Στροφή στην ανελευθερία

Δύο θεμελιώδεις μεταστροφές, που αγγίζουν, σε διαφορετικά ζητήματα, τις «υπερδυνάμεις» του προηγούμενου, αλλά και του παρόντος, Ψυχρού Πολέμου, ρίχνουν μαύρη σκιά στις παγκόσμιες εξελίξεις.

Η Ρωσία, έχοντας αρχικά αποκρουσθεί στο πεδίο των μαχών στην Ουκρανία και απομονωθεί στο πεδίο της παγκόσμιας οικονομίας, φαίνεται ίσως να «το γυρνάει»: το ηθικό των αμυνομένων αρχίζει να κάμπτεται από το διαρκές σφυροκόπημα, η συγκέντρωση των επιθέσεων σε συγκεκριμένη περιοχή μάλλον αποδίδει, η απόφαση όχι πλέον για αυτονόμηση αλλά για προσάρτηση των νοτιοανατολικών περιοχών, ίσως και μέσω ψευτοδημοψηφισμάτων, έχει ληφθεί, οι κυρώσεις δεν γονάτισαν, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, τη ρωσική οικονομία, η ενεργειακή εξάρτηση και ο φόβος τελικής κλιμάκωσης εκ μέρους της Δύσης λειτουργούν υπέρ των επιτιθεμένων. Οπως λειτουργούν, έμμεσα αλλά εξίσου καθοριστικά, οι πράξεις δημοκρατικής εξασθένησης στον άλλο μεγάλο παίκτη, τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με βασική την απώλεια εμπιστοσύνης του λαού σε έναν πρόεδρο που δεν έχει κάνει κανένα λάθος στο μέτωπο του ουκρανικού δράματος και πιο επώδυνη, πιθανώς ανεπίστρεπτη, την επί θύραις ανατροπή δημοκρατικών κατακτήσεων, με πρώτο το δικαίωμα στην άμβλωση και την αυτοδιάθεση του γυναικείου σώματος.

Η πρόσφατη «διαρροή» από την ειδησεογραφική ιστοσελίδα Politico ενός σχεδίου απόφασης, που φαίνεται ήδη ειλημμένη, για ανατροπή από το Ανώτατο Δικαστήριο της θεμελιώδους απόφασης Roe versus Wade του 1973, είναι δραματική από αρκετές απόψεις. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη στην Ιστορία κάμψη του δικαστικού απορρήτου, και μάλιστα σε μια τόσο κεφαλαιώδους σημασίας υπόθεση. Πρόκειται επίσης, και κυρίως, για τη μεγαλύτερη, και πιο απροσχημάτιστα πολιτική, κάμψη της δικαστικής ανεξαρτησίας, και της νομικής σκέψης, στο όνομα ιδεολογημάτων και κομματικών σκοπιμοτήτων. Και τα δύο μαζί πλήττουν θανάσιμα την αμερικανική δημοκρατία, άρα ενδυναμώνουν τους εχθρούς της ελευθερίας ανά τον κόσμο.

Στο σχέδιο απόφασης που δημοσιοποιήθηκε, η προκατάληψη συναντά τον κυνισμό κι εκρέουν μαζί στην άρνηση της γυναικείας αυτοδιάθεσης. Ο ισχυρισμός του εισηγητή δικαστή Samuel Alito, ότι «η Roe έπρεπε να αλλάξει γιατί ήταν βαθιά λανθασμένη», αποτελεί δίκη, κι απόδειξη, προθέσεων και όχι νομικό ισχυρισμό. Απολύτως στρεβλή είναι η απόφανση ότι για ένα θεμελιώδες ατομικό δικαίωμα αυτοί που πρέπει να κρίνουν την εφαρμογή είναι οι «εκπρόσωποι του λαού σε κάθε πολιτεία», δηλαδή οι ενσαρκωτές μιας συγκυριακής πλειοψηφίας, και όχι ένας ομοσπονδιακός νόμος ή ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο, πόσω μάλλον όταν δεν θεσπίζεται γενική εξαίρεση ούτε καν για τα θύματα βιασμού. Το δε επιχείρημα ότι το δικαίωμα στην άμβλωση δεν είναι «βαθιά ριζωμένο στις αμερικανικές παραδόσεις και ήθη», καθώς δεν προβλεπόταν στο πρώτο, προ δύο αιώνων, αμερικανικό Σύνταγμα, είναι και νομικά ξεπερασμένο και περιφρονητικό για τις γυναίκες, για την επιστήμη και για τη σύγχρονη εποχή.

Το κλειδί είναι απλό: ο Τραμπ υποσχέθηκε ότι θα γυρίσει τα δικαιώματα, και την Αμερική, στην προ New Deal εποχή και γι’ αυτό διόρισε, με αυτήν ακριβώς την ατζέντα, τρεις υπερσυντηρητικούς δικαστές, επιπλέον των τριών συντηρητικών που υπηρετούσαν ήδη. Για τα δικαιώματα, όλα υπό ανατροπή με αυτόν τον συσχετισμό δυνάμεων, το πέτυχε. Για την Αμερική το καίριο βήμα έγινε, αλλά υπάρχει ακόμα ο Μπάιντεν. Και η Ρωσία.