Το χάλκινο χέρι

Την ώρα που το χάλκινο χέρι του πολέμου σφίγγει όλο και πιο πολύ τον λαιμό της ανθρωπότητας, οι δυνάμεις του πολιτισμού δεν μένουν με σταυρωμένα χέρια. Με πρώτη την Ευρώπη, μέσα από το παρεξηγημένο, διαρκώς λοιδορούμενο, αλλά μοναδικό και ακόμη πρωτοπόρο πολιτικό της σχέδιο, που λέγεται «Ευρωπαϊκή Ενωση».

Οι αποφάσεις που λήφθηκαν την περασμένη Τρίτη δεν είναι ιστορικές επειδή ξεπέρασαν ή έστω βελτίωσαν την εγγενή ατέλεια και της Δημοκρατίας και της Ενωμένης Ευρώπης. Είναι ιστορικές γιατί λήφθηκαν, παρότι όλα τα αντικειμενικά στοιχεία συνηγορούσαν για το αντίθετο: η σοβαρότητα και οι επιπτώσεις των μέτρων έναντι της Ρωσίας αλλά και για τις χώρες και τους πολίτες της Ενωσης, τα απολύτως αντικρουόμενα συμφέροντα των κρατών-μελών, η γνώση ότι ακόμα και αυτά τα μέτρα δεν φτάνουν για να αναστραφεί η μακάβρια φορά των πραγμάτων. Το γεγονός ότι οι «27» συμφώνησαν, και μάλιστα όχι στον ελάχιστο παρονομαστή, αποτελεί νίκη της πολιτικής βούλησης και νίκη της πολιτικής μεθόδου της Ενωσης, δηλαδή της αέναης, μέχρις εξοντώσεως, υπό την απειλή του βέτο, αλλά και των αμοιβαίων υποχωρήσεων, διαπραγμάτευσης.

Η σημασία της απόφασης για άμεσο μπλοκάρισμα όλων των εκ των θαλάσσης εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσία μπορεί να διαβαστεί σε δύο επίπεδα, κανένα από τα οποία δεν είναι μονοσήμαντο. Το πρώτο επίπεδο συνδέεται με τις συνέπειες. Η Ρωσία «χάνει» τα 2/3 των εισαγωγών, άρα και των εσόδων της, από το πετρέλαιο, τα δε ποσά είναι τεράστια: τα 2/3 που κόβονται αντιστοιχούσαν, πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, σε περίπου 2,2 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως και 1,3 εκατομμύρια αποσταγμένου προϊόντος – πολλαπλασιάστε με την τιμή πώλησης και θα έχετε μια εικόνα σε χρήμα. Ακόμα και το τμήμα που, στο πλαίσιο του παραδοσιακού ευρωπαϊκού «συμβιβασμού», εξαιρέθηκε, δηλαδή οι εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου μέσω αγωγών, θα διαρκέσει ως το τέλος του χρόνου και δεν θα επηρεάσει την πλήρη τελική απεξάρτηση, ενώ βρίσκει τη Γερμανία και την Πολωνία, τις δύο χώρες που «χτυπάει» πιο άμεσα ο αποκλεισμός, καθαρά με την πλευρά της «αναγκαίας θυσίας». Ο συμβιβασμός έχει βέβαια και ένα πιο οδυνηρό τίμημα, την υποχώρηση στον Ορμπαν και την επέκταση της εξαίρεσης για μέσω αγωγών εισαγωγές, για την Ουγγαρία και άλλες «περίκλειστες» – στην πραγματικότητα: ορμπανικές – χώρες, επί 18 μήνες. Η «νίκη» ωστόσο αυτή είναι αφενός χωρίς σημαντικό πολιτικό και οικονομικό αντίκρισμα – δεν ανατρέπει το εμπάργκο -, αφετέρου απομονώνει ακόμα περισσότερο, ίσως οριστικά, τα «σάπια φρούτα» του ευρωπαϊκού καλαθιού.

Το δεύτερο επίπεδο ορίζεται από την πολιτική βούληση και το πολιτικό υπόδειγμα. Η Ευρώπη όχι απλώς κάνει ένα κοινό βήμα σε ναρκοθετημένη περιοχή και συγκυρία, αλλά βάζει και θεμέλια για εμβάθυνση, και μάλιστα στον βραχύ χρόνο, της πορείας προς την ενοποίηση: προώθηση ευρωπαϊκής πλατφόρμας για εισαγωγές ενέργειας, κοινά σχέδια για έκτακτες περιστάσεις, διαμόρφωση κοινών διαδικασιών αδειοδότησης για τις ανανεώσιμες πηγές και επιπλέον ενεργός και άμεση προώθηση της «Στρατηγικής Πυξίδας» στον χώρο της κοινής άμυνας και συμμετοχή της Ενωσης ως συνόλου για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης. Ολα αυτά είναι σημαντικά κι ας μη φέρνουν τη σωτηρία. Προσπάθεια είναι, σε κάποιον βαθμό καταδικασμένη, όπως όλα τα ανθρώπινα, για να μη μας αγγίξει το άλλο χάλκινο χέρι, από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος