Κρίσιμο τετ-α-τετ Μπάιντεν – Ερντογάν

Ραντεβού στη Μαδρίτη έχουν δώσει για σήμερα ο Τζο Μπάιντεν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί, εκτός μεγάλου απροόπτου, στο περιθώριο της δεύτερης ημέρας της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ, όπως επιβεβαίωσαν οι ίδιοι οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν χθες το πρωί. «Πιστεύουμε ότι κάποια στιγμή αύριο» οι δύο άνδρες «θα έχουν την ευκαιρία να συνομιλήσουν», δήλωσε και ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ από το Air Force One, τονίζοντας ότι οι λεπτομέρειες της συνάντησης είναι ακόμη σε στάδιο προετοιμασίας.

Πρόκειται, σε κάθε περίπτωση, για ένα τετ-α-τετ που αναμένεται ουσιαστικά εδώ και πολύ καιρό, καθώς οι ανοιχτοί λογαριασμοί ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Αγκυρα είναι πολλοί και μεγάλοι: από τις διμερείς σχέσεις, τον ιμάμη Γκιουλέν και την τύχη της τράπεζας Halkbank μέχρι τις εξελίξεις στη Συρία και την κατάσταση στο Αιγαίο και τη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και από τη μη επιβολή κυρώσεων από την Τουρκία σε βάρος της Ρωσίας μέχρι το αρχικό βέτο της στην ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Στην πρώτη γραμμή τα F-16. Αν και ο Λευκός Οίκος περιορίστηκε σε μια μάλλον τυπική και γενικόλογη ανακοίνωση αναφορικά με την ατζέντα της συνάντησης, ο πρόεδρος της Τουρκίας υπήρξε πολύ πιο αναλυτικός και συγκεκριμένος. Γνωρίζοντας ότι βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής, έθεσε τον δάκτυλον εις τον τύπον των ήλων. «Το πιο σημαντικό θέμα που συζητάμε με τις ΗΠΑ αφορά τα F-16. Είναι κάτι που εξακολουθεί να βρίσκεται στο τραπέζι, όμως παρατηρείται μια τακτική η οποία προκαλεί στασιμότητα» δήλωσε χαρακτηριστικά προς τους δημοσιογράφους πριν από την αναχώρησή του για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ – αφήνοντας, έτσι, σαφείς αιχμές για την αμερικανική στάση.

Οπως είναι γνωστό, μετά την «αποβολή» της Τουρκίας από το πρόγραμμα που προέβλεπε την προμήθεια και συμπαραγωγή των F-35, εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού πυραυλικού συστήματος αεράμυνας S-400, η Αγκυρα επεξεργάστηκε μια εναλλακτική για την αναπλήρωση των κενών που υπάρχουν στην πολεμική της αεροπορία: την αγορά 40 μαχητικών F-16 τελευταίας έκδοσης και τον εκσυγχρονισμό άλλων 80 από αυτά που ήδη υπάρχουν στον τουρκικό στόλο. Ωστόσο, ενώ ο Λευκός Οίκος και ο Μπάιντεν έσπευσαν κατ’ αρχάς να κάνουν δεκτό το συγκεκριμένο αίτημα, το Κογκρέσο μοιάζει να έχει διαφορετική άποψη, θεωρώντας προφανώς ότι η Τουρκία του Ερντογάν δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αξιόπιστος εταίρος.

Στο επίκεντρο θα βρεθεί και η Συρία, καθώς έχει προαναγγελθεί μια νέα – η τέταρτη κατά σειρά – «ειδική επιχείρηση» του τουρκικού στρατού στις κουρδικές περιοχές στο βόρειο τμήμα της χώρας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει δημοσίως την αντίθεσή τους. «Φορτηγά γεμάτα με όπλα έφτασαν από τις ΗΠΑ. Τι έκανε το ΝΑΤΟ μετά την παράδοση όλων αυτών των όπλων στους τρομοκράτες;» αναρωτήθηκε ο Ερντογάν αναφερόμενος κυρίως στην κουρδική οργάνωση YPG που δρα στη Βόρεια Συρία. «Θα διατυπώσω και πάλι το ερώτημα στη συνάντησή μας: Εάν είμαστε δύο χώρες που στεκόμαστε πλάι πλάι στο ΝΑΤΟ, γιατί δίνονται αυτά τα όπλα σε τρομοκράτες;».

Τα ελληνοτουρκικά στην ατζέντα. Ο Ερντογάν εστίασε όμως και στα ελληνοτουρκικά και στις στενές σχέσεις που αναπτύσσουν οι ΗΠΑ με την Ελλάδα, ξεκαθαρίζοντας ότι θα θέσει και αυτό το θέμα στη συνάντησή του με τον Μπάιντεν. Αφού επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν πλέον εννέα στρατιωτικές βάσεις στην Ελλάδα, είπε: «Γιατί τις φτιάξατε; Εναντίον ποιου τις φτιάξατε; Οταν ρωτάμε για αυτές, μας απαντάτε πως είναι κατά της Ρωσίας. Ωστόσο, τι δράσεις έχετε αναλάβει κατά της Ρωσίας από αυτές; Το θέμα σας είναι οι S-400 και μόνο οι S-400. Ολο με τους S-400, ασχολείστε. Ολο λόγια».

Πρέπει να σημειωθεί, τέλος, ότι στο σημερινό πρόγραμμα του προέδρου της Τουρκίας περιλαμβάνονται και διμερείς συναντήσεις με τους Εμανουέλ Μακρόν, Ολαφ Σολτς, Μπόρις Τζόνσον και άλλους ηγέτες κρατών-μελών της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, όπως επίσης και με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ.