Η Αριστερά {LF}και οι μύθοι

Νέος στη δεκαετία του 1960 με συνέπαιρναν οι τολμηροί αριστεροί που διέψευδαν τους εθνικούς μύθους. Εγώ τότε έβλεπα αυτούς τους μύθους ως ψέματα που χρησιμοποιούνταν από την μπουρζουαζία για να εκμεταλλεύεται τις τάξεις των εργαζομένων.

Ο Γιάνης Κορδάτος έγραφε ότι το «κρυφό σχολειό» ήταν μύθος. Και το ελληνικό έθνος, ως «έθνος» ήταν νέο, δεν ήταν η συνέχεια των αρχαίων. Τότε έμαθα ότι ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ είχε καταδικάσει την Επανάσταση. Και ότι στις 25 Μαρτίου τίποτα το ιδιαίτερο δεν συνέβη. Από τον Μαρξ και τον Ενγκελς έμαθα ότι αυτά που μας έλεγαν στο μάθημα των Θρησκευτικών δεν ήταν σωστά, μύθοι και αυτά. Ούτε η επιστήμη της οικονομίας ήταν αθώα αλλά εμπεριείχε  και σκοπιμότητες.

Το ποίημα του Ναζίμ Χικμέτ «Σχετικά με το ψέμα και τα χέρια σας» τελείωνε με τον στίχο «όλα αυτά τα ψέματα έχουν σκοπό να συνεχίσει η εκμετάλλευση». Μετά οι αριστεροί διανοούμενοι αμφισβήτησαν ακόμα τα ιερά του «έθνους μας»: είπαν ότι δεν είμαστε οι καλύτεροι, οι ανώτεροι, οι δικαιότεροι και ότι πάντα δεν είχαμε δίκιο και ότι δεν αποτελούμε το κέντρο της Γης. Και κάποιοι τόλμησαν να πουν ότι ο Μέγας Αλέξανδρος πέρα από εκπολιτιστής σκότωνε κιόλας.

Εκτοτε πέρασε μισός αιώνας. Αλλαξε ο κόσμος και μαζί του και εγώ. Αλλά συγκράτησα δύο πιστεύω από το παρελθόν μου. Οτι το ψέμα αρέσει στους ανθρώπους και για αυτό πλάθουν μύθους και ότι η Αριστερά τόλμησε να υποστηρίξει θέσεις που δεν ήταν αποδεκτές από την πλειοψηφία της κοινωνίας.

Η Αριστερά τότε πίστευε ότι η αλήθεια άπαξ και ειπωθεί θα γινόταν αποδεκτή και ότι οι ίδιοι δεν θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τις πεποιθήσεις των λαών αλλά θα ήταν οι «καθοδηγητές» τού νέου κόσμου. Αν το πούμε με τη σημερινή φρασεολογία, δεν θέλησαν να χαϊδέψουν αφτιά ή να λαϊκίσουν.    

Σήμερα θα πρέπει να τρίζουν τα κόκκαλα των παλιών αριστερών όταν ακούν για το φοιτητικό κίνημα που ανέτρεψε τη χούντα και τους νεκρούς «μέσα στο Πολυτεχνείο». Τώρα η Αριστερά δεν θέλει να είναι ο καθοδηγητής, ψήφους θέλει. Ή δεν θέλει να γκρεμίσει τους μύθους των πολλών επειδή δεν έχει να προτείνει ένα «νέο κόσμο».

Φαίνεται ότι οι εθνικοί μύθοι δεν είναι μόνο κατασκευάσματα των κατατρεγμένων και των αδυνάτων. Και οι ισχυροί και οι μνηστήρες της εξουσίας μπορούν να δημιουργούν και να συντηρούν εθνικούς μύθους. Αλλιώς, ενώ οι αναδυόμενες πολιτικές δυνάμεις έχουν να προτείνουν τις δικές τους αλήθειες, οι άλλοι, σε παρακμή, εκφράζουν και συντηρούν τα στερεότυπα των πολλών.  

Ή μήπως κάθε «ομάδα» έχει και τους δικούς της μύθους. Και τώρα η Αριστερά αντιδρά όπως αντιδρούσαν κάποτε οι «συντηρητικοί» όταν δεν μπορούσαν να υπερασπιστούν τις αφηγήσεις τους.

Καημένη ανθρωπότητα!

Ο Ηρακλής Μήλλας είναι πολιτικός επιστήμονας, πολιτικός μηχανικός και μεταφραστής