Η μετάβαση στη νέα εποχή της πανδημίας

Η παρούσα φάση της πανδημίας με την πρόσφατη έξαρση στον αριθμό των κρουσμάτων που παρατηρήθηκε παράλληλα σε όλη την Ευρώπη, αλλά και τις περισσότερες περιοχές του πλανήτη, μας υπενθυμίζει ότι η πανδημία δεν έχει εκλείψει, αλλά αντίθετα θα πρέπει να μάθουμε να συμβιώνουμε με τον κορωνοϊό. Υστερα από δυόμισι έτη πανδημίας προκύπτει αβίαστα το ερώτημα τι μέλλει γενέσθαι και πώς θα πορευθούμε με την πανδημία στο μέλλον. Ο κορωνοϊός λόγω των χαρακτηριστικών του δεν θα αποτελέσει ένα νόσημα που θα εξαλειφθεί στο άμεσο μέλλον, συνεπώς το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να συμβιώνουμε «αρμονικά», χωρίς δηλαδή ο ιός να προκαλεί σε μεγάλο βαθμό σοβαρή νόσο και θάνατο.

Πόσο μακριά βρισκόμαστε από αυτήν την κατάσταση και τι πρόοδος έχει συντελεστεί μέχρι τώρα;

Κατ’ αρχάς, το τελευταίο έτος έχει συντελεστεί μεγάλη πρόοδος αναφορικά με τη δυνατότητα διαχείρισης της πανδημίας λόγω της αύξησης της εμβολιαστικής κάλυψης στον πληθυσμό. Αυτό έχει μεταφραστεί σε ελάχιστα περιοριστικά μέτρα στην καθημερινότητά μας. Μελετώντας τον αριθμό κρουσμάτων και τον αριθμό περιστατικών σοβαρής νόσου (νοσηλείες ΜΕΘ ή θάνατοι) το τελευταίο διάστημα και ειδικά μετά την έλευση της παραλλαγής Ομικρον, προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι, παρότι ο ιός έχει γίνει πιο μεταδοτικός και προκαλεί πολλαπλάσιο αριθμό κρουσμάτων, ο αριθμός των σοβαρών νοσηλειών και ιδιαίτερα ο λόγος των νοσηλειών ΜΕΘ προς τον αριθμό των κρουσμάτων έχει μειωθεί δραματικά σε σχέση με προηγούμενες περιόδους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στην πρόσφατη έξαρση, παρότι ο ημερήσιος αριθμός κρουσμάτων άγγιξε περίπου τις 30.000, η αύξηση στον συνολικό ημερήσιο αριθμό νοσηλειών ΜΕΘ ήταν μόλις 10-15 κλίνες (βλ. γράφημα).

Αξίζει να σημειωθεί ότι τις προηγούμενες περιόδους η αύξηση στον αριθμό σοβαρών νοσηλειών ακολουθούσε την τάση στον αριθμό κρουσμάτων με μια χρονική καθυστέρηση μερικών εβδομάδων τόσο αναφορικά με την αύξηση όσο και την αποκλιμάκωση. Στην παρούσα φάση της πανδημίας το αποτύπωμα στις σοβαρές νοσηλείες δεν σχετίζεται με τον αριθμό των κρουσμάτων και αυτό τεκμηριώνει ότι η πανδημία έχει μεταβεί σε άλλη κατάσταση όπου ο ιός προκαλεί ηπιότερη νόσο. Η νέα περίοδος δημιουργεί συνθήκες που μας επιτρέπουν να μεταβούμε σε μια διαφορετική κατάσταση επιδημιολογικής επιτήρησης. Η μη συσχέτιση της καθημερινής τάσης των κρουσμάτων, και ειδικά της αυξητικής, με σοβαρές νοσηλείες καθιστά μη αναγκαία την ενημέρωση σε καθημερινή βάση όπως συνέβαινε σε περιόδους που η συσχέτιση αυτή ήταν ισχυρή και, συνεπώς, το μήνυμα δημόσιας υγείας θα έπρεπε να επικοινωνείται καθημερινά. Η εβδομαδιαία επιδημιολογική αναφορά περιλαμβάνει όλες τις πληροφορίες που αφορούν τους κρίσιμους δείκτες της πανδημίας, συμπεριλαμβανομένων και των κρουσμάτων, αλλά εστιάζει την προσοχή μας στην εβδομαδιαία μεταβολή των κρίσιμων δεικτών και όχι στην ημερήσια τάση των κρουσμάτων.

Η πανδημία έχει μεταβεί σε μια νέα περίοδο, αλλά αυτό δεν θα πρέπει να μεταφραστεί από την κοινότητα ότι ο ιός δεν μας απασχολεί ή ότι δεν θα πρέπει να λαμβάνουμε μέτρα. Τα μέτρα και η διαχείριση επίσης μεταβαίνουν σε άλλη εποχή, όπως φαίνεται και από το επίπεδο των περιορισμών που ισχύουν το τρέχον έτος σε σχέση με τα προηγούμενα. Στη νέα περίοδο η εστίαση του ενδιαφέροντός μας, αναφορικά με την επιτήρηση, επικεντρώνεται στις εβδομαδιαίες μεταβολές των κρίσιμων δεικτών που δεν ακολουθούν την αυξητική τάση των κρουσμάτων. Μέτρα αντιμετώπισης της πανδημίας αποτελούν και θα συνεχίσουν να αποτελούν το εμβόλιο, τα θεραπευτικά μέτρα, οι μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις καθώς και η έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση της κοινότητας.

Ο Θεοκλής Ζαούτης είναι πρόεδρος του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας και καθηγητής Παιδιατρικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο Δημήτριος Παρασκευής είναι αντιπρόεδρος του ΕΟΔΥ και αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής στο ΕΚΠΑ