Μουσείο Εθνικής Υστέρησης

Για κάποιον δυσεξήγητο ή ακατανόητο λόγο, το πεδίο της εκπαίδευσης στην Ελλάδα καταφέρνει να συγκεντρώνει όλα τα προβληματικά κι αναχρονιστικά στοιχεία της εθνικής μας συγκρότησης.

Με κάποιον μαγικό τρόπο τα υποθάλπει προνομιακά, τα αναδεικνύει σχεδόν σε καθημερινή βάση και τα εκθέτει στο φως του ήλιου. Είναι (τρόπον τινά) ένα ανοιχτό Μουσείο Εθνικής Υστέρησης.

Χαμηλή εκπαιδευτική ποιότητα, ανύπαρκτη αυτογνωσία κι αυτοσυνείδηση, ασυδοσία και κατάλυση κάθε επιβολής, περιρρέουσα βία και τσαμπουκάς, ετσιθελισμός και συνδικαλιστική αυθαιρεσία, ακραίος πελατειασμός και πελατειακός εξτρεμισμός…

Νεαρός περιφερόταν με το εσώρουχό του σε σχολείο της Αθήνας και παραπέμφθηκε στο Πειθαρχικό η καθηγήτρια που τόλμησε να τον μαζέψει. Υστερα από καταγγελία των γονιών του που προφανώς καμάρωναν τον κανακάρη τους με το σώβρακο.

Ο εκπαιδευτικός χώρος κυριολεκτικά κινείται στον αντίποδα του σύγχρονου κόσμου. Ισως μόνο στην αρρωστημένη επικράτεια της ελληνικής εκπαίδευσης θα μπορούσε να αναπτυχθεί επίσημο συντεχνιακό κίνημα εκπαιδευτικών εναντίον… της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών!

Υποθέτω πως είναι το γενικό πνεύμα που δίνει τον τόνο. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εκπαίδευση στη χώρα μας (από το σχολείο έως το μεταπτυχιακό…) θωπεύει το όμοιο και το ελάχιστο, αναδεικνύει ό,τι δεν ξεχωρίζει και θεωρεί κανόνα τη μικρότερη προσπάθεια.

Περισσότερο την ενδιαφέρει να κατεβάσει τον πήχη για να τον περάσουν όλοι, παρά να τον ανεβάσει για να αναδείξει τους καλύτερους.

Η επιτυχία θεωρείται κεκτημένο δικαίωμα κι όχι αποτέλεσμα μιας προσπάθειας. Ισα ίσα. Η προσπάθεια χαρακτηρίζεται συχνά αθέμιτος κι αντικοινωνικός ανταγωνισμός.

Νομίζω ότι σε κανέναν άλλο σημαντικό τομέα της κοινωνικής ζωής δεν συμβαίνει κάτι αντίστοιχο. Αλλά δυστυχώς η εκπαίδευση είναι ίσως ο κρισιμότερος τομέας της κοινωνικής ζωής.

Τα πρόσφατα επεισόδια στο ΑΠΘ με τους ξαπλωμένους στην άσφαλτο τραυματίες αγκάλιασαν όλο το φάσμα του παροξυσμού και της γελοιότητας.

Η ουσία είναι ότι ολιγάριθμες ομάδες νεαρών θέλουν να επιβάλουν ένα ανερμάτιστο «δικό τους» και επιτίθενται στις δυνάμεις που (κατά τον νόμο) φυλάσσουν το Πανεπιστήμιο. Αυτό έχει προκαλέσει έναν σχεδόν καθημερινό κλεφτοπόλεμο.

Επί της ουσίας, η κατάσταση είναι καταφανώς αφόρητη. Παραθέτω τη μαρτυρία δύο πανεπιστημιακών – μάλλον αριστερών, αν κρίνω από τα συμφραζόμενα.

«Φοιτητές δεν έρχονται γιατί φοβούνται, καθηγητές κάνουν διαδικτυακά μαθήματα καθώς είναι υψηλός ο κίνδυνος εντός του ιδρύματος και σήμερα εκκενώθηκε και το κτίριο διοίκησης» (Γ. Μαργαρίτης, καθηγητής Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, «Αυγή», 27/5).

«Καθημερινά γίνονται συγκρούσεις μέσα στην Πανεπιστημιούπολη (…) Είναι τραγικό να πηγαίνουμε για μάθημα και να μην μπορούμε να κάνουμε τη δουλειά μας από τα χημικά» (Α. Στυλιανού, καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ, «Αυγή», 30/5).

Οι άνθρωποι περιγράφουν καταφανώς μια εφιαλτική κατάσταση. Αλλά ενώ η περιγραφή τους θα έπρεπε να καταλήγει στο «φέρτε όχι μία αλλά πέντε αστυνομίες να κάνουμε τη δουλειά μας», τα βάζουν με τις δυνάμεις της έννομης τάξης που καλούνται να προστατεύσουν το Πανεπιστήμιο (και το προσωπικό του) από τις συμμορίες των νεαρών τραμπούκων!

Ο δεύτερος μάλιστα εξηγεί ότι η ευθύνη είναι τελικά της κυβέρνησης επειδή θέλει «να επιβάλει τον νόμο και την τάξη» που είναι «δικός της νόμος, δική της τάξη» – και διδάσκει και πολιτικές επιστήμες, τρομάρα του!

Ουσιαστικά αυτό που κρύβεται πίσω από τον προσχηματικό κλεφτοπόλεμο δεν είναι το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων – τα οποία άλλωστε ουδείς μουσαφίρης ενδιαφέρεται να διοικήσει…

Αλλά η διατήρηση κι η αναπαραγωγή ενός καθεστώτος ασυδοσίας και ασυλίας, το οποίο μετατρέπει τα Πανεπιστήμια σε κράτη μέσα στο κράτος.

Το σημείο αυτό είναι εξαιρετικά κρίσιμο. Διότι μόνο μετατρέποντας τα Πανεπιστήμια σε αυτόνομα κράτη μπορείς να τα μετατρέψεις σε «ακυβέρνητες πολιτείες».

Σε πολιτείες δηλαδή όπου όχι μόνο δεν βασιλεύουν ο νόμος και η τάξη «της κυβέρνησης» (κατά την εκδοχή του προαναφερθέντος καθηγητή από το ΑΠΘ…) αλλά αντιθέτως κυριαρχούν η ατιμωρησία, η ασυλία, η μισαλλοδοξία και η επιβολή διά της βίας των οργανωμένων ομάδων.

Οσο κι αν έψαξα, δεν βρήκα σε καμία σύγχρονη δημοκρατία να ισχύει τέτοιο καθεστώς στην εκπαίδευση.

Αλλά στη χώρα μας ισχύει για δύο προφανείς λόγους.

Πρώτον, επειδή οι άμεσα εμπλεκόμενοι στην εκπαιδευτική διαδικασία δεν θέλουν να αλλάξει. Αλλοι έχουν βρει τη βολή τους κι άλλοι τρέμουν από τον φόβο τους.

Δεύτερον, επειδή «ο νόμος της συμμορίας» είναι καταλυτικός στους περίκλειστους κοινωνικούς χώρους. Η ιστορία της Μαφίας και των «εθνικών» εγκληματικών οργανώσεων σε όλες τις εκδοχές τους το αποδεικνύει.

Ετσι όσοι δηλώνουν ότι κόπτονται για «ανοιχτό και ελεύθερο Πανεπιστήμιο» λένε απλώς ψέματα.

Το Πανεπιστήμιο σήμερα δεν είναι ούτε ανοιχτό, ούτε ελεύθερο. Διότι «ανοιχτό» δεν σημαίνει ασύδοτο κι ύστερα το «ελεύθερο» αποδεικνύεται ελεγχόμενο.

Γιατί λοιπόν ο χώρος της εκπαίδευσης ενεργοποιεί όλες τις εθνικές παθογένειες;

Ομολογώ ότι δεν μου είναι εύκολη η απάντηση. Αντε να καταλάβεις για ποιον λόγο είκοσι ή τριάντα νεαροί (-ές) σκοτώνουν την ώρα τους τραμπουκίζοντας ή προκαλώντας το σχολείο τους, την πρυτανεία και τα ΜΑΤ.

Παίρνουν εκδίκηση για μια υστέρηση την οποία μετονομάζουν ανισότητα; Ενδεχομένως.

Δημιουργούν πάντως την εντύπωση ότι δίνουν μια μάχη κυριαρχίας παρόλο που δεν υπάρχει περίπτωση να κυριαρχήσουν. Η δημοκρατία και η έννομη τάξη είναι ισχυρότερες από κάθε εχθρό τους.

Με ή χωρίς βερμούδα.