«Ελεγχόμενη κλιμάκωση με φόντο τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ»

Η Τουρκία και ο Ερντογάν κλιμακώνουν την ένταση με την Ελλάδα στο Αιγαίο. Αλλά αυτή τη φορά η τουρκική επιθετικότητα φέρνει απώλεια συμμάχων για την Αγκυρα. Η νέα κυβέρνηση του Βερολίνου εγκαταλείπει την τακτική των ίσων αποστάσεων στην ελληνοτουρκική διένεξη. Ο σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Ολαφ Σολτς ανασκεύασε άρδην την απαράδεκτη «έκκληση» του εκπροσώπου του Στέφεν Χέμπεστραϊτ σε Ερντογάν και Μητσοτάκη «να τα βρουν». Επαναπροσδιορίζεται η γερμανική στάση όχι μόνο σε επίπεδο ρητορικής, αλλά και ουσίας. Για το Βερολίνο είναι σαφές ότι ο Ερντογάν «κλείνει την πόρτα σε συνομιλίες», κλιμακώνει την ένταση και κυρίως: Ο γερμανός καγκελάριος αποσαφηνίζει ότι «η αμφισβήτηση της κυριαρχίας χωρών – μελών της ΕΕ δεν γίνεται αποδεκτή».

Τόσο καθαρή τοποθέτηση της Γερμανίας έναντι της Αγκυρας δεν υπήρξε στο παρελθόν. Γίνεται από τη νέα γερμανική κυβέρνηση, με υπουργό Εξωτερικών την Πράσινη Αναλένα Μπέρμποκ, με την οποία αναβαθμίζονται αξιακά κριτήρια στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής της Γερμανίας. Η αμφισβήτηση της κυριαρχίας είναι για τους Μπέρμποκ και Σολτς κόκκινη γραμμή, όχι μόνο στον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία. Και είναι καλή βάση συζήτησης κατά την πρώτη επίσκεψη της γερμανίδας υπουργού Εξωτερικών στις 9 Ιουνίου στην Αθήνα, στο απειλητικό κλίμα που διαμορφώνει νέα έξαρση της τουρκικής επιθετικότητας.

Η κλιμάκωση της έντασης στο Αιγαίο είναι σε άμεση συνάρτηση με το βέτο της Τουρκίας στην ένταξη της Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ. «Η Τουρκία θεωρεί ότι βρίσκεται σε πολύ ισχυρή θέση έναντι του ΝΑΤΟ και επιχειρεί στο διάστημα που διαρκεί το μπλοκάρισμα της διεύρυνσης να κερδίσει πόντους εκεί που δεν θα μπορούσε εύκολα να επιτύχει στις επιδιώξεις της» λέει στα «ΝΕΑ» ο Γκίντερ Ζόιφερτ, αναλυτής στο σημαντικότερο θινκ τανκ της Γερμανίας, το Ιδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής (SWP). Αυτό ισχύει για τα ανοιχτά μέτωπα της Τουρκίας στη Συρία με τους Κούρδους, στην Κύπρο, στο Αιγαίο με την Ελλάδα.

«Η κλιμάκωση εξυπηρετεί την κυβέρνηση του Ερντογάν, που επενδύει στην εξωτερική απειλή και την εχθροπάθεια, επειδή στην εσωτερική πολιτική έχει ελάχιστα να επιδείξει: Οικονομική καχεξία, κανένα βήμα εκδημοκρατισμού, καμία πρόοδος στην πολιτική ενσωμάτωση των Κούρδων, καμία πρόοδος στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ και στην αποκατάσταση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Και με την πτώση δημοτικότητας του κυβερνώντος κόμματος AKP, ο Ερντογάν χρειάζεται κάτι για να κρατήσει τον κόσμο του» εξηγεί ο Γκίντερ Ζόιφερτ.

Στην επίτευξη αυτού του στόχου εργαλειοποιεί την παγιωμένη στον πληθυσμό της Τουρκίας πρόσληψη απειλής, την οποία συνδυάζει με τον τουρκικό, οθωμανικό μεγαλοϊδεατισμό. «Η Τουρκία θέλει να καθιερωθεί ως ναυτική δύναμη. Και η στρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου είναι αγκάθι στην τουρκική στρατηγική» λέει ο Ζόιφερτ. Για τον λόγο αυτό καταφεύγει σε μία «ελεγχόμενη κλιμάκωση», με την αμφισβήτηση της ΑΟΖ για τα ελληνικά νησιά και τη λύση των δύο κρατών στην Κύπρο που επιδιώκει από το 2021. Η ειδοποιός διαφορά με το παρελθόν είναι ότι «ο Ερντογάν πιστεύει ότι διαθέτει έναν ισχυρό μοχλό πίεσης του ΝΑΤΟ, ώστε να μην υπάρξουν μεγάλες αντιδράσεις στις επιδιώξεις του».

Ο κίνδυνος κλιμάκωσης ανάλογης με την κρίση του θέρους του 2020 είναι ορατός. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα στις προκλήσεις του Ερντογάν. «Είναι δείγμα πολιτικής ωριμότητας το γεγονός ότι η πολιτική ηγεσία της Ελλάδας δεν ακολούθησε τον Ερντογάν στην κλιμάκωση της ρητορικής» διαπιστώνει ο Ζόιφερτ.

Καθοριστικό για τις περεταίρω εξελίξεις θα είναι κατά πόσο το ΝΑΤΟ θα υποχωρήσει στις τουρκικές απαιτήσεις για να διασφαλίσει την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Οι ΗΠΑ και η Βρετανία έχουν δώσει στις δύο χώρες εγγυήσεις ασφάλειας. «Ελπίζω ότι θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες, η Γαλλία και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ» λέει ο Ζόιφερτ, «ώστε να αποφορτιστεί η πίεση ταχείας ένταξης των δύο χωρών, ώστε να μην υποχρεωθεί η Συμμαχία στο μεσοδιάστημα να αποδεχτεί όλα όσα επιδιώκει η Τουρκία».