Απώλειες και απορίες

Λένε πως το πένθος έχει μερικά στάδια, πέντε στον αριθμό, μέσα από τα οποία περνάει ο κάθε άνθρωπος ενώ διεργάζεται τον θρήνο της απώλειας.

Το πρώτο είναι η άρνηση, το δεύτερο ο θυμός, το τρίτο η διαπραγμάτευση, το παζάρεμα και οι τύψεις, το τέταρτο η κατάθλιψη και το πέμπτο η αποδοχή.

Δεν είναι κακή η τυποποίηση αυτή ούτε και άχρηστη, αλλά, ας είμαστε ειλικρινείς, ποτέ κανείς δεν κατάφερε να τακτοποιήσει τηλεγραφικά τις περιπλοκότητες της ανθρώπινης ιδιότητας. Κοινώς, δεν είναι όλοι οι άνθρωποι ίδιοι, ούτε όλες οι απώλειες όμοιες, είτε είναι θάνατοι είτε χωρισμοί. Υπάρχουν αυτές που ξέρεις ότι θα έρθουν, αλλά παρ’ όλα αυτά θα ήσουν έτοιμος να δώσεις μάχη με τον ορθολογισμό για να τις αποτρέψεις, για να βρεις έναν μεταφυσικό τρόπο να μη χάσεις έναν άνθρωπο από τη ζωή σου.

Υπάρχουν εκείνες που αντιμετωπίζονται ως στυγνή βιολογική λειτουργία, μια ολοκλήρωση ενός φυσικού κύκλου, τόσο πεζή και αυτονόητη όσο θεωρούμε π.χ. την πέψη ενός φαγητού που, ακόμη κι αν είχε την πιο υπέροχη γεύση, θα καταλήξει να χωνεύεται και να αποβάλλεται το ίδιο βρωμερά όσο τα υπόλοιπα. Και υπάρχουν και οι άλλες οι απώλειες, οι αχώνευτες και φρικτές, αυτές που δεν εξηγούνται με καμιά λογική, με κανένα παραμύθι, με καμιά θρησκευτική πίστη, που κάθονται μέσα σου λες και κατάπιες μια πέτρα βαριά που θα βρίσκεται για πάντα μέσα στο στομάχι σου και θα την κουβαλάς στα σπλάγχνα σου για όσο ζεις.

Τέτοια είναι η απώλεια ενός νέου ανθρώπου. Τέτοια είναι η απώλεια ενός παιδιού. Αυτό που δεν μπορεί πια να περιγραφεί με λόγια είναι η διαδοχική απώλεια δύο παιδιών. Και την απώλεια τριών παιδιών, το ένα μετά το άλλο, πώς να τη φανταστείς; Από ποιον εφιάλτη να την κοπιάρεις;

Ο Μάνος Δασκαλάκης ίσως ξέρει. Εμείς στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε και τόσο πολλά γι’ αυτόν όμως. Ξέρουμε ότι είναι πολύ νέος, 30 χρονών, ότι είναι από την Πάτρα, ότι έπαιζε ποδόσφαιρο, ότι είχε φιλοδοξία να γίνει τραγουδιστής και να βγει στην τηλεόραση σε καλλιτεχνικό ριάλιτι. Το τελευταίο το πέτυχε. Εχει δώσει, ως σήμερα, τουλάχιστον τρεις συνεντεύξεις διάρκειας αρκετών λεπτών της ώρας η καθεμιά, επ’ αφορμή των θανάτων των τριών παιδιών που είχε με την εν διαστάσει σύζυγό του Ρούλα Πισπιρίγκου.

Τα παιδιά πέθαναν το ένα μετά το άλλο σε διάστημα περίπου δυόμισι ετών. Πρώτη έφυγε η Μαλένα, 3½ ετών. Δεύτερη η Ιρις, 6 μηνών. Τρίτη η Τζωρτζίνα, ένα παιδί ταλαιπωρημένο στα 9 του χρόνια ήδη. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν τα ιατροδικαστικά πορίσματα, και οι τρεις αυτοί θάνατοι δεν επήλθαν από φυσικά αίτια και ασθένειες, σε αντίθεση με όσα πίστευαν ή ισχυρίζονταν οι γονείς τους πριν ξεκινήσει η έρευνα των Αρχών για αυτό το μυστήριο.

Η έρευνα δεν έχει, βεβαίως, ακόμη ολοκληρωθεί, ούτε οι καταθέσεις των μαρτύρων. Προς το παρόν έχει προφυλακιστεί ως ύποπτη για τον έναν θάνατο η μητέρα τους.

Θα ήταν παράλογο αν περίμενε κανείς από τον Μάνο Δασκαλάκη να λύσει το μυστήριο μιλώντας μπροστά σε μια κάμερα. Τον έχουμε δει ωστόσο να μπαινοβγαίνει στην Ευελπίδων σαν μαυροντυμένος ζεν πρεμιέ και να μιλάει σε δημοσιογράφους περιγράφοντας μια τοξική σχέση με τη σύζυγό του, για την οποία, όμως, ως πρόσφατα δήλωνε ότι αρνείται να πιστέψει ότι είναι δολοφόνος.

Περιέγραφε μια εμμονική αγάπη, από την οποία έφυγε για να ξαναφτιάξει τη ζωή του αλλού. Δεν τον έχουμε ακούσει να μας μιλάει για τα παιδιά ως προσωπικότητες. Τι παιχνίδια έπαιζαν, ποιες ήταν οι πρώτες τους λεξούλες, μια εκδρομή που πήγαν, μια ιστορία για αυτά τα τρία μικρά πλασματάκια που ήταν κι αυτά άνθρωποι και τους αξίζουν η μνήμη και η αξιοπρέπεια. Δεν έχουμε καταλάβει πώς γίνεται να τους πήρε κάποιος τη ζωή κάτω από τη μύτη του.

Διότι ένα παιδί ποτέ δεν μεγαλώνει μέσα σε ένα σπίτι μόνο, όχι, μεγαλώνει ανάμεσα στην οικογένεια, στη γειτονιά, στην πόλη, μέσα σε μια κοινωνία ολόκληρη που αλληλεπιδρά και έχει συμμετοχή και συνενοχή σε ό,τι του συμβαίνει. Κι αυτή η συνενοχή για τη Μαλένα, την Ιριδα και την Τζωρτζίνα μπορεί να είναι ή να μην είναι ποινική, αυτό δεν αφορά εμάς, το αμήχανο κοινό, αλλά τις επίσημες Αρχές, κι αυτές μόνο θα το πουν και θα το κρίνουν.

Υπάρχει όμως αυτό το στίγμα της συνενοχής της ηθικής, υπάρχει οπωσδήποτε και πέραν πάσης αμφιβολίας πάνω σε όποιον ήταν γύρω τους και δεν έβλεπε, δεν αναρωτήθηκε, δεν έψαξε, δεν ρώτησε, δεν ανησύχησε. Κι είναι ένα στίγμα σαν λεκές από ξεραμένο αίμα, που όσο κι αν το τρίβεις αφήνει σημάδι. Παρ’ όλα αυτά, όχι, δεν έχουμε καταλάβει καν τι είναι για τον Μάνο Δασκαλάκη αυτή η απώλεια.

Τον έχουμε ακούσει να μιλάει τόσο πολύ ήδη, κι όμως δεν θα μάθουμε ποτέ πόσα στάδια του πένθους διήνυσε, αν διήνυσε. Και τελικά – συγγνώμη κιόλας – δεν μας αφορά καθόλου. Περιμένουμε πια μόνο την αλήθεια, σαν χαραμάδα φωτός στο έρεβος αυτό, που θα μας επιτρέψει κι εμάς να τον αποχαιρετήσουμε για πάντα, αυτόν και τους νυν ή πρώην οικείους του, από την επικαιρότητα, τη δημόσια σφαίρα και τις σκέψεις μας.