Αντιμέτωποι με Τρεις Πολέμους

Μας τρομάζει ο πόλεμος. Λογικό! Η δικιά μου «σειρά» μεγάλωσε με την «απειλή» των παλαιότερων ότι κάθε γενιά «θα ζήσει τον δικό της πόλεμο». Τα χρόνια περνούσαν και η «απειλή» έμοιαζε εξωπραγματική. Πόλεμοι γινόντουσαν, αλλά μακριά μας. Η Ευρώπη έμοιαζε να έχει τελειώσει με τη (ματωμένη) Ιστορία της. Οι επιπτώσεις τους, πάντοτε βαριές για τους εμπόλεμους, δεν έφταναν δίπλα μας. Ωσπου, σήμερα βρεθήκαμε αντιμέτωποι με Τρεις Πολέμους. Εναν δίπλα μας, αυτόν που κάνει ο Πούτιν στους Ουκρανούς. Δεύτερος, αυτός που οφείλεται στις επιπτώσεις που φέρνει η επιδίωξη του Πούτιν να ανατρέψει σημερινές και, κυρίως, επελαύνουσες εξελίξεις στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Τρίτος, συγγενικός επειδή στηρίζεται στο ίδιο δόγμα αναθεώρησης της κατάστασης πραγμάτων, συνόρων και ισορροπιών στην γειτονιά μας, εκείνος που φαντάζεται η πλευρά Ερντογάν εναντίον της Ελλάδας.

Πέρασαν πάνω από 100 μέρες και η Ουκρανία υπερηφάνως αντιστέκεται. Πέρασαν έξι μήνες και η Ευρώπη υποφέρει βεβαίως αλλά βρίσκει συνεχώς νέους δρόμους για να εξοπλίσει την ανθεκτικότητα κοινωνιών και οικονομιών. Πέρασαν μερικές εβδομάδες που διαρκεί ο παροξυσμός της γείτονος, κυρίως τηλεοπτικός και ρηματικός, και η Ελλάδα δείχνει ικανότερη παρά ποτέ να αντιμετωπίζει με ψυχραιμία και ετοιμότητα τον παραλογισμό ενός παραπαίοντος καθεστώτος.

Τα πράγματα αλλάζουν γρήγορα. Απαιτούν άμεση προσαρμογή. Η «θεωρία» που συστηματικά πλασάρει ο κ. Τσίπρας, σύμφωνα με την οποία οι επιπτώσεις των Τριών Πολέμων καθίστανται βαρύτερες επειδή ο Πρωθυπουργός αφίσταται της πάγιας «εθνικής γραμμής» η οποία, υποτίθεται, ότι προστάζει «ίσες αποστάσεις» από τα συγκρουόμενα μέτωπα, πλήρη κάλυψη με κρατικούς πόρους των εισοδηματικών επιπτώσεων και αυτοσυγκράτηση εξοπλισμών έναντι της τουρκικής απειλής, είναι εντελώς εγκεφαλική όσο και εξωπραγματική.

Η στάση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι λανθασμένη. Δεν εξηγείται με ιδεολογικά κριτήρια. Δυσκολεύει πολλούς ανάμεσά μας να κατανοήσουν με ευκρίνεια και ρεαλισμό τους κινδύνους. Καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι αρκεί να γυρίσουμε εμείς κάποιον «διακόπτη» για να εξαφανιστούν οι επιπτώσεις. Κατανέμει ανισομερώς τις πραγματικές ευθύνες. Υποτάσσεται σε εσωτερικούς πολιτικάντικους υπολογισμούς. Αποδυναμώνει τις αντιστάσεις κράτους και κοινωνίας. Με δύο λόγια, θα ήταν καταστροφική, αν βεβαίως την ελάμβανε (και εφήρμοζε) κανείς «τοις μετρητοίς».

Ακόμη κι έτσι, το βασικό αγωνιώδες ερώτημα παραμένει: πότε θα ξεφύγουμε από τις επιπτώσεις των Τριών Πολέμων; Η απάντηση δεν είναι εύκολη. Δεν εξαρτάται από σχεδιασμούς κάποιων «κρυφών και σκοτεινών επιτελείων». Η απάντηση εξυφαίνεται συνεχώς. Από τη ροή των γεγονότων. Τη διαμόρφωση νέων δεδομένων. Τη συνεχή αναδιάταξη των προτεραιοτήτων κάθε πλευράς. Την ανθεκτικότητα οικονομικών μηχανισμών, κοινωνικών δομών, κρατικών διοικήσεων. Το μόνο σίγουρο είναι ότι τα πάντα όλα προσδιορίζονται, άλλοτε πολύ κι αλλού λιγότερο, από τον Πόλεμο.

Τούτων δεδομένων, ο πολιτικός σχεδιασμός οφείλει να είναι απλός και κατανοητός σε όλους. Να επιδιώκει την πείσμονα συνέχεια της τεράστιας προσπάθειας μετά τις μεγάλες κρίσεις: χρηματοπιστωτική, δημοσιονομική και πανδημική. Ζητούμενο είναι η ανθετικότητα και όχι κάποιο δυστοπικό «προοδευτικό μέτωπο».

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής