Η διάλυση θέλει αγώνα

«L’ union est un combat» – η ένωση είναι ένας αγώνας – λέει ένα παλιό σύνθημα της γαλλικής Αριστεράς, τότε που η «Αριστερά» είχε νόημα και κοινωνικό-εκλογικό βάρος. Με τις πρόσφατες εξελίξεις, το νόημα, και οι ελπίδες, αντιστρέφονται.

Πριν από λίγες μέρες, το εσωτερικό «Κοινοβούλιο» του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος επικύρωσε συμφωνία για όχι απλώς συμπόρευση κατά τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές με το «ριζοσπαστικό» κίνημα του πρώην σοσιαλιστή και νυν «ανυπότακτου» Ζαν-Λικ Μελανσόν, αλλά για ενσωμάτωση στο πλαίσιο μιας, υπό την ηγεσία του Μελανσόν και με συμμετοχή και των Πράσινων, «ενωμένης Αριστεράς». Πρόκειται για ένα αναμφίβολα σημαντικό πολιτικό γεγονός, όχι μόνο για τους σοσιαλιστές αλλά γενικώς για την Αριστερά, και όχι μόνο στη Γαλλία αλλά σε όλη την Ευρώπη και με ειδική επιρροή στην Ελλάδα. Ως τέτοιο, πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να ιδωθεί από δύο οπτικές γωνίες.

Η πρώτη – ας την ονομάσουμε «ζήτω η ένωση» κι ας της δώσουμε τον υπότιτλο «η Αριστερά επανασυντάσσεται» – προτάσσει ότι σε μια εποχή που η πολιτική αλλάζει και τα πρώην παραδοσιακά κόμματα (κλασική Δεξιά, Σοσιαλιστές) υποχωρούν μέχρις «pasokification» (εξαΰλωσης στις κάλπες), η ένωση δυνάμεων υπό την αιγίδα του πιο ισχυρού σχηματισμού δημιουργεί μια εναλλακτική εξουσίας και ένα αντίπαλο δέος για τη Δεξιά, το «δεξιό Κέντρο» και ιδίως την Ακροδεξιά, για τους δε σοσιαλιστές αποτελεί, πιθανώς τη μόνη, σανίδα εκλογικής σωτηρίας. Είναι η γραμμή του γραμματέα του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος Ολιβιέ Φορ, που βρίσκει συμπάθειες σε ένα (μάλλον μειοψηφικό) τμήμα μελών και στελεχών του ΠΑΣΟΚ, καθώς και σε ένα (σίγουρα πλειοψηφικό) ποσοστό μελών και στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ.

Στην άλλη οπτική, και στην αντίστοιχη πολιτική γραμμή, θα μπορούσαμε να δώσουμε το όνομα «όχι στην απώλεια ταυτότητας» και υπότιτλο «αυτή δεν είναι Σοσιαλδημοκρατία». Τα επιχειρήματα δεν αντιστρατεύονται την ιδέα της σύνθεσης και της ενότητας αλλά επικεντρώνονται στη φυσιογνωμία του σχηματισμού υπό την ηγεσία του οποίου συγκροτείται η ενότητα: ο αρχηγός και ενσαρκωτής αυτού του σχηματισμού πέτυχε μεν καλή εκλογική επίδοση στις προεδρικές εκλογές (τρίτος με πάνω από 21%), αλλά βασικές θέσεις και ιδέες του, που επικρατούν και εντός του «κοινού προγράμματος» ενόψει των βουλευτικών εκλογών, βρίσκονται σε αντίθεση, αν όχι στους αντίποδες, των σοσιαλδημοκρατικών θέσεων και αρχών. Ο Μελανσόν και το κόμμα του είναι ψευδο-ριζοσπάστες, στην πραγματικότητα λαϊκιστές με αριστερό βερνίκι (απο-παγκοσμιοποίηση, «κοινωνικό κράτος», λεφτά στους φτωχούς, αντίσταση κατά των αδικιών της ζωής), ενώ η ανοιχτή πρόσκληση για «ανυπακοή» στους ενωσιακούς νόμους και «μη ένταξη» στο στρατόπεδο της «Δύσης» ανοίγει την πόρτα στο θεσμικό μπλοκάρισμα και ίσως τη διάλυση της Ευρώπης, στη δημοκρατική υποχώρηση και στον Πούτιν. Με άλλα – τα δικά μου – λόγια: όποιοι έχουν, πέρα από προσωπικά συμφέροντα, αντίρρηση στη συγχώνευση υπό τον Μελανσόν, το κάνουν όχι γιατί είναι δεξιοί ή γιατί προτιμούν τη Δεξιά, αλλά γιατί η «Αριστερά» του Μελανσόν, και του ΣΥΡΙΖΑ, δεν είναι πραγματική, και πάντως όχι δημοκρατική, Αριστερά. Και, επιπλέον, γιατί και «στρατηγικά» το στοίχημα δεν βγαίνει, καθώς δεν υπάρχει περίπτωση μια τέτοια «ενωμένη Αριστερά» να κατακτήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία – οι γάλλοι σοσιαλιστές θα ταπεινωθούν με ψίχουλα εδρών. Στην Ελλάδα, πάντως, το στοίχημα διαφοροποιείται, καθώς το ποιο είναι το «μεγάλο» και ποιο το «μικρό» κόμμα βρίσκεται σε πλήρη ρευστότητα.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγματολόγος