές εκπτώσεις και ακρωτηριασμούς του κοινού καλού, ενασχολούμενο να φτιάχνει ομοιώματα του παρόντος με λείψανα του παρελθόντος. Μέσα σ’ αυτή τη γενικότερη συνθήκη, είναι πρόσθετη απογοήτευση από τη διπλή αποτυχία όσων αρέσκονται να παριστάνουν τη δογματική αυθεντία και την πλεονάζουσα ηθικότητα της Αριστεράς: Αφενός, να χειριστούν με συνέπεια και διαφάνεια την εξουσία που απέκτησαν, χωρίς να εκμαυλιστούν από αυτήν, και, αφετέρου, να αναλάβουν ευθέως τις ευθύνες τους, χωρίς να επιχειρούν να κρύψουν την πολιτική γύμνια με τον μανδύα του εθνοσωτήρα, την παραδοσιακή αυτή συντηρητική λεοντή. Το να μη βλέπεις και την κρίση της Αριστεράς, που είναι κοινός τόπος διεθνώς, δεν είναι διανοητική πρωτοπορία και πολιτικός προοδευτικός εκσυγχρονισμός.

3Σ’ αυτές τις συνθήκες πολλαπλών αδιεξόδων και πολύπλευρης ρευστότητας, καθυστερεί η μετάβαση στη νέα ιστορική περίοδο των μεγάλων μετασχηματισμών κι ανακαλύψεων, που έχουν ξεκινήσει για τον 21ο αιώνα. Χάνεται κι άλλος ιστορικός χρόνος, κι άλλος κοινωνικός δυναμισμός και παρατείνονται επιβιώσεις του 20ού αιώνα. Ας σκεφτούμε ότι, από το 1974, μέχρι και σήμερα, υποχρηματοδοτούνται οι τομείς της παιδείας και της έρευνας, του πολιτισμού και του περιβάλλοντος, της υγείας και κοινωνικής πρόνοιας. Οτι δοκιμάστηκαν κι αποδοκιμάστηκαν όλες οι κομματικές πολιτικές ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΣΥΡΙΖΑ. Κι ακόμα, ότι διαρκώς μειώνεται και γερνάει ο πληθυσμός, χωρίς να σταματάει η αιμορραγία της ανεργίας, της φυγής από τη χώρα και της εξόδου από την εκπαίδευση εκατοντάδων χιλιάδων παιδιών. Χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό για το μέλλον, κριτικό αναστοχασμό για το παρελθόν, και πολιτικό ριζοσπαστισμό για το παρόν, έξω από κομματικές κοινοτοπίες, θα αθροίζουμε στο πέρασμα του χρόνου, έλλειμμα αυτογνωσίας, αυτοπεποίθησης και παραγωγικής ανασυγκρότησης, κοινωνικής συνοχής, ισόρροπης κι αξιοβίωτης ανάπτυξης. Αυτό το έλλειμμα δεν αναπληρώνεται με επετειακές ωραιολογίες, ιστορικούς ευφημισμούς και πολιτικά κατά συνθήκη ψεύδη. Η συλλογική συνειδητοποίηση έχει αξία συλλογικής δύναμης, όταν είναι στέρεη, σε ετοιμότητα κι εγρήγορση, όταν υπηρετεί το πραγματικό ιστορικό περιεχόμενο καταστάσεων και γεγονότων, που μας αφορούν, χωρίς να ρευστοποιείται σε πανηγυρικές φλυαρίες.

4Πολλές οι επετειακές αφορμές, αυτόν τον καιρό, για να δούμε πώς φτάσαμε έως εδώ, πού βρισκόμαστε σήμερα και πώς θα πάμε παραπέρα. Χωρίς τα συνήθη στερεότυπα των ακαδημαϊκών νουθεσιών, των συναισθηματικών πανηγυρισμών και των πολιτειακών καθοδηγητικών διαγγελμάτων. Προχθές, στις 15 Ιουλίου, ήταν η επέτειος της Αποστασίας του 1965, όπως αποκλήθηκε η ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης, με το ανακτορικό πραξικόπημα και τις παρασκηνιακές μεθοδεύσεις μέρους βουλευτών της κυβερνητικής πλειοψηφίας της Ενωσης Κέντρου, που πλαισιώθηκαν από τα επιχειρησιακά σχέδια των ελληνικών και ξένων μυστικών υπηρεσιών, για να βγει από τη μέση ο μη επιθυμητός, ενοχλητικός κι επικίνδυνος, για τα τότε μπλοκ εξουσίας, Γεώργιος Παπανδρέου. Το ανακτορικό κοινοβουλευτικό πραξικόπημα της Αποστασίας του 1965, ήταν το δεύτερο, μετά το εκλογικό πραξικόπημα της βίας και της νοθείας του 1961, και πριν το στρατιωτικό πραξικόπημα της δικτατορίας του 1967. Τρία πραξικοπήματα μέσα στη δεκαετία του 1960, για να ακρωτηριάσουν τις πολλές διεργασίες που αναπτύσσονταν, εντός της ελληνικής πραγματικότητας, και ξεπερνούσαν το πολιτικό πεδίο, με δυναμική διαρθρωτικών αλλαγών δραστικής αμεσότητας.

Λίγο πιο πριν, η πιο κοντινή στο σήμερα επέτειος του τι έγινε με το δημοψήφισμα του 2015, το πρώτο συνταγματικό δημοψήφισμα που προκήρυξε η τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, για να το ανατρέψει ο πρωθυπουργός της, Αλέξης Τσίπρας, χωρίς καμία σχετική απόφαση συλλογικού δημοκρατικού οργάνου, του Υπουργικού Συμβουλίου, της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος. Η προσωπική απόφαση του κ. Τσίπρα πάρθηκε μετά από διαπραγμάτευση με τον κ. Γιούνκερ και τη συναίνεση της Κομισιόν να γίνουν δεύτερες εκλογές, προκειμένου να βοηθηθεί ο κ. Τσίπρας να απαλλαγεί από τους διαφωνούντες και να ελέγξει το κόμμα του.

Αυτή η επίδειξη πολιτικής χωρίς αρχές, που γραφικά αποκλήθηκε «κωλοτούμπα» και καθαρολογικά «κυβίστηση», δεν έχει καμία σχέση με τις αρετές και τις αξίες της Αριστεράς. Επίσης, είναι ξένα προς την ανιδιοτελή αγωνιστικότητα, το φιλότιμο και την ανάληψη ευθυνών της Αριστεράς, τα συγκριτικά πολιτικά πλεονεκτήματα της Αριστεράς, ο τρόπος με τον οποίο οι υπεύθυνοι αυτού του πολιτικού αμοραλισμού πασχίζουν, με καυχησιολογίες και μισοκακόμοιρες σκέψεις, να την εμφανίσουν ως πολιτική τομή κομματικού θριάμβου, με πολιτικές ψευδωνυμίες και φενακισμούς της πραγματικότητας.

Στις μέρες μας, είναι η επέτειος αποκατάστασης της Δημοκρατίας, στις 24 Ιουλίου 1974. Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 ήταν πραξικόπημα μέσα στο επί δεκαετίες σχεδιασμένο πραξικόπημα, για λόγους στρατηγικών στοχεύσεων στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, στο Κυπριακό, στην αντιμετώπιση του εσωτερικού εκδημοκρατισμού και μετασχηματισμού της τότε ελληνικής πραγματικότητας. Δεν επεκράτησε, όμως, δεν έγινε αποδεκτή. Από την πρώτη στιγμή, αμφισβητήθηκε. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι αντιστασιακές οργανώσεις, η αποβολή της δικτατορικής Ελλάδας από το Συμβούλιο της Ευρώπης για τα βασανιστήρια και τις βαρβαρότητες σε βάρος των πολιτικών κρατουμένων, οι κινητοποιήσεις των φοιτητών στην Ανωτάτη Εμπορική, στη Νομική, στο Πολυτεχνείο, οι δίκες των αντιδικτατορικών στελεχών, που έγιναν βήμα αντιστασιακών διακηρύξεων, το κίνημα του Ναυτικού, οι πάνδημες κηδείες Γ. Παπανδρέου και Γ. Σεφέρη, οι δράσεις των Ελλήνων του εξωτερικού. Δεν υπήρξε, βέβαια, μαζική παθητική αντίσταση, ούτε μαζική δυναμική δράση, εναντίον της στρατοκρατικής εξουσίας. Η δικτατορία δεν ανετράπη, ούτε έπεσε. Παραμερίστηκε. Το πραξικόπημα των χουντικών κατά του Μακαρίου, η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, η κατοχή του βορείου τμήματος του νησιού και ο διαμελισμός του ελληνισμού αποτελούν μία πρόσθετη εθνική τραγωδία. Αυτής της εθνικής τραγωδίας τον φάκελο, για τον Αττίλα 1 και 2, η πρώτη μεταδικτατορική Βουλή τον έθεσε στο αρχείο, για λόγους «εθνικού συμφέροντος»! Ποτέ δεν συζητήθηκαν, με πολιτική αποφασιστικότητα και ιστορική υπευθυνότητα, οι ευθύνες του Μακαρίου και ελληνικών κυβερνήσεων. Η δικτατορία παραμερίστηκε, στο πλαίσιο μιας ακόμα ήττας του ελληνισμού, και η εφτάχρονη διάρκειά της δεν ήταν στιγμιαίο έγκλημα. Ούτε ουσιαστική αποχουντοποίηση στον δημόσιο βίο και στο εσωτερικό των θεσμών έγινε, με διπλή αρνητική συνέπεια: Αφενός, να μην υιοθετηθεί από τη μεταπολιτευτική Ελλάδα το πραγματικό νόημα της αντιστασιακής στάσης ζωής και, αφετέρου, να αφομοιωθούν, όπως και επί δοσιλογισμού στην Κατοχή, πολλά στοιχεία χουντισμού.

Η Ιστορία δεν χαρίζεται σε κανέναν εξουσιαστή, που κακοποιεί δημοκρατικές αξίες, κοινωνικές κατακτήσεις μαχόμενου ανθρωπισμού και πολιτισμού. Ούτε, βέβαια, καλοπιάνεται η Ιστορία με εκ των υστέρων αφηγήματα, για να δικαιολογηθούν προσωπικά πολιτικά ανομήματα είτε παραταξιακές σκοπιμότητες. Είμαστε μικρή χώρα, αλλά με αρκετά συγκριτικά πλεονεκτήματα. Ας έχουμε επίγνωση της ιστορικότητας των καιρών, με κοινωνική συνοχή κι επίγνωση της ελληνικότητας στον 21ο αιώνα, με στρατηγικό σχεδιασμό κι αναδιάρθρωση του πολιτικού συστήματος, που παραπέμπει στον 20ό αιώνα.