Ογκώδης αντιμεταρρύθμιση

Ποια είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά ΑΕΙ σήμερα; Πλήθος πανεπιστημιακών κατέθεσε τη γνώμη του αυτές τις μέρες, με αφορμή το νομοσχέδιο Μητσοτάκη – Κεραμέως: η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση. Δεν λείπουν μόνο καθηγήτριες και καθηγητές από τις αίθουσες διδασκαλίας και τα εργαστήρια, αφού δεν έχουν καλυφθεί οι περισσότερες μνημονιακές συνταξιοδοτήσεις. Λείπει επίσης τεχνικό, βοηθητικό και διοικητικό προσωπικό. Η ετήσια κρατική επιχορήγηση δεν καλύπτει ούτε κλάσμα των αναγκών, ακόμα και τις πιο στοιχειώδεις: εξοπλισμός, συντήρηση κτιρίων, λειτουργικά έξοδα – ως και η θέρμανση φέτος τον χειμώνα δεν ήταν αυτονόητη.

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα ελληνικά πανεπιστήμια δίνουν μάχη ποιότητας. Και την κερδίζουν. Οι αξιόπιστες διεθνείς κατατάξεις τα φέρνουν στα κορυφαία του κόσμου. Ξέρουμε επίσης με ποιο τρόπο οι έλληνες απόφοιτοι γίνονται δεκτοί έξω, αφού αναγνωρίζεται το υψηλό επίπεδο σπουδών.

Τι θεραπεύει λοιπόν από τα δύο κρίσιμα προβλήματα ο ν. Μητσοτάκη – Κεραμέως που συζητείται από σήμερα στην Ολομέλεια; Τίποτα απολύτως. Βήματα στην αντίθετη κατεύθυνση κάνει. Είναι εξάλλου χαρακτηριστικό των κυβερνητικών προτεραιοτήτων ότι τα 25-30 εκατ. ευρώ που θα κοστίζει κάθε χρόνο η νεοδημοκρατική πανεπιστημιακή αστυνομία αντιπροσωπεύουν το ⅓ περίπου της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης των ΑΕΙ. Τώρα όμως, η υποχρηματοδότηση θεσμοθετείται κιόλας: με τις διατάξεις το κράτος αποσύρεται από τις χρηματοδοτικές του υποχρεώσεις και εξαναγκάζει το πανεπιστήμιο να αναζητά πόρους από την αγορά.

Καταργείται η δημοκρατική διοίκηση. Ο πυλώνας δηλαδή, πάνω στον οποίο χτίστηκε το πανεπιστήμιο της Μεταπολίτευσης. Αντικαθίσταται από ένα επιχειρηματικό μοντέλο που καταλύει την εσωτερική δημοκρατία και το αυτοδιοίκητο, απαξιώνει την πανεπιστημιακή κοινότητα και θέτει τα ΑΕΙ σε καθεστώς εξωθεσμικής εποπτείας. Προβλέπεται η επαναφορά συνταξιούχων και ομότιμων για εξοικονόμηση πόρων από τις προσλήψεις νέων επιστημόνων και ερευνητών. Κόβοντας έτσι τον δρόμο σε νέους, διευρύνοντας το brain drain.

Καταρτίζεται πειθαρχικό δίκαιο με τόσες λεπτομέρειες, που δεν διαθέτει ούτε ο ποινικός κώδικας. Η απάντηση που έχει η ευρωπαϊκή νεοδεξιά σε κάθε πρόβλημα: αστυνομία, ποινές, διαγραφές. Αυγατίζουν οι προνομιακές ρυθμίσεις για τα κολέγια – οι διατάξεις για την αναγνώριση από τον ΔΟΑΤΑΠ πτυχίων τριετών κολεγίων, franchise πανεπιστημίου του εξωτερικού, με τεταρτοετή δημόσια ΑΕΙ. Κι ας βλέπουν τα ίδια αυτά κολέγια από μίλια μακριά τα δημόσια πανεπιστήμια, στις διεθνείς κατατάξεις. Εκεί ως εκ θαύματος ξεχνιούνται τα περί αριστείας. Εμπορευματοποιούνται πλήρως οι μεταπτυχιακές σπουδές με ρυθμίσεις που εξωθούν τα ΑΕΙ να απαιτούν δίδακτρα ή να τερματίσουν τα ΠΜΣ. Καθιερώνεται μια πανσπερμία πτυχίων δίχως ακαδημαϊκή τεκμηρίωση και επαγγελματικά δικαιώματα. Η πολυδιάσπαση των προγραμμάτων σπουδών καταργεί τις επιστημονικές πειθαρχίες. Ταυτίζει τη διεπιστημονικότητα με συλλογή σκόρπιων γνώσεων, υπονομεύοντας την ουσιαστική διεπιστημονικότητα που έχουν ανάγκη οι φοιτήτριες και οι φοιτητές σήμερα.

Πρόκειται για μια ογκώδη αντι-μεταρρύθμιση στην οποία η κυβέρνηση κατέφυγε ιδεολογικά, μην έχοντας διάθεση να λύσει κανένα πραγματικό πρόβλημα των ΑΕΙ.

Ο Νίκος Φίλης είναι βουλευτής Α’ Αθηνών και τομεάρχης Παιδείας του ΣΥΡΙΖΑ