Μηδενισμός

Η είδηση από τη Γαλλία είναι εντυπωσιακή. Το ιστορικό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Φρανσουά Μιτεράν διαλύεται, κατακερματισμένο. Ενα τμήμα του το κατάπιε ήδη ο ακροαριστερός λαϊκιστής Ζαν-Λικ Μελανσόν, που διεκδικεί την πρωθυπουργία στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές (12 και 19 Ιουνίου) – μαζί με τους Πράσινους και τους κομμουνιστές. Ενα άλλο τμήμα του, ανάμεσα στο οποίο βρίσκονται και πολλά παλαιά κυβερνητικά στελέχη αλλά και διανοούμενοι του χώρου, διαμαρτύρεται – πολλοί γράφουν οργισμένα κείμενα για την παράδοση της σοσιαλδημοκρατίας σε ένα αντιευρωπαϊκό μόρφωμα που απλώς κεφαλαιοποιεί μια θορυβώδη αλλά ασαφή ως προς τους στόχους της διαμαρτυρία, ανάλογη με εκείνη που στην Ελλάδα του 2015 κεφαλαιοποίησε ο Τσίπρας.  Για λίγες έδρες, για ένα ξεροκόμματο εξουσίας, οι γάλλοι σοσιαλδημοκράτες μετατρέπουν το ιστορικό κόμμα τους σε σφραγίδα, παραδομένοι σε ένα περιστασιακά ισχυρό ρεύμα, η άνοδος του οποίου εξηγείται από την ενίσχυση των δυνάμεων που, ουσιαστικά, δρουν υπονομευτικά κατά της δημοκρατικής Δύσης. Το τι συμβαίνει στη Γαλλία το περιγράφει με υπέροχο τρόπο η πολωνοαμερικάνα δημοσιογράφος και ιστορικός Αν Απλμπομ, στο βιβλίο της «Το λυκόφως της δημοκρατίας. Η σαγήνη του αυταρχισμού» (εκδ. Αλεξάνδρεια, 2022). Υποτίθεται, λέει, ότι μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δικαιώθηκαν οι οπαδοί του Ντρέιφους, της δικαιοσύνης και της λογικής και «επικράτησε ένα διαφορετικό όραμα για τη Γαλλία, βασισμένο στην ορθολογική σκέψη, στο κράτος δικαίου και στην ενσωμάτωση στην Ευρώπη. Ομως επιβιώνει το πνεύμα των γραφιάδων που επιδίωξαν να σπιλώσουν τον Ντρέιφους, υποστήριξαν το καθεστώς του Βισύ και πολέμησαν για το “Πρώτα η Γαλλία”. […] Μερικές φορές, η πάλη γίνεται βίαιη. Την άνοιξη του 2019 τα gilets jaunes (κίτρινα γιλέκα), αναρχικοί κατά του κατεστημένου, προκάλεσαν βίαια επεισόδια στο Παρίσι, που στη διάρκειά τους κατέστρεψαν ένα άγαλμα της Μαριάν, του γυναικείου συμβόλου της Δημοκρατίας, της ενσάρκωσης του κράτους ως έννοιας».

Για μια σειρά αναλυτές, υποτίθεται ότι τα επεισόδια αυτά τα γέννησε η αδιαφορία για την εργατική τάξη, για τους τραυματισμένους της παγκοσμιοποίησης, η αίσθηση μιας διεύρυνσης της κοινωνικής ψαλίδας (που κάνει τους πλούσιους πλουσιότερους και τους φτωχούς φτωχότερους). Ακόμα κι αν συμβαίνει αυτό, δεν δικαιολογείται η μηδενιστική επίθεση όχι κατά του προβλήματος αλλά συλλήβδην κατά της δημοκρατίας. Ούτε είναι συμβατή με τη δημοκρατία η «σαγήνη του ολοκληρωτισμού», ταυτόσημη με ένα είδος μηδενισμού. Η Λεπέν και ο Μελανσόν, από τη σκοπιά τους, δικαιούνται να θέλουν να επωφεληθούν από αυτή την κοινωνική τάση, έτσι μεγαλώνουν και διευρύνονται. Αναλογικά, την ίδια τάση, νωρίτερα, εξέφρασαν ο Τσίπρας (που θέλησε με αυτές τις θέσεις μέχρι την κωλοτούμπα και να κυβερνήσει) αλλά και η εξτρεμιστική Ακροδεξιά.

Είναι λογικό όσοι προσεγγίζουν μηδενιστικά τη δημοκρατία να στρατεύονται με τέτοια σχήματα. Αντίθετα, είναι εξευτελιστικό οι σοσιαλιστές, με τη μεγάλη παράδοσή τους, να προσχωρούν σε αυτά τα στρατόπεδα. Ελπίζω ότι το παράδειγμά τους δεν θα ακολουθήσουν οι έλληνες συνάδελφοί τους, που όχι μόνο πολιορκούνται από τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά και έχουν εκχωρήσει τα θεσμικά ανακλαστικά τους και το κυβερνητικό παρελθόν τους σε μια, συχνά μηδενιστική, κουλτούρα της διαμαρτυρίας.