Η αναγνώριση είναι {LF}μια αναγκαιότητα

Εχουν περάσει 24 χρόνια από την Ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας του Κοσσυφοπεδίου (2008), και, ακόμα, η Ελλάδα δεν το έχει αναγνωρίσει ως ανεξάρτητο κράτος. Πιθανολογώ για να μη δυσαρεστηθεί το Βελιγράδι από μια τέτοια πράξη. Αλλά η φιλορωσική στάση της Σερβίας που, στην περίπτωση του πολέμου της Ουκρανίας, αρνείται πεισματικά να εφαρμόσει τις κυρώσεις που έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ενωση, καθιστά προβληματική τη σχέση με τον Οργανισμό αυτόν (και συνεπώς με τα μέλη του), και αποτελεί έναν λόγο καθυστέρησης της ενταξιακής της πορείας, ικανό να ανατρέψει αυτή την προδιαγεγραμμένη συνθήκη. Κάτι που έχει άμεσες συνέπειες και στις σχέσεις Ελλάδας – Σερβίας και που οδηγεί νομοτελειακά στην αναθεώρηση των φιλικών σχέσεων ανάμεσα στις δύο χώρες. Ετσι η σερβική στάση που αναφέρεται στην παρανομία ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του μικρού αυτού κράτους, και την ανάγκη διμερών διαπραγματεύσεων, ως προϋπόθεση για την απόκτηση της ιδιότητας του κράτους από το Κοσσυφοπέδιο δεν φαίνεται να είναι πια εμπόδιο για την αναγνώριση από την Ελλάδα. Οχι ως τιμωρητική στάση της χώρας μας, αλλά ως πράξη δικαιοσύνης.

Πράγματι, το Κοσσυφοπέδιο είναι κράτος, αφού ανταποκρίνεται και στις δύο θεωρίες που ορίζουν μια κρατική υπόσταση. Σε θέματα αναγνώρισης έχουν υπάρξει δύο απόψεις για το πότε μια οντότητα αποκτά δικαίωμα να διεκδικήσει κρατική υπόσταση: σύμφωνα με τη συστατική άποψη κράτος είναι αυτό το οποίο καλύπτει τρεις όρους: να έχει έδαφος, να έχει λαό στο έδαφος αυτό και να έχει αποτελεσματική εξουσία. Σύμφωνα με τη διαπιστωτική άποψη, κράτος είναι αυτό που έχει προσελκύσει έναν σημαντικό αριθμό αναγνωρίσεων. Συνεπώς το Κοσσυφοπέδιο πληροί και τους δύο όρους, αφού ο πρώτος είναι αυτονόητος, ο δε δεύτερος πραγματώνεται με περισσότερα από 100 κράτη που το έχουν αναγνωρίσει. Βεβαίως η αναγνώριση επαφίεται στη διακριτική εξουσία του κάθε κράτους, είναι πράξη που βρίσκεται στο πεδίο των διακριτικών εξουσιών και δεν επηρεάζεται από το κατά πόσον άλλα κράτη έχουν αποφασίσει να αναγνωρίσουν μίαν οντότητα.

Παράλληλα υπάρχει και η Γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης (της Χάγης), (2010) το οποίο εκλήθη να απαντήσει σε ερώτημα που του υπέβαλε η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, για το κατά πόσον η μονομερής Ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας παραβιάζει κανόνα Διεθνούς Δικαίου. Η απάντηση του Δικαστηρίου αυτού υπήρξε αρνητική, με ευρύτατη πλειοψηφία των δικαστών, πράγμα που κλείνει επιτυχώς το δίλημμα που είχε εγείρει η Σερβία, η οποία υποστήριζε ότι μόνον με διαπραγματεύσεις και διμερή συμφωνία είναι δυνατόν να αποκτήσει το Κοσσυφοπέδιο την ανεξαρτησία. Σχετικά δε με την Κύπρο, το Δικαστήριο τόνισε ότι υπάρχουν διαφορές με το Κοσσυφοπέδιο, λόγω, κυρίως, της διαφορετικής διατύπωσης των Ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας σχετικά με το Κυπριακό και του Ψηφίσματος για το Κοσσυφοπέδιο από το παραπάνω Οργανο του ΟΗΕ.

Πραγματολογικά έχει ακουστεί και το επιχείρημα ότι το Κοσσυφοπέδιο, του οποίου ο πληθυσμός είναι πλειοψηφικά αλβανικής καταγωγής, θα ενωθεί με την Αλβανία, δημιουργώντας μια Μεγάλη Αλβανία. Αυτό το επιχείρημα δεν ευσταθεί, καθόσον οι σχέσεις Αλβανών της μητροπολιτικής Αλβανίας είναι ψυχρές με τους Αλβανούς του Κοσσυφοπεδίου, και δεν υποστηρίζουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Εξάλλου γιατί να θέλουν οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου να προχωρήσουν σε μια τέτοια αυτοκτονική συμπεριφορά, αντί να αρκεστούν στο ανεξάρτητο κράτος τους; Εξάλλου και εάν, ο μη γένοιτο, υπήρξε μια τέτοια απόφαση, δεν αντιλαμβανόμαστε πώς η ελληνική απόφαση θα μπορούσε να την επηρεάσει.

Κατά συνέπεια η αναγνώριση από την Ελλάδα είναι αναγκαία για να κλείσει μια εκκρεμότητα, και για τον ρόλο που μπορεί να παίξει η χώρα μας στην πρόοδο και επικράτηση της ειρήνης και της σταθερότητας στα Βαλκάνια. Είναι επιπλέον μια πράξη δικαιοσύνης απέναντι σε έναν χειμαζόμενο λαό που τόσα υπέφερε για χρόνια από τη σερβική αυθαιρεσία.

Ο Χρήστος Ροζάκης είναι πανεπιστημιακός και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών