«Βιασμός» και θόρυβος

Στις 20 Μαΐου, όταν η Χρυσούλα Ζαχαροπούλου, μια 46χρονη γυναικολόγος που έχει συνδέσει την καριέρα της με τη μάχη κατά της ενδομητρίωσης και εξελέγη το 2019 ευρωβουλευτής με το κόμμα του Εμανουέλ Μακρόν, ανέλαβε υφυπουργός Ανάπτυξης, Γαλλοφωνίας και Διεθνών Συνεργασιών στη νεοσύστατη τότε κυβέρνηση της Ελιζαμπέτ Μπορν, η ιδιαίτερη πατρίδα της φούσκωσε από υπερηφάνεια. Οπως άλλωστε επισήμανε στο συγχαρητήριο μήνυμά του ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας, είναι η πρώτη γυναίκα ελληνικής καταγωγής που ορίζεται στη γαλλική κυβέρνηση.

Εναν μήνα αργότερα, η Ελλάδα παρακολουθεί αμήχανη καθώς η γαλλική Εισαγγελία επιβεβαίωσε πως ερευνά δύο καταγγελίες που υποβλήθηκαν εις βάρος της Ζαχαροπούλου από γυναίκες για «βιασμό» – πιο συγκεκριμένα, για μη συναινετικές διεισδύσεις στον κόλπο και το ορθό, στο πλαίσιο γυναικολογικών εξετάσεων. Μια ακόμα γυναίκα διατύπωσε ανώνυμα αντίστοιχη καταγγελία στο Γαλλικό Πρακτορείο. Δύο ακόμα γυναίκες φέρεται ότι έχουν κατηγορήσει για κάτι ανάλογο τη Ζαχαροπούλου σε ακτιβιστική οργάνωση. Οπως επισήμανε βέβαια η εκπρόσωπος της γαλλικής κυβέρνησης, «δεν αποδίδουμε δικαιοσύνη ούτε στα σόσιαλ μίντια ούτε στις εφημερίδες ούτε στο καφέ ούτε στα πολιτικά κόμματα». Αλλά η Ζαχαροπούλου είναι η τρίτη υπουργός – η πρώτη γυναίκα – της κυβέρνησης που κατηγορείται για «βιασμό» απ’ όταν πρωτοεξελέγη στο Ελιζέ ο Εμανουέλ Μακρόν, το 2017, και αυτός ο μιντιακός θόρυβος ήταν το τελευταίο που του «έλειπε» μετά την απώλεια της απόλυτης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας στις πρόσφατες εκλογές.

Κανένας από τους δύο άλλους υπουργούς που έχουν κατηγορηθεί για βιασμό δεν βρίσκεται επί του παρόντος στο στόχαστρο έρευνας. Στην περίπτωση του βετεράνου πια υπουργού Εσωτερικών Ζεράλντ Νταρμανάν, η καταγγελία μπήκε μια πρώτη φορά στο αρχείο τον Ιούλιο του 2017, βγήκε από αυτό τον Ιανουάριο του 2018 και ξαναμπήκε τον Ιανουάριο. Στην περίπτωση του νεόκοπου υπουργού Αλληλεγγύης Νταμιέν Αμπάντ, οι καταγγελίες δύο γυναικών συζητήθηκαν δεόντως μετά τον διορισμό του και τη δημοσιοποίησή τους από τον ιστότοπο Mediapart, η Εισαγγελία ωστόσο δεν τις έκρινε επαρκώς σοβαρές – η μια υπόθεση είχε ήδη μπει στο αρχείο το 2017. Ο θόρυβος παρ’ όλα αυτά επιμένει και μόλις ενισχύθηκε.

Η Χρυσούλα Ζαχαροπούλου γεννήθηκε στη Σπάρτη και μεγάλωσε στο Κιάτο. Σπούδασε Ιατρική στην Ιταλία και απέκτησε διδακτορικό στην ενδομητρίωση. Ζει στη Γαλλία από το 2007, αρχικά εργαζόταν στο στρατιωτικό νοσοκομείο Bégin, στη συνέχεια εργάστηκε για τα νοσοκομεία Trousseau και Tenon του Παρισιού. Η πολύχρονη εκστρατεία της για την καλύτερη ενημέρωση γύρω από την ενδομητρίωση και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση μιας ασθένειας που προσβάλει μία στις 10 γυναίκες παγκοσμίως ήταν που την έφερε κοντά στην πολιτική: το 2015 είχε ιδρύσει από κοινού με την ηθοποιό Ζουλί Γκαγέ, τη σύζυγο (πλέον) του Φρανσουά Ολάντ, την οργάνωση Info-Endométriose. Δύο χρόνια αργότερα τιμήθηκε με το παράσημο του «Ιππότη του Εθνικού Τάγματος της Αξίας». Κάπου ενδιάμεσα, στο 2016, πολύ πριν εκλεγεί ευρωβουλευτής, πολύ πριν αναλάβει επίσης συμπροεδρεύουσα του Covax, της παγκόσμιας πρωτοβουλίας για την ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια κατά του COVID, τοποθετούνται οι κακοποιητικές πράξεις που της προσάπτονται.

Η μια καταγγελία εις βάρος της υποβλήθηκε στις 25 Μαΐου, η δεύτερη στις 16 Ιουνίου. Οι δύο γυναίκες μίλησαν μέσα στην εβδομάδα στην εκπομπή «Quotidien» του TMC. Η πρώτη εξήγησε πως είχε αρνηθεί μια ψηλάφηση του ορθού και παρ’ όλα αυτά η γυναικολόγος της την επέβαλε. «Μαρμάρωσα, δεν μπορούσα πια να μιλήσω, δεν ανέπνεα, ήμουν σαν αποκομμένη από όλα. Εκλαιγα σιωπηλά. Είπα πως πονούσα, μου είπε, “όχι, όλα καλά, μια ψηλάφηση του ορθού είναι”». Η δεύτερη, που επισκέφθηκε τη Ζαχαροπούλου για πρόβλημα ενδομητρίωσης, θυμάται ότι υποβλήθηκε «σε κολπική ψηλάφηση αιφνιδιαστικά, χωρίς να μου πει ούτε λέξη, κάτι που μου προκάλεσε έντονη δυσφορία και με έκανε να βάλω τα κλάματα». Υποστηρίζει όμως ότι υποβλήθηκε και σε ψηλάφηση του ορθού, «πάλι χωρίς συναίνεση», στη διάρκεια της οποίας ξέσπασε σε λυγμούς: «Είναι μια ωμή, βίαιη και πολύ επώδυνη διαδικασία». Η ίδια είπε στην εκπομπή πως «όλες οι νέες γυναίκες πριν από μένα έβγαιναν κλαίγοντας» – όπως επίσης ότι βιώνει ακόμα μετατραυματικό σοκ. Μια τρίτη γυναίκα, η 26χρονη σήμερα «Ζαντ», αφηγήθηκε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως βίωσε τη γυναικολογική της εξέταση από τη Ζαχαροπούλου, και πάλι το 2016, «τουλάχιστον σαν σεξουαλική επίθεση». Είπε πως δεν υπέβαλε τότε καταγγελία γιατί φοβήθηκε πως δεν θα την πιστέψει κανείς και ακόμα «διστάζει» να το κάνει.

Τα τελευταία χρόνια, επισημαίνει το γαλλικό Ανώτατο Συμβούλιο Ισότητας, πολλές γυναίκες έχουν μιλήσει δημόσια στη Γαλλία (συνηθέστερα στο Twitter, όπου υπάρχει από το 2014 ειδικό hashtag) για «βίαιες κολπικές εξετάσεις ή πράξεις που έγιναν χωρίς τη συναίνεσή τους, ακόμα και για πράξεις σεξουαλικής βίας». Ενας διάσημος γυναικολόγος, μάλιστα, ο Εμίλ Νταραΐ, που υπήρξε και προϊστάμενος της Ζαχαροπούλου, ερευνάται για «άσκηση βίας» έπειτα από πολλές καταγγελίες εις βάρος του για «βιασμό». Ο γαλλικός σύλλογος γυναικολόγων και μαιευτήρων (CNGOF), μάλιστα, επικαιροποίησε πέρυσι τις οδηγίες του καλώντας τους γυναικολόγους να εξασφαλίζουν «προφορική συμφωνία των ασθενών πριν από την οποιαδήποτε κλινική εξέταση». Η γαλλική Δικαιοσύνη καλείται τώρα να αποφανθεί αν οι καταγγελθείσες πράξεις εις βάρος της Χρυσούλας Ζαχαροπούλου συνιστούν ποινικά αδικήματα. Η πρόεδρος του CNGOF, πάντως, Ζοέλ Μπες Αγιάρ δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο πως, παρότι «ακούει με προσοχή τις καταγγελίες», την ανησυχεί ιδιαίτερα «η χρήση της λέξης “βιασμός” για ιατρικές εξετάσεις χωρίς την παραμικρή σεξουαλική πρόθεση».