Οταν το φιλότιμο γίνεται προτεραιότητα… γεννάει θρύλους

Ανοιχτά και επαναλαμβανόμενα τα ερωτήματα στον καιρό μας. Και για μας που το ένα πόδι πατάει στο χθες και το άλλο αιωρείται στο σήμερα, αποτελούν διπλά προβλήματα. Παίζουν για τη φανέλα ή παίζουν για την αντιπαροχή και μόνον; Γιατί once upon a time … ήταν γεγονός αφόρητο και μόνον η σκέψη ότι ο Μπέμπης θα φόραγε φανέλα κίτρινη με δικέφαλο να φιγουράρει στη γωνιά της καρδιάς. Γεγονός αφόρητο, ο Κώστας Λινοξυλάκης να φόραγε φανέλα με το έμβλημα του Ολυμπιονίκη. Και όταν κάποτε έκαναν στον Νεστορίδη πρόταση επιστροφής στην παλιά την ομάδα που πρωτοξεκίνησε, τον Πανιώνιο, τους κοίταξε και τους είπε: την πρόταση όχι στην ομάδα … στον κόσμο της ΑΕΚ. Και αν αυτοί σας πούνε ΝΑΙ τότε σημαίνει ότι… ΤΕΛΕΙΩΣΑ!

Και µέχρι σήµερα προσπαθούμε να καταλάβουμε αυτό το δέσιμο, που κάποια στιγμή επί Κούδα κινδύνεψε να κοπεί η Ελλάδα στα δύο…. Και όπως εξομολογήθηκε ο Παττακός, μια φορά ανησυχήσαμε σοβαρά …. Ούτε στο Κίνημα του Κοκού τον Δεκέμβρη του ’67, ούτε στο αντίστοιχο του Ναυτικού, τον Ιούνιο του 1973. Μια φορά ταραχτήκαμε, στο θέμα της μεταγραφής του Κούδα… και εκείνη που έπιασε τη σοβαρότητα της ιστορίας ήταν η γυναίκα του Παπαδόπουλου, η Δέσποινα, αδελφή του αμυντικού για 15 χρόνια του Παναθηναϊκού και της Εθνικής, του Γιώργου Γάσπαρη. Και βρήκε τον Παπαδόπουλο η Καισαριανιώτισσα Δέσποινα, κάργα ζυμωμένη στην περιπέτεια ποδόσφαιρο και του είπε: «Πρόεδρε, τώρα κινδυνεύουμε. Η μπάλα δεν φοβάται ούτε τανκς ούτε κανόνια. Στείλε τον Θεσσαλονικιό σπίτι του». Τον διάλογο διέσωσε ο Παττακός. «Και για να ησυχάσουμε», συνεχίζει, «απαγορεύσαμε για 2 χρόνια τις μεταγραφές». Ετσι έγινε και για 2 χρόνια πάγωσαν όλες οι μεταγραφές. Τέτοια δύναμη είχε η σωματειακή ταυτότητα…

Και σώθηκε και το ελληνικό ποδόσφαιρο, γιατί τότε ακριβώς, κρατώντας τους παίκτες τους, ξεπετάχθηκε η Παναχαϊκή, η Κοζάνη, το μεγάλο Αιγάλεω… Ποιος θα κράταγε τον Δαβουρλή, τον Μιχαλόπουλο, τον Ρήγα, τον Πουπάκη, τον Εξωμανίδη, τον Σταυρόπουλο, στα σωματεία τους; Ο νόμος της χούντας που τον γέννησε το πρόβλημα του Κούδα; Κι όταν αργότερα, στο φθινοπώριασμά τους, Δομάζος, Αντωνιάδης, πήγαν στην ΑΕΚ και Ολυμπιακό, το λέει ο ίδιος ο ψηλός: «Φόρεσα την κόκκινη φανέλα και δεν ήθελα να βγω

στο γήπεδο…. Δεν ήμουν πια εγώ…». Ιδιο σκηνικό αργότερα, όταν το ποδόσφαιρο ντύθηκε επαγγελματικό. Οπότε η κονόμα έπνιγε τη φλόγα της πρώτης αγάπης. Ετσι Κυράστας, Γαλάκος, Σαργκάνης, μπήκαν στη λογική του μετακινούμαι.

Οµως οι φίλαθλοι δεν τους αγκάλιασαν. Οι Κόκκινοι τους βλέπανε βδελύγματα και οι Πράσινοι με βαθιά καχυποψία. Ποτέ δεν τους θεώρησαν δικούς τους. Παρ’ όλα αυτά, οι παρέες του Γαλάκου παρέμειναν, ο Θεοδωρακάκης και οι πειραιώτες φίλοι του, και ο Σαργκάνης, μια από τα ίδια…. Οσο για τον Δεληκάρη, εκεί παίχτηκε ένα δράμα. Φόρεσε την πράσινη φανέλα, έπαιξε για ένα διάστημα και στα 28 του κρέμασε για πάντα τα παπούτσια. Δεν άντεξε την αλλαγή φανέλας. Παράτησε δόξες, κονόμες και τιμώρησε τον εαυτό του, γιατί πρόδωσε την καρδιά του. Ηταν ο Γιώργαρος ο τελευταίος των Μοϊκανών. Το έσχατο θρόισμα φιλότιμου στο ελληνικό ποδόσφαιρο.

Τα ίδια ακριβώς και στο μπάσκετ. «Ουδέποτε διανοήθηκα» μου έλεγε ο Γιώργος Αμερικάνος, «ότι θα μπορούσα να πάω στον Ολυμπιακό, που έπαιζε ο αδελφός μου». Το ίδιο ο Ζούπας, ο Τρόντζος, ο Αίας Λαρεντζάκης ή ο Μόσχος…. «Ουδέποτε φαντάστηκα άλλη φανέλα πάνω μου», μου έλεγε ο Κολοκυθάς, «εκτός απ’ το τριφύλλι». Το ίδιο ο Πολίτης, ο Κορωναίος, ο Ελληνοαμερικανός ο Κέφαλος. «One way ticket», όπως μου το ψιθύριζε ο άλλος Ελληνοαμερικανός, ο Καστρινάκης. Και όταν ο Γκάλης κατέβηκε στον Τάφο του Ινδού… πάνω στο τάβλι μού μουρμούρισε: «Δεν το χαίρομαι το πλακωτό… μου φαίνονται ξένα και τα ζάρια και τα πούλια. Δεν είμαι πια ο ίδιος. Μου λείπει ανυπόφορα ο Θερμαϊκός. Δεν λέω, κι εδώ έχετε και παραλίες και ομορφιές. Ομως η θάλασσα στη Θεσσαλονίκη έχει άλλη μυρωδιά»! Και ο Νίκος ο επαγγελματίας, ο ψυχρός Αμερικάνος φωτογράφιζε έναν βαθιά ερωτευμένο έφηβο με τον Αρη του.

Κι έτσι κι έγινε. Μια κάποια στιγμή, σε μια κουβέντα μου με το γειτονάκι μου, γιατί από την Υπεροχή Νεαπόλεως ξεκίνησε ο Μίμης Στεφανάκος μαζί με τον Τσώχο, τον Κρίγκο, τον Κοράκη, που τους πήγε ο Βαγγέλης Χέλμης στον Ολυμπιακό. Κάποια στιγμή τον ρώτησα γιατί δεν συνέχισε σε άλλη μεγάλη ομάδα, μου απάντησε: «Με ζητούσαν 5 ομάδες, 2 μεγάλες και 3 πρωτοδεύτερες… Δεν μου πήγαινε και ένα πρωί βρέθηκα στο Κέιπ Τάουν. Εκεί τουλάχιστον δεν θα εύρισκα αντίπαλο τον Ολυμπιακό. Και ήμουνα 27 χρόνων και πριν τέσσερα χρόνια είχα σβήσει τον Πελέ». Και αποτελεί μέχρι σήμερα σπαζοκεφαλιά πώς λειτουργούσε τότε η κοινωνία. Πώς αγκάλιαζε και τιμούσε τους μύθους της. Οχι μόνον σαν σωματεία πρωτοκλασάτα, αλλά ακόμα και στις γειτονιές. Αδιανόητο για τον Θόδωρα Μελιττά, για τον μεγάλο στιχουργό τον Σπύρο Γιατρά, τον Θέμη Κεφάλα, τον Κώστα Παπαδόπουλο, ή τον γίγαντα τον Μιχάλη Λώλο, να παίξουν αλλού και όχι στον Αστέρα. Θα «σβήναν» για το καφενείο! Θα «χανόντουσαν» από τη γειτονιά. Ακόμα και οι ταβέρνες στην πλατεία Εξαρχείων θα τους σερβίριζαν σκορπώντας αλάτι.

Κάποια στιγµή είπα στον Φίλιππα Αράπη αν θέλει να τον δώσουμε μεταγραφή στα Πετράλωνα. Με κοίταξε με άδεια μάτια και μου είπε: «Δύο πράγματα δεν αλλάζω, ομάδα και καφενείο». Κρέμασε τα παπούτσια του… και δεν με ξανάπαιξε τάβλι. Ηταν ένα αξιακό νεφέλωμα, ολότελα ακατανόητο για τον καιρό μας. Αλλη κοινωνία, άλλοι άνθρωποι, άλλες αξίες. Μακριά από οικονομισμούς, κενοδοξίες, συμφέροντα, κρατώντας μοναδικό παρονομαστή το χαμένο στους καιρούς μας φιλότιμο, που όταν γίνεται προτεραιότητα γεννάει θρύλους.