Πού ν’ αφήσω {LF}τις πασχαλιές; {CR}

Θυμάμαι, όταν πριν από τρία χρόνια έγραφα το αντίστοιχο κείμενο, για το πασχαλινό φύλλο της εφημερίδας, πόσο βαρετές και ανούσιες μου φαίνονταν οι αναφορές στο «Πάσχα των Ελλήνων». Κάθε χρόνο τα ίδια και τα ίδια. Πόσες φορές πια να ανακατέψω τα ήθη των Νεοελλήνων με τα έθιμα της παράδοσης, τις παιδικές αναμνήσεις με τα κινητά στον Επιτάφιο και τους συμβολισμούς της φύσης με τους καβγάδες και τα ρεψίματα στο πασχαλινό τραπέζι; «Δεν ξαναγράφω για Πάσχα» σκεφτόμουν. «Το εξάντλησα το θέμα. Μήπως πρόκειται να αλλάξει κάτι;». Είχα σκεφτεί μάλιστα ότι του χρόνου θα έκανα μια «πονηρή» αναφορά σε «πασχαλιές μέσα απ’ τη νεκρή γη» και μετά θα το γύριζα στον Ελιοτ και την «Ερημη Χώρα». Αντε και στον Χατζιδάκι.

Κι ύστερα, μου έστειλε η ζωή χαιρετίσματα. Το επόμενο ήταν το Πάσχα του πρώτου λοκντάουν. Το πιο περίεργο αλλά και το πιο συναρπαστικό της ζωής μου και όχι, βέβαια, για προσωπικούς λόγους. Το Πάσχα της απόλυτης εσωστρέφειας που έσπασε, «βροντερά» μέσα στη βουβαμάρα του, τη μονοτονία της, επί τούτου, εορταστικής εξωστρέφειας. Φοβισμένοι και άβουλοι απέναντι στα κοσμογονικά που μας συνέβαιναν, κλεισμένοι μέσα στα σπίτια μας, με μια χαμένη άνοιξη να περνά έξω από το παράθυρό μας, προσπαθούσαμε να πιαστούμε από τα αυτονόητα που προσπερνούσαμε τα προηγούμενα χρόνια. Και να επαναπροσδιορίσουμε την ουσία των συμβολισμών. Θυμάμαι να ακούω στο διαπασών το «Αι γενεαί πάσαι» και να έχω την αίσθηση ότι ακούω ένα ροκ κομμάτι, έτσι όπως «απελευθέρωνε» τους φόβους και τις απώλειές μας. Και δεν νομίζω ότι εννοήσαμε και επικαλεστήκαμε ποτέ το «…θανάτω θάνατον πατήσας» όσο εκείνο το βράδυ της Ανάστασης που το ψάλαμε αποκλεισμένοι στο μπαλκόνι μας.

Το περσινό ήταν το αμήχανο και επίσης πρωτόγνωρο Πάσχα της μετάβασης. Με πρόωρο «Χριστός Ανέστη» ώστε να χωρέσει στα περιθώρια του περιορισμού κυκλοφορίας, αυστηρές μετρήσεις μετακίνησης, υπολογισμούς για το πόσο «οικογενειακό» θα είναι το οικογενειακό τραπέζι και το «Πάσχα στο χωριό» να γίνεται πια μακρινή ανάμνηση. Κουτσά στραβά πάντως, μας έφερε στο φετινό. Το πρώτο κανονικό μετά από τρία χρόνια. Ξεχυθήκαμε σε νησιά και σε ραχούλες, ξαναστριμωχτήκαμε σε πλοία, ξαναμπήκαμε σε αεροπλάνα, ξαναταξιδέψαμε στο εξωτερικό για να «πάρουμε πίσω το Πάσχα μας». Προσποιούμαστε ότι είμαστε ίδιοι. Αλλά δεν είμαστε. Ούτε εμείς ούτε ο κόσμος. Στην Ουκρανία εκτυλίσσεται μια «εβδομάδα των Παθών» που βαστά δύο μήνες. Το «Ω γλυκύ μου έαρ» το λένε οι μάνες πάνω από τα φέρετρα των παιδιών τους. Η «Ζωή εν Τάφω» είναι αυτή των αποκλεισμένων στα καταφύγια. Το Θείο Δράμα σε ζωντανή μετάδοση.

Πριν από τρία χρόνια νόμιζα ότι δεν υπήρχε πια κάτι να γράψω για το Πάσχα. Η ζωή όμως είναι αυτό που συμβαίνει όταν εμείς νομίζουμε ότι έχουν συμβεί όλα. Και μου έχουν μείνει κι εκείνες οι «πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη»… Αντε βρε, Χριστός Ανέστη.