«Πληθωρισμός και ενέργεια τα πλέον επείγοντα ζητήματα»

Η συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας δεν αφορά τόσο τη δημιουργία κοινού προϋπολογισμού όσο τον εξορθολογισμό των συστημάτων και τελικά τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, δηλώνει ο επίτροπος Προϋπολογισμού Γιοχάνες Χαν στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ». Ο αυστριακός επίτροπος εκτιμά ότι πληθωρισμός και υψηλές ενεργειακές τιμές θα παραμείνουν το πιο επείγον και πιεστικό ζήτημα, ενώ τονίζει την ανάγκη να κάνουν τα κράτη – μέλη χρήση των ευρωκονδυλίων.

Θα δοθεί πράσινο φως στην Ουκρανία για να ξεκινήσει η ενταξιακή διαδικασία;

Το ζήτημα θα συζητηθεί στο προσεχές Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Δεν θα ήθελα να προκαταβάλω τη γνώμη της Κομισιόν, αλλά υπάρχει μια ορισμένη δυναμική στο ζήτημα αυτό. Είναι εξίσου σημαντικό να μην ξεχνάμε τη Μολδαβία, καθώς και τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Εχουμε δύο κράτη στα Δυτικά Βαλκάνια για τα οποία δεν βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το στάδιο, τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο. Και ας μην ξεχνάμε ότι και οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με Βόρεια Μακεδονία και Αλβανία δεν προχωράνε.

Εννοείτε ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις χώρες αυτές;

Σε κάθε περίπτωση δεν θα πρέπει να ξεχαστούν τα Δυτικά Βαλκάνια. Κατανοούμε ότι ορισμένα κράτη – μέλη είναι υπέρ της διεύρυνσης προς τα Δυτικά Βαλκάνια. Ορισμένοι θα ήθελαν να δουν την Ουκρανία άμεσα εντός, κάτι που δεν είναι ρεαλιστικό. Οταν ήμουν επίτροπος για τη Διεύρυνση δημιούργησα τη φράση «είτε εξάγουμε σταθερότητα είτε εισάγουμε αστάθεια», κάτι που είναι πιο επίκαιρο και έγκυρο από ποτέ, διότι είναι η αρχή που πρέπει να μας καθοδηγεί στο ζήτημα της Ουκρανίας.

Σχετικά με τα κεφάλαια για την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, αλλά και την ενίσχυση των αμυντικών ικανοτήτων της με ποιον τρόπο θα καλυφθούν;

Η χρηματοδότηση μέτρων που αποσκοπούν στη στήριξη της ικανότητας των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων γίνεται μέσω του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ειρήνης (EPF), που βρίσκεται εκτός του κοινοτικού προϋπολογισμού, είναι μια συλλογική προσπάθεια των κρατών – μελών. Σήμερα φτάνει τα δύο δισ. ευρώ. Από εκεί και πέρα υπάρχουν δύο ζητήματα. Πρώτον, πώς να χρηματοδοτήσουμε την Ουκρανία όσο βρίσκονται σε κατάσταση πολέμου. Κανείς δεν μιλάει για αυτό, όλοι μιλούν για την ανασυγκρότηση της Ουκρανίας, που είναι θεμιτό και θα ξεκινήσει μόλις υπάρξει ειρήνη και υποθέτω, τελικά, εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Αυτό που πρέπει να συζητήσουμε είναι πώς θα γίνει η χρηματοδότηση ενόσω βρίσκονται σε πόλεμο. Διότι μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην αρχή της εβδομάδας, διαθέτουμε, μαζί με τις ΗΠΑ, το ΔΝΤ και ενδεχομένως με ορισμένες άλλες χώρες, οικονομικές εγγυήσεις μέχρι το τέλος του έτους για να διατηρηθεί η Ουκρανία εν λειτουργία. Είναι εξίσου σημαντικό να καθορίσουμε μία δυνητική επέκταση πέρα από το τέλος του έτους. Εκτιμώ ότι το φθινόπωρο, ίσως και νωρίτερα, τα κράτη – μέλη και οι πολίτες θα επικεντρώσουν περισσότερο την προσοχή τους στις επιπτώσεις του πληθωρισμού και των τιμών ενέργειας. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να λύσουμε το ζήτημα όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Θεωρείτε λοιπόν ότι ο πληθωρισμός και οι υψηλές τιμές ενέργειας θα βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας για καιρό;

Η προσοχή θα επικεντρωθεί στις τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό. Ξεκινώντας από τις αμοιβές και τους μισθούς τίθεται το ερώτημα: Θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν ή όχι, ή πώς να αντιμετωπιστούν οι υψηλές τιμές ενέργειας και ειδικότερα για τους πιο ευάλωτους; Αυτό γίνεται πιθανώς το πιο επείγον και πιεστικό ζήτημα για τους ηγέτες. Ημουν πριν από δύο εβδομάδες στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα όπου έχουν επίσης υψηλό πληθωρισμό. Υπάρχει η προσδοκία ότι λόγω της χαμηλότερης ζήτησης για ενέργεια στην Κίνα εξαιτίας των περιοριστικών μέτρων, οι τιμές θα επηρεαστούν.

Θα χρειαστεί αναπροσαρμογή στα ευρωπαϊκά κονδύλια που είχαν καθοριστεί υπό άλλες συνθήκες πληθωρισμού και κόστους;

Στον πολυετή προϋπολογισμό, καθώς και τους πόρους του NextGenerationEU έχουμε έναν αυτόματο αποπληθωριστή που είναι 2%. Σε σύγκριση με τις τιμές του πληθωρισμού είναι χαμηλός, αλλά δεν βλέπω ότι υπάρχει διάθεση από τα κράτη – μέλη να το αλλάξουν. Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετά κονδύλια και η προτεραιότητα των κρατών – μελών θα πρέπει τώρα να είναι να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα, διότι εκτός από το NextGenerationEU, έχουμε τα διαθρωτικά ταμεία, έχουμε το REPowerEU. Η κύρια πρόκληση είναι να χρησιμοποιηθούν τα κονδύλια.

Η συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας περιλαμβάνει την προοπτική ενός κοινού ταμείου;

Αν ακούσατε την ομιλία Μητσοτάκη (στο συνέδριο του ΕΛΚ) το ζήτημα δεν αφορά τόσο τη δημιουργία κοινού ταμείου. Το κύριο ζήτημα είναι από κοινού καινοτομίες και προμήθειες. Συμφωνώ απόλυτα. Για να μειώσουμε τον αριθμό των διαφορετικών συστημάτων σε διάφορα πεδία. Εχουμε, για παράδειγμα, 17 διαφορετικά συστήματα τανκς στην Ευρώπη, ενώ στις ΗΠΑ έχουν τέσσερα. Αν όλοι οι αμυντικοί προϋπολογισμοί συνυπολογιστούν, ακόμη και πριν από την ανακοίνωση για αύξηση στο 2%, φτάνουν συνολικά περίπου στο επίπεδο της Κίνας, αλλά η επάρκεια δεν είναι η ίδια. Για αυτό η εστίαση θα πρέπει να είναι ο εξορθολογισμός των συστημάτων και τελικά θα ήμουν υπέρ μιας ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας. Το γνωστό παράδειγμα της Airbus μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο. Πού θα βρισκόταν όχι μόνο η Ευρώπη αλλά και ο κόσμος αν υπήρχε μόνο η Boeing. Είναι στο συμφέρον της Ευρώπης να έχει τη δική της αμυντική βιομηχανία ως πολιτικό μέσον και μοχλό. Δεν είναι τόσο ζήτημα ενός κοινού αμυντικού προϋπολογισμού, που δεν είναι δυνατόν να υπάρξει, διότι ο προϋπολογισμός μας είναι γύρω στο 1% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ και τρέχει για επτά χρόνια. Επιπλέον, τα περιθώρια είναι μικρά για αλλαγές. Χθες με ρωτούσαν από ένα κράτος – μέλος για επιπρόσθετα κονδύλια για την αντιμετώπιση των προσφύγων. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι το 99,5% του προϋπολογισμού μας είναι προκατανεμημένο, εκ του οποίου 70% στα κράτη – μέλη.