Επέζησε αλλά δεν σώθηκε

Τη θυμάμαι εκείνη την ημέρα του Απριλίου του 2003. Επιστρέφοντας από ένα ταξίδι στο εξωτερικό, πέρασα από το πατρικό μου. Βρήκα τον πατέρα μου με βουρκωμένα μάτια. Ανησύχησα, νόμιζα ότι είχε συμβεί κάτι στην οικογένειά μας. Με σπασμένη φωνή μού είπε, τότε, για την τραγωδία στα Τέμπη. «Τα παιδιά, τα παιδιά» έλεγε και ξανάλεγε χωρίς να μπορεί να συγκρατήσει τα δάκρυα που αυλάκωναν τα μάγουλά του – είναι αυτή η ευσυγκινησία των ηλικιωμένων που δεν κρατά προσχήματα και απελευθερώνει τον θρήνο ακόμη και για τον σπαραγμό του ξένου.

Τις επόμενες ώρες και μέρες δεν δάκρυζε μόνο ο πατέρας μου. Δάκρυζε όλη η Ελλάδα, ακόμη και οι δημοσιογράφοι που μας μετέφεραν εικόνες και πληροφορίες από τον τόπο της τραγωδίας. Το πούλμαν με τους μαθητές της πρώτης Λυκείου που επέστρεφε στο Μακροχώρι Ημαθίας ύστερα από εκδρομή στην Αθήνα. Ένα τσούρμο δεκαεξάρικα στην έκρηξη της πρώτης τους νιότης. Ένα λεωφορείο γεμάτο ζωντάνια, γέλια, νεανικές μπούρδες και εφηβικά σκιρτήματα, πειράγματα, σκουντήματα, κλεφτά φιλιά, μικροτσακωμούς. Και σχέδια, πολλά σχέδια για την επόμενη μέρα, την μεθεπόμενη, τον άλλο μήνα, για πάντα. …Το «για πάντα» ήταν μέχρι τα Τέμπη. Και το «μετά», η σύγκρουση με το φορτηγό, το πούλμαν που κόπηκε στη μέση, τα σωστικά συνεργεία που προσπαθούσαν επί ώρες να απεγκλωβίσουν σώματα. Όχι πια παιδιά. Σώματά, κομμάτια. Εικοσιένα φέρετρα παραταγμένα στην πλατεία του χωριού. Μόνο εννέα επέζησαν. Επέζησαν αλλά «σώθηκαν»;

Υστερα, εμείς το ξεχάσαμε, ήρθαν άλλα συμβάντα να συνταράξουν το συλλογικό μας συναίσθημα. Ετσι συμβαίνει πάντα. Η τραγωδία των Τεμπών έγινε «θλιβερή επέτειος» μέχρι που άρχισε να ξεχνιέται. Από εμάς, του πολλούς, τους «τρίτους». Που μας συντρίβει ο θάνατος εικοσιένα παιδιών όχι όμως τόσο όσο τα συντρίμμια που αφήνουν πίσω τους. Τι απέγιναν οι εννέα επιζήσαντες; Η διάσωσή τους τέλειωσε με την έξοδό τους από το νοσοκομείο και με την επούλωση των τραυμάτων τους; Ποιων τραυμάτων; Πόσος καιρός χρειάζεται για να επουλωθεί το τραύμα που προκαλεί το σφιχταγκάλιασμα με τους νεκρούς συμμαθητές και συμμαθήτριές σου; Και ποιος πιστοποιεί την επούλωση;

Σε ένα από εκείνα τα παιδιά το τραύμα κακοφόρμισε. Υπουλα και καθοριστικά. Και δεκαεννιά χρόνια μετά την τραγωδία, αυτοκτόνησε. Τόσα μπόρεσε να κουβαλήσει εντός τους εικοσιένα νεκρούς φίλους του, τα εικοσιένα κομμάτια της χαμένης νιότης του. Ενας 35χρονος άντρας που «ποτέ δεν το ξεπέρασε». Κι έρχεται πάλι εδώ το θέμα της ψυχικής υγείας. Ποιος ενδιαφέρθηκε για τα σκοτάδια της ψυχής αυτού του ανθρώπου, για τους δαίμονες με τους οποίους πάλευε τόσα χρόνια; Δεν αμφιβάλλω ότι οι γονείς του τού έδωσαν όλη τους την αγάπη αλλά θα αρκούσε αυτή η αγάπη να επουλώσει τις σωματικές πληγές; Γιατί θα μπορούσε να επουλώσει τις ψυχικές; Μέχρι να συνειδητοποιήσουμε ότι η ψυχική θεραπεία δεν είναι πολυτέλεια και ότι πρέπει να γίνει μέριμνα του κράτους, πολύ φοβάμαι ότι οι επιζήσαντες από τις τραγωδίες που επιφυλάσσει η ζωή δεν θα είναι οπωσδήποτε και διασωθέντες.