Προτεραιότητα {LF}η ενεργειακή ασφάλεια

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προτείνει στα κράτη – μέλη να μειώσουν από την 1η Αυγούστου την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 15% στο πλαίσιο αντιμετώπισης της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, πέρα του ότι πρόκειται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και στη βιομηχανία – και ήδη έχουν υπάρξει σοβαρές αντιδράσεις από πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας -, είναι ενδεικτική του πανικού που έχει καταλάβει την ανώτατη ιεραρχία της Κομισιόν. Και ασφαλώς δεν είναι το μόνο δύσκολο να εφαρμοστεί μέτρο από αυτά που έχει θέσει σε εφαρμογή και συμπεριλαμβάνονται στα επτά πακέτα κυρώσεων που έχει επιβάλει μέχρι σήμερα η ΕΕ κατά της Ρωσίας, μετά την εισβολή της τελευταίας στην Ουκρανία.

Απώτερος στόχος, ο στραγγαλισμός της ρωσικής οικονομίας με τη στέρηση εσόδων από ενεργειακές εξαγωγές προς την Ευρώπη, αφού αυτή εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία για την ενέργεια που καταναλώνει (40% από φυσικό αέριο σε ετήσια βάση, 25% από πετρέλαιο και 40% από άνθρακα). Η λογική της ΕΕ είναι ότι η πλήρης ενεργειακή ανεξαρτητοποίηση από τη ρωσική ενέργεια θα επιφέρει ένα βαρύ οικονομικό πλήγμα στη Μόσχα, υποχρεώνοντας τον πρόεδρο Πούτιν να υποχωρήσει άτακτα στο θέμα της Ουκρανίας.

Ομως η ανωτέρω λογική και στόχευση στερούνται ρεαλισμού αφού δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη ότι η Ρωσία παραμένει βασικός ενεργειακός παραγωγός σε πλανητικό επίπεδο, προμηθεύοντας το 28% της παγκόσμιας ενεργειακής κατανάλωσης, και άρα δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα να εξεύρει εναλλακτικές αγορές, όσο και εάν αυτό της δημιουργεί προσωρινά κάποια προβλήματα. Επιπλέον, με τα παράλογα χρονικά περιθώρια που έχει θεσμοθετήσει η ΕΕ για αντικατάσταση του ρωσικού αερίου (λ.χ. 100 δισ. κυβ. μέτρα μέχρι το τέλος του 2022) καταφεύγει σε αθρόες εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), σχεδόν +75% σε σχέση με το 2021, οδηγώντας τις τιμές στα ύψη και ανταλλάσσοντας μια μορφή εξάρτησης με μια άλλη.

Παρά το γεγονός ότι αρκετές χώρες έχουν ήδη αποκοπεί, οικειοθελώς ή μη, από το ρωσικό αέριο (Πολωνία, Βουλγαρία, Φινλανδία κ.ά.), ενώ άλλες, όπως η Ελλάδα, έχουν μειώσει αισθητά τις εισαγωγές τους, αυτές θα εξακολουθούν να καλύπτουν τις ανάγκες των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών έτσι που μέχρι το τέλος του έτους εκτιμάται ότι η Gazprom θα προμηθεύσει την Ευρώπη με περίπου 75 δκμ. από τα 153 δκμ. που την προμήθευσε το 2021.

Είναι λογικό και επόμενο στο πλαίσιο της παρούσας διένεξης μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας το Κρεμλίνο να αντιπαρέρχεται κάθε θεμιτό και μη μέτρο, με στόχο την οικονομική και πολιτική αποσταθεροποίηση της Ευρώπης. Και ασφαλώς η ενέργεια σε όλες της τις μορφές έχει εργαλειοποιηθεί πλήρως, όπως είδαμε ξεκάθαρα τις τελευταίες εβδομάδες με την περίπτωση του αγωγού Nord Stream 1 και την τεράστια αβεβαιότητα που δημιούργησε η επαναλειτουργία του ή μη, ωθώντας τις τιμές σε πρωτόγνωρα ύψη.

Με όπλο την ενέργεια ο πρόεδρος Πούτιν, άριστος γνώστης του γεωπολιτικού γίγνεσθαι και έχοντας κυριολεκτικά αναστήσει την καταρρέουσα επί Γέλτσιν ενεργειακή βιομηχανία, επιβάλλει τελικά τους όρους του μέσω της αύξησης των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, με στόχο να σύρει σε διαπραγματεύσεις την κυβέρνηση του Κιέβου.

Εναπόκειται στην πολιτική ηγεσία της ΕΕ να διαμορφώσει ένα ρεαλιστικό πλαίσιο για τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Γηραιάς Ηπείρου και την ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας μέσω της αξιοποίησης όλων ανεξαιρέτως των πηγών ενέργειας, συμβατικών και μη (δηλαδή ορυκτά καύσιμα, ΑΠΕ, πυρηνικά και ενεργειακή αποδοτικότητα). Με την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας να λαμβάνει προτεραιότητα έναντι της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα πρέπει να εγκαταλειφθούν οι μέχρι σήμερα προσπάθειες.

Ο Κ.Ν. Σταμπολής είναι πρόεδρος του Ινστιτούτου Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ)