Ο άνθρωπός μας από το μέλλον

Εχω μια ευαισθησία όσον αφορά τους Ελληνες Εβραίους και δη τους Θεσσαλονικείς. Κι ο λόγος είναι ότι χρειάστηκε να μεγαλώσω, να γίνω ολόκληρη γαϊδούρα για να μάθω το χρονικό τους, όπως και αυτό της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων. Επρεπε να πατήσω τα τριάντα για να λάβω γνώση του «Μαύρου Σαββάτου», της 11ης Ιουλίου 1942, όταν οι Γερμανοί, με το πρόσχημα της καταγραφής, συγκέντρωσαν 9.000 Εβραίους στην πλατεία Ελευθερίας και τους υπέβαλαν σε δημόσιο εξευτελισμό μετά… γυμναστικών επιδείξεων. Σαν να υπήρχε, που υπήρχε δηλαδή, μια συνωμοσία σιωπής. Από αυτές τις οποίες, έστω και ασυνείδητα, επιβάλλουν οι λαοί όταν θέλουν να κρύψουν τις πομπές τους – για να το πω «συριανά». Και, όντως, καθόλου δεν μας τιμά το πώς διαχειριστήκαμε το ολοκαύτωμα των εβραίων συμπατριωτών μας, το πώς το κουκουλώσαμε, το πώς «καταδικάσαμε» αυτούς τους ανθρώπους (και κυρίως τους απογόνους τους αφού οι ίδιοι, στη συντριπτική τους πλειονότητα, αφανίστηκαν) να ζήσουν στο ημίφως της Ιστορίας. Πάντως εγώ μεγάλωσα στη δεκαετία του 1960 με την απειλή ότι, αν έκανα σκατοδουλειές, θα με έβαζαν οι Εβραίοι σε ένα βαρέλι και δεν θυμάμαι τι ακριβώς θα μου έκαναν.

Με τον Αλμπερτ Μπουρλά είμαστε συνομήλικοι. Δεν ξέρω μήπως κι αυτός, όταν ήταν παιδί, είχε ακούσει σε κάποιο σαλονικιώτικο δρόμο για τους Εβραίους με το βαρέλι. Το πιθανότερο όμως είναι να είχε ακούσει άλλα από τις διηγήσεις των μεγαλύτερων ομόθρησκών του. Από εκείνα τα ανείπωτα που εμείς, τα «χριστιανάκια», έπρεπε να μεγαλώσουμε αρκετά για να μάθουμε.

Τον είδα τον Αλμπερτ Μπουρλά σε εκείνη την ηλικία. Σε μια από τις φωτογραφίες που χρησιμοποίησε η Νεολαία του Συνδέσμου Φιλίας Ελλάδας – Ισραήλ στο βίντεο προς τιμή του με αφορμή την αναγόρευσή του σε επίτιμο πρόεδρο του Συνδέσμου. Τον είδα και σε άλλες φωτογραφίες, σε εκείνες με τα «σβησμένα» χρώματα και την πατίνα της ώχρας από τη δεκαετία του 1970. Εφηβο, μπροστά από το Ι’ Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης, σε νεανικές εκδρομές, στα πρώτα ταξίδια, σε πόζες αστείες και αμήχανες, στα πρώτα ενσταντανέ με τη σύζυγό του. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, έβλεπα το Εβραιόπουλο από τη Θεσσαλονίκη να γίνεται «ο πρόεδρος της Pfizer».

Και το βίντεο, συνολικής διάρκειας 2 λεπτών και 43 δευτερολέπτων, συνεχίζει με τα πλάνα της δυστοπίας του κορωνοϊού. Οι αριθμοί του τρόμου, η αναγγελία των λοκντάουν, τα forzaστα μπαλκόνια των Ιταλών, τα πλάνα από τις εντατικές, η αγωνία στα εργαστήρια. Και μετά εκείνη η συγκέντρωση του Μπουρλά μαζί με την ομάδα του – όλοι τους με μάσκα που γράφει Science Will Win – όπου τους αναγγέλλεται, μέσω τηλεδιάσκεψης, το «We’ve made it» («Τα καταφέραμε»). Το εμβόλιο είναι εδώ και οι επιστήμονες ζητωκραυγάζουν και αγκαλιάζονται σαν παιδιά.

Η συνέχεια λίγη σημασία έχει κι ας περιλαμβάνει πλάνα συναντήσεών του με ηγέτες και αξιωματούχους, μεγάλα περιοδικά που αφιερώνουν σε αυτόν το εξώφυλλό τους. Σημασία έχει ότι το βίντεο κλείνει με τις νεανικές του φωτογραφίες και τον ίδιο να λέει «Δεν ξεχνάω ποτέ από πού ξεκίνησα». Ενα Εβραιόπουλο από τη Θεσσαλονίκη που μπορεί να μετασχηματίζει την παράδοση του παρελθόντος σε επένδυση του μέλλοντος.

Ξαναγράφοντας
τη λογοτεχνία

Ξέρουμε ότι η προπαγάνδα θέλει να ξαναγράφει την Ιστορία προσπαθώντας να τη φέρει σε μέτρα που τη βολεύουν. Ενίοτε, θέλει να ξαναγράφει και τη λογοτεχνία κατά το συμφέρον και δοκούν. Η υπεύθυνη Τύπου του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα λοιπόν, μας είπε ότι ο Οργουελ έγραψε το 1984 όχι ενάντια στη Σοβιετική Ενωση αλλά ενάντια στον καπιταλισμό.

Αντε να της πεις τώρα της κυρίας (και σε άλλους που το ισχυρίζονται εσχάτως) ότι ο Οργουελ, αν και αριστερός, ήταν σφόδρα αντισοβιετικός, είχε καταθέσει μάλιστα στο υπουργείο Εξωτερικών της Μ. Βρετανίας λίστα με 135 ονόματα υπόπτων για φιλοσοβιετικά αισθήματα, ανάμεσα στα οποία και αυτό του Τσάρλι Τσάπλιν.