Η άλως της σκοτεινής ύλης

Οι πόλεμοι του Βιετνάμ, των Φόκλαντς, του Αφγανιστάν, ακόμα και της Μέσης Ανατολής, ήταν «μακριά». Μπορούσαν οι πολίτες ανάμεσα στους ειδησεογραφικούς βομβαρδισμούς, απερίσπαστοι, να αγοράσουν τριάρι, νέα έπιπλα στην κουζίνα ή το σεντάν των χιλίων κυβικών σε κόκκινο χρώμα. Οι ανατιμήσεις οφείλονταν στον πληθωρισμό, η καθημερινή οικονομία τις είχε συνηθίσει, είχε βρει τα μπάι πας στη φοροδραπέτευση, σε μια προσαρμοστική ελαστικότητα. Σήμερα ο πόλεμος της Ουκρανίας έχει εγκατασταθεί μέσα στην καθημερινή οικονομία.

Ανατιμώνται καθημερινά αγαθά, δυσκολεύεσαι στα κοινόχρηστα, στις μετακινήσεις, όλα φαίνονται ανυπόφορα. Η γεφύρωση της απόστασης μεταξύ ενός μεγάλου διεθνούς γεγονότος και των μικρών γεγονότων της καθημερινότητας είναι εκπληκτική. Το ένα δίπλα στο άλλο. Η διεθνοποίηση σημαίνει ταυτοχρονία. Παίρνεις ένα πακέτο ρύζι και η τιμή του σχετίζεται με την καταστροφή ενός τανκ ή με ασφάλιστρα κινδύνου ή με κάποιον μυστηριώδη ακατάληπτο χρηματιστηριακό δείκτη. Τι θα πει «πέφτουν τα κρυπτονομίσματα»; Ευρώ δίνω στον φούρναρη, στον βιβλιοπώλη, στο σινεμά, στον μηχανουργό για λάδια -φίλτρο. Πώς παρεμβάλλεται το 4,4% επιτόκιο δανεισμού της χώρας στη σχέση μου με τις πατάτες που χρειάζομαι; Οι ειδικοί λένε ότι τα σιτηρά δεν σχετίζονται με την εξαγωγική παράλυση της Ουκρανίας αλλά με την κερδοσκοπική χρήση του κινδύνου που υποστασιοποιεί ο εξαγωγικός πάγος. Που σημαίνει ότι πέρα από το μέγεθος αγαθού, ζήτησης και χρηματικού ισοδυνάμου, υπάρχει η πιθανοκρατία. Ποσοστό επί του αγαθού είναι το νεφέλωμα των πολιτικών, γεωστρατηγικών, ατυχηματικών πιθανοτήτων. Ο υδραυλικός στο μπάνιο του 1980 υπολόγιζε κόστος υλικών, μεροκάματο, συν έναν αέρα από το πώς «έκοβε» το πελάτη. Στον γιατρό «φούσκωνε», στον υπάλληλο «ξεφούσκωνε». Από το 2010, την περίοδο της κατάρρευσης και μετά, όπου αντιμετωπιζόταν ως αναξιόχρεος, έδινε μετρητά, φόρτωνε τα υλικά στο αυτοκίνητο και τότε μπορούσε με κάποια ασφάλεια να σου δώσει «τιμή». Ανακαίνιση μπάνιου τόσο. Σήμερα ο ίδιος πρέπει να υπολογίσει και τις ενεργειακές διακυμάνσεις που σχετίζονται όχι με τη μητέρα φύση και το ευτύχημα στην εθνική γεώτρηση, αλλά με τους δείκτες στο χρηματιστήριο του Τόκιο και πώς επιδρούν στα ασφάλιστρα κινδύνου ή πώς μια δημοσίευση σε ένα διεθνές πρακτορείο δημιουργεί μια οικονομική διακύμανση. Ας μη μιλήσουμε και για τους άλλους παράγοντες συναισθηματικής ή ιδεολογικής φύσης που συνεπιδρούν. Η δίκη του Τζόνι Ντεπ μπορεί να επηρεάσει την τιμή του υδραυλικού στο Παγκράτι.

Ο πολίτης καλλιεργείται οικονομικά και πολιτικοποιείται μέσα από δαιδαλώδεις, αχανείς συνάψεις, που ξεκινούν από τα αντι-υπερτασικά του (που λείπουν από τα φαρμακεία) και φτάνουν μέχρι στους δορυφόρους του Ελον Μασκ. Και ανάποδα. Ο πολίτης, τρεκλίζοντας, ψηφίζει Μελανσόν και αντι-Μελανσόν, Λεπέν και αντι-Λεπέν, συστημικό Μακρόν και αντι-Μακρόν, όπως πριν από μερικά χρόνια ψήφιζε Πέπε Γκρίλο ως αντι-Μπερλουσκόνι στην Ιταλία. Εχει μεν την αίσθηση ότι ψηφίζει κάτι σαν Αριστερά ή Δεξιά αλλά, σε μια ολοκληρωτική απροσδιοριστία, ψηφίζει την άλω των πραγμάτων, όχι τη δομική τους συγκρότηση. Κ

άτω από τους όρους που προσπαθώ να περιγράψω, η διεθνοποιημένη τυρόπιτα που τρώει ο πολίτης, στη στάση του λεωφορείου, τον οδηγεί στο να εσωτερικεύει αλλιώς την πολιτική. Τον αφήνει µε άπλυτα ρούχα κάτι που λέγεται «έλλειψη ηµιαγωγών», αναγκάζεται να αναζητήσει ένα ευκρινές, περιγεγραμμένο πολιτικό σχήμα και του έρχεται ένα πολιτικό τζελ. Θέλει απελπισμένα σαφήνεια και καθαρότητα συμβολαίου, σε έναν κόσμο αποκρουστικής ασάφειας και ανατροπών. Το πρόβλημα δεν είναι η αστάθεια ως μια νέα σταθερά αλλά ως στασιμότητα.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ