Το εργαλείο Πολυτεχνείο

Κανείς δεν περίμενε ότι, προχθές, στη Βουλή, στη συζήτηση για τα πανεπιστήμια, θα άνοιγε συζήτηση για το Πολυτεχνείο, για τη χούντα, για την αντίσταση κατά της χούντας. Ομως ο υφυπουργός Παιδείας, Αγγελος Συρίγος, το χρησιμοποίησε ως επιχείρημα. Δεν το προσδιόρισε έτσι, αλλά το Πολυτεχνείο είναι ο μυθικός τόπος μέσω του οποίου οργανώθηκε το αριστερό κίνημα στα πανεπιστήμια, γι’ αυτό και η βάση του αγώνα στο φαντασιακό των αριστερών κινημάτων είναι οι καταλήψεις και η εκδίωξη κάθε αρχής από τον πανεπιστημιακό χώρο.

Η αντίδραση από τις δυνάμεις της Αριστεράς ήταν μεγάλη μέσα στη Βουλή. Ο Νίκος Βούτσης φρικίασε επειδή, λέει, γίνεται μια μεγάλη προσπάθεια να εκδηλωθεί ένας αναθεωρητισμός για τη χούντα. Η αλήθεια είναι ότι, όντως, είναι νομοτελειακό να υπάρξει αναθεωρητική θεώρηση όχι της αντίληψης για την περίοδο αλλά της αριστερής μυθολογίας γι’ αυτή, της εργαλειοποίησης αυτής της μυθολογίας από τα αριστερά κόμματα (και της υιοθέτησής της κι από μεγάλη μερίδα της συντηρητικής παράταξης), το ίδιο δεν συνέβη με τη σχεδόν μονοπωλιακή θεώρηση από την Αριστερά του Εμφυλίου ως λαϊκή εποποιία;

Πιστεύει, όντως, ο Νίκος Βούτσης ότι το Πολυτεχνείο ήταν η κορύφωση μιας συνεπούς και σταθερής αντιστασιακής πορείας ενός κινήματος μέσα στη χούντα; Αν το πιστεύει αυταπατάται – μάλλον μεγεθύνει ότι μεγάλη μερίδα αυτών που όντως αντιστάθηκαν και πλήρωσαν με βασανιστήρια και φυλακές ανήκαν στον Ρήγα Φεραίο. Αλλά το Πολυτεχνείο δεν ξεκίνησε καν από τον Ρήγα Φεραίο, ήδη η χούντα βρισκόταν σε φάση φιλελευθεροποίησης και το ΚΚΕ εσωτερικού επένδυε σ’ αυτή, μέσω της ΕΑΔΕ (Εθνική Αντιδικτατορική Δημοκρατική Ενότητα), ελπίζοντας στη βαθμιαία παλιννόστηση της δημοκρατίας. Το ΚΚΕ, που προχθές εμφανίστηκε ιδιοκτήτης του Πολυτεχνείου, ήταν εξαρχής αντίθετο. Το πώς έγινε το Πολυτεχνείο το έχει διηγηθεί (στον Γιώργο Καμίνη και σε εμένα, στην τελευταία συνέντευξή του) ο Σταύρος Τσακυράκης, γραμματέας του Ρήγα εκείνο το διάστημα:

«Δεν ήμουν απλώς μέσα στο Πολυτεχνείο. Στο Πολυτεχνείο ήμουνα ο υπεύθυνος του Ρήγα. Είχα φτάσει από τον στρατό, διότι ήμουνα στρατευμένος, μετά τη σύλληψή μου με έστειλαν να κάνω θητεία. Οταν έφτασα εδώ και πήγα στην οργάνωση, τους άκουγα να λένε κάτι ανάλογα με ό,τι λέει σταθερά το ΚΚΕ, ότι την κατάληψη έχουν κάνει οι αριστεριστές, ότι πρόκειται για μια περίεργη εξέγερση. Εγώ τους είπα: “είστε με τα καλά σας; Εχουμε τέτοιο γεγονός και θα μου λέτε, μου ξου ψου; Ολοι μέσα! Ολος ο Ρήγας μέσα στο Πολυτεχνείο”. Και όντως, όλοι ήταν μέσα. Γι’ αυτό άλλωστε η αντιπροσώπευσή μας στις επιτροπές ήταν δυσανάλογη με τις δυνάμεις μας. Η ΚΝΕ δεν συμμετείχε. Το ΠΑΣΟΚ δεν υπήρχε. Στο Πολυτεχνείο βρέθηκαν οι αριστεριστές και εμείς» («The Books’ Journal}, τχ. 86, Mάιος 2018).

Η διαφορά είναι ότι πρόσωπα όπως ο Τσακυράκης εκκίνησαν από τον αξιακό τους κώδικα, γι’ αυτό και προχώρησαν, δεν έζησαν κάτω από την ομπρέλα του μύθου. Οπως αποκάλυψε ο Γιώργος Καμίνης στην ίδια εκείνη συνομιλία, όταν αργότερα ο Τσακυράκης ενδιαφέρθηκε για εργασία στο Πανεπιστήμιο και έστειλε βιογραφικό στον καθηγητή Αριστόβουλο Μάνεση, δεν έγραφε τίποτα σ’ αυτό για την αντιδικτατορική του δράση. Το έμαθε όμως ο Μάνεσης, και τον ρώτησε, γιατί δεν κάνει σχετική αναφορά. «Δεν το θεωρώ συναφές», απάντησε ο Τσακυράκης.