Μια στασιμοπληθωριστική κρίση χρέους πλησιάζει

Οι παγκόσμιες χρηματοοικονομικές και οικονομικές προοπτικές για το επόμενο έτος έχουν επιδεινωθεί γρήγορα τους τελευταίους μήνες, με τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους επενδυτές και τα νοικοκυριά να ρωτούν τώρα πόσο θα πρέπει να αναθεωρήσουν τις προσδοκίες τους και για πόσο καιρό. Αυτό εξαρτάται από τις απαντήσεις σε έξι ερωτήσεις.

Πρώτον, η άνοδος του πληθωρισμού στις περισσότερες προηγμένες οικονομίες θα είναι προσωρινή ή πιο επίμονη;

Το δεύτερο ερώτημα είναι εάν η αύξηση του πληθωρισμού προήλθε περισσότερο από την υπερβολική συνολική ζήτηση (χαλαρή νομισματική, πιστωτική και δημοσιονομική πολιτική) ή από στασιμοπληθωριστικά αρνητικά σοκ συνολικής προσφοράς (συμπεριλαμβανομένων των αρχικών περιορισμών λόγω COVID-19, των συμφορήσεων της εφοδιαστικής αλυσίδας, της μείωσης στις ΗΠΑ της προσφοράς εργατικού δυναμικού, του αντίκτυπου του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία στις τιμές των εμπορευμάτων και της πολιτικής «μηδενικού COVID» της Κίνας).

Αυτό οδηγεί άμεσα στο τρίτο ερώτημα: Η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ και άλλες μεγάλες κεντρικές τράπεζες θα φέρει σκληρή ή ήπια προσγείωση;

Το τέταρτο ερώτημα είναι εάν μια σκληρή προσγείωση θα αποδυνάμωνε την επιθετική αποφασιστικότητα των κεντρικών τραπεζών για τον πληθωρισμό.

Τώρα που μια σκληρή προσγείωση γίνεται η βάση για περισσότερους αναλυτές, αναδύεται ένα νέο (πέμπτο) ερώτημα: Η επερχόμενη ύφεση θα είναι ήπια και βραχύβια ή θα είναι πιο σοβαρή και θα χαρακτηρίζεται από βαθιά οικονομική δυσπραγία;

Αυτό μάς φέρνει στο τελευταίο ερώτημα: Θα ανακάμψουν οι αγορές μετοχών από την τρέχουσα πτωτική αγορά – bear market (πτώση τουλάχιστον 20% από την τελευταία αιχμή) ή θα βουτήξουν ακόμα χαμηλότερα; Πιθανότατα, θα βουτήξουν χαμηλότερα. Αλλωστε σε τυπικές υφέσεις οι αμερικανικές και παγκόσμιες μετοχές τείνουν να πέφτουν κατά περίπου 35%. Ωστόσο, επειδή η επόμενη ύφεση θα είναι ταυτόχρονα στασιμοπληθωριστική και θα συνοδεύεται από χρηματοπιστωτική κρίση, η κατάρρευση στις αγορές μετοχών θα μπορούσε να είναι πιο κοντά στο 50%.

Ανεξάρτητα από το αν η ύφεση είναι ήπια ή σοβαρή, η Ιστορία δείχνει ότι η αγορά μετοχών έχει πολύ περισσότερα περιθώρια να πέσει προτού φτάσει στο κάτω μέρος. Στο τρέχον πλαίσιο, οποιαδήποτε ανάκαμψη -όπως αυτή των δύο τελευταίων εβδομάδων – θα πρέπει να θεωρείται απλή αντίδραση και όχι μια συνηθισμένη ευκαιρία αγορών. Αν και η τρέχουσα παγκόσμια κατάσταση μας φέρνει αντιμέτωπους με πολλά ερωτήματα, δεν υπάρχει πραγματικός γρίφος προς επίλυση. Τα πράγματα θα γίνουν πολύ χειρότερα προτού βελτιωθούν.

Ο Νουριέλ Ρουμπινί είναι καθηγητής Οικονομικών στο Stern School of Business του New York University Stern School of Business