Ο υποψήφιος

Δεν ξέρουμε πότε θα γίνουν οι εκλογές, φθινόπωρο, παραμονές Χριστουγέννων ή του Θωμά. Πάντως αιωρείται ήδη το σχετικό άρωμα – σε κάθε τέτοια περίοδο, αναρωτιέμαι πάντα πώς και γιατί κατεβαίνει κανείς υποψήφιος. Ποιες διεργασίες γίνονται μέσα του, αν πρόκειται για πατριωτισμό, ιδεολόγημα ή για μια ναρκισσιστική πράξη. Αν υπάρχει τίποτε βαθύτερο συν τη δέουσα επάρκεια και την προηγούμενη κοινωνική προσφορά που είναι και τα σημαντικότερα. Αν βλέπει κάποιος τις εκλογές ως κάποιο είδος πασαρέλας, αν έχει τα προσόντα για να γίνει «εκπρόσωπος του έθνους» ή αν θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο είδος «ΑΣΕΠ υποψηφίων» για να μη χώνεται στη Βουλή, μαζί με τους άξιους, και ο κάθε πικραμένος. Δύσκολη απάντηση.

(Θυμήθηκα εδώ μια παλιότερη αγγελία στην εφημερίδα «Μακεδονία»: «Συνταξιούχος δημόσιος υπάλληλος ενδιαφέρεται να απασχοληθεί ως νομάρχης».)

Και έχω κρατημένο ένα διαφημιστικό – από παλιότερα ψαξίματα – της κάποτε υποψήφιας βουλευτίνας Βιργινίας Ζάννα-Δέλτα, κόρης της Πηνελόπης Δέλτα και συζύγου του πρώτου υπουργού Αεροπορίας (επί Βενιζέλου) Αλέξανδρου Ζάννα. Η Βιργινία Ζάννα κατεβαίνει στις επαναληπτικές εκλογές του 1953 (18 Ιανουαρίου) στη Θεσσαλονίκη όπου κυριάρχησαν οι γυναικείες υποψηφιότητες: Ελένη Σκούρα με τον Συναγερμό, Βιργινία Ζάννα με το ΕΠΕΚ (Κέντρο-Φιλελεύθεροι), Σταυρούλα Κωστοπούλου, Μερόπη Τσιώμου Βασιλικού και Αγγελική Τσάκωνα. Πρώιμος φεμινισμός, κανονική γυναικοκρατία – εξελέγη η Ελένη Σκούρα, δικηγόρος, πρώτη ελληνίδα βουλευτής στην Ιστορία.

Ιδού λοιπόν τι γράφει χοντρικά το προεκλογικό διαφημιστικό της Βιργινίας Ζάννα – μητέρας του γνωστού Παύλου Ζάννα και γιαγιάς του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά:

«Πατέρας της ήταν ο Στέφανος Δέλτας (η μητέρα του οποίου Σοφία ήταν από την οικογένεια του περίφημου μαθηματικού Καραθεοδωρή) και είναι κόρη της μεγάλης πατριώτισσας και συγγραφέως Πηνελόπης Δέλτα.

Παντρεύτηκε τον μακεδόνα πολιτευτή Αλέξανδρο Ζάννα, πρώτο υπουργό Αεροπορίας του Ε. Βενιζέλου.

Ιδρυσε μαζί με την κυρία Ελλη Αδοσίδου το Ασυλον του Παιδιού.

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή βοήθησε στη ίδρυση του Προσφυγικού Νοσοκομείου και του Βρεφικού Σταθμού Χαριλάου. Οργάνωσε το τμήμα Προσφύγων του Πατριωτικού Ιδρύματος του οποίου διετέλεσε πρόεδρος, με τη Στέγη του Παιδιού και το Εργαστήριο Χειροτεχνημάτων που έδωσε δουλειά στους πρόσφυγες.

Το 1936 ίδρυσε το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών Θεσσαλονίκης.

Το 1938 ίδρυσε και πρωτοστάτησε στην εκπαίδευση των Εθελοντριών Αδελφών ΕΕΣ Θεσσαλονίκης, Μακεδονίας και Θράκης.

Ο αλβανικός πόλεμος τη βρήκε ως εθελόντρια προϊσταμένη αδελφή με ακτίνα ευθύνης σε όλα τα στρατιωτικά νοσοκομεία από την Αλεξανδρούπολη ως την Κορυτσά.

Είχε την πρωτοβουλία ιδρύσεως της Γωνιάς του Στρατιώτη, της Καντίνας στους Σιδηροδρομικούς Σταθμούς, το Δέμα του Στρατιώτη, την Ψυχαγωγία των Τραυματιών. Διετέλεσε πρόεδρος των Αναπήρων Τμήματος ΕΕΣ, υπηρέτησε προϊσταμένη του Αγγλικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου και αιχμαλωτίστηκε από τους Γερμανούς.

Το 1943 συνελήφθη και φυλακίστηκε πάλι από τους Γερμανούς, ενώ ο άνδρας της ήταν ήδη φυλακισμένος. Κατόπιν τον ακολούθησε στην Ιταλία, όπου εργάστηκε ως μέλος μυστικής οργανώσεως για την περίθαλψη ελλήνων αιχμαλώτων και πολιτών.

Φυγάδευσε άγγλους αιχμαλώτους και γι’ αυτό η βρετανική κυβέρνηση το 1945 την παρασημοφόρησε, ο δε Βρετανικός Ερυθρός Σταυρός την ανακήρυξε ισόβιο μέλος του.

Μετά την απελευθέρωση επανασύστησε το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών.

Ανέλαβε την προεδρία της Σχολής Μαιών “Ελενα Βενιζέλου”.

Ιδρυσε τη Σχολή Στελεχών Κοινωνικής Προνοίας ΧΕΝ.

Σύμβουλος του υπουργείου Παιδείας για τις κατασκηνώσεις και τα συσσίτια των σχολείων.

Γενική Γραμματεύς του Συνδέσμου Δικαιωμάτων της Γυναίκας.

Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε διεθνή συνέδρια στην Ολλανδία, Γαλλία και Ελβετία.

Είναι συγγραφεύς διαφόρων βιβλίων και μελετών που έχουν σχέση με το παιδί και την αγωγή του».

Στις εκλογές του 1953, ωστόσο, εξελέγη η δικηγόρος Ελένη Σκούρα, που είχε ανάλογο βιογραφικό κοινωνικής προσφοράς (πρόεδρος της «Φανέλας του Στρατιώτου» κ.λπ.) και τιμήθηκε με το Στρατιωτικό Μετάλλιο Εξαιρέτων Πράξεων και με το Βασιλικό Μετάλλιο του Τάγματος Ευποιίας. Αργότερα έσβησε στην ψάθα, δεν της έδωσαν την τιμητική σύνταξη που της είχαν υποσχεθεί και πούλησε όλα τα μετάλλιά της για να μπορέσει να εισαχθεί στο Χαρίσειο Νοσοκομείο όπου και πέθανε. (Συνήθης εν Ελλάδι περίπτωση – όπως ο Γερμανός Καραβαγγέλης που εξέπνευσε εξόριστος στη Βιέννη.)

Η άλλη υποψήφια, η Μερόπη Τσιώμου-Βασιλικού, ήταν γυναίκα του βουλευτή Χαλκιδικής και αντιπροέδρου της Βουλής Βασίλη Βασιλικού και αδελφή της φημισμένης μακεδονομάχου, δασκάλας και συγγραφέως Αγγελικής Μεταλληνού – δίδασκε στα ελληνικά σχολεία σε περιοχές όπου δρούσαν κομιτατζήδες με το περίστροφο μέσα στον κόρφο της. Η Μερόπη από την ηλικία των 23 ετών εξέδιδε το ετήσιο ιστορικό-λογοτεχνικό «Ημερολόγιον Θεσσαλονίκης» (ενίοτε με καλές συνεργασίες – Κωστή Παλαμά και άλλους) και από το 1926 την φεμινιστική «Εφημερίδα των Γυναικών».

Μεταπολεμικά, οι περισσότεροι που κατέβαιναν υποψήφιοι και υποψήφιες είχαν βαρύ βιογραφικό κοινωνικής προσφοράς και σε χώρους οδύνης αλλά και σε ζητήματα πρωτοπορίας, όπως ο φεμινισμός, η μαχητική δημοσιογραφία, η επιστήμη κ.λπ. Αρα είχανε και κάποια εξ υπαρχής αποδοχή από τους ψηφοφόρους λόγω της εθελοντικής, πολύχρονης και πολύτροπης βοήθειας στην κοινωνία. Υπήρχε μια λογική ακολουθία στην απόφασή τους να κατεβούν υποψήφιοι – δεν έρχονταν από το πουθενά ή επειδή διέπρεψαν στην πίστα, στο ταρτάν, σε πρωινάδικο ή μεγάλωσαν ως υποτακτικοί αφισοκολλητές στον κομματικό σωλήνα.

Μετά πώς έγινε και ποικίλοι περίεργοι ροβόλησαν εκ του Τίποτε φιλοδοξώντας να μπούνε στη Βουλή, χωρίς κότσια, χωρίς γνώσεις, χωρίς προσφορά και επάρκεια; Φταίνε τα κόμματα που τους υιοθέτησαν ελαφρά τη καρδία – και μετά το πλήρωσαν; Σίγουρα, ναι. Διότι αν δεν σε δεχτεί ένα κόμμα, δεν έχεις στέγη να κατέλθεις – άσχετα αν πιστεύεις ότι ο εαυτός σου είναι ο Καβούρ ή ο νέος Ρισελιέ.

Βέβαια υπάρχουν πάντα αρκετοί σοβαροί και επαρκέστατοι πολιτικοί, αλλά, αν δεις το βιογραφικό της Ζάννα σε σύγκριση με εκείνο ουκ ολίγων πρόσφατων υποψηφίων και εκλεγέντων, τι λαμπρό συμπέρασμα βγάζεις;