Η νέα αβέβαιη πραγματικότητα

O κόσμος, στον οποίο ζούσαμε έως τώρα, αλλάζει. Μάλλον για τα καλά. Με λίγες λέξεις, δεν μπορούμε πλέον να υπολογίζουμε στο «μέρισμα ειρήνης» και ό,τι αυτό συνεπάγεται τις τελευταίες τρεις δεκαετίες: επένδυση σε έναν πιο δικτυωμένο κόσμο, παγκοσμιοποιημένες αγορές αγαθών και ενέργειας, ανταγωνιστικότερες τιμές, τεχνολογική επανάσταση, ελεύθερη διακίνηση ταλέντου, κεφαλαίων, χαμηλά επιτόκια, προπάντων ειρηνικότερος κόσμος. Δεν φτάσαμε βέβαια ποτέ στο πολυπόθητο «τέλος της Ιστορίας». Αντίθετα, τώρα μάλλον είμαστε καταδικασμένοι να την επαναλάβουμε φάρσα…

Γιατί; Μία απάντηση είναι ότι η ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο ήταν ασύμμετρη.  Η Ρωσία και οι περί αυτήν «Λευκορωσίες» δεν προσαρμόστηκαν ποτέ σε αυτό που ονομάζουμε ελεύθερη αγορά και φιλελεύθερη δημοκρατία. Δεν το ήξεραν το σπορ, δεν το κατάλαβαν ποτέ, μάλλον δεν το ήθελαν καν. Οταν το προσπάθησε εναγωνίως ο Γκόρμπι απέτυχε παταγωδώς, άρα «η παλιά συνταγή πιάνει καλύτερα».  Μάλλον αυτός ο πόλεμος θα συνεχίσει επί μακρόν και θα είναι βασική στρατηγική της νέας επίδοξης αυτοκρατορίας.

Θα χρειαστεί προσπάθεια να προσαρμοστούμε. Δύο γενιές έχουν μεγαλώσει χωρίς πληθωρισμό. Τι σημαίνει διαρκής προσαρμογή τιμών, μισθών, επιτοκίων; Θα πάρει χρόνο… και χρήμα.  Θα μειώσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, την κερδοφορία των εταιρειών και τη δυνατότητά τους να επενδύουν.

Η ενεργειακή μετάβαση θα συνεχίσει, ο κόσμος θα γίνει πιο πράσινος, σε αυτό δεν μπορούμε να κάνουμε πίσω. Αλλά το διάστημα των δύο ετών απεξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο θα είναι δαπανηρό για όλους, και επίπονο.

Το παλιό ψυχροπολεμικό δίπολο επανέρχεται. Τώρα ως «Δημοκρατίες vs. Ολιγαρχίες». Πολλά ερωτήματα στον ορίζοντα. Το μεγαλύτερο: Ποιος θα είναι ο ρόλος της Κίνας; Οι εστίες αβεβαιότητας θα αυξάνονται, πριν τα ερωτήματα βρουν απαντήσεις.

Ολοι χαμένοι; Σίγουρα όχι. Η δαρβίνεια θεωρία επισημαίνει ότι στη διαδικασία της εξέλιξης επιβιώνουν οι ισχυρότεροι. Για τους υπόλοιπους η προσαρμογή είναι επίπονη, αν επιβιώσουν. Καιρός για λεπτομερή σχεδιασμό, στρατηγική, σθένος, αλλά και ευελιξία.

Καλώς ήρθαμε στη νέα αβέβαιη πραγματικότητα!

Ο Βασίλης Αντωνιάδης είναι Senior Partner της BCG και επικεφαλής του χρηματοπιστωτικού κλάδου για την εταιρεία στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο