Κύπρος: Η διά του ενεργειακού «ευκαιρία»

Το υπόστρωμα υπάρχει από προηγούμενους καιρούς και εποχές. Στα πρώτα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή και την κατοχή σημαντικού τμήματος από την Τουρκία κυριάρχησε η πίστη ότι το Διεθνές Δίκαιο και η ισχυρή παρουσία του ΟΗΕ θα επέβαλλαν τη «λύση στο Κυπριακό», την αποκατάσταση της ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας στο έδαφος της Κύπρου. Οταν αυτές οι προσδοκίες διαψεύστηκαν στο πέρασμα του χρόνου, τότε τις διαδέχθηκαν οι λεγόμενες «ευκαιρίες». Οι περιστάσεις δηλαδή που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ώστε οι Τουρκοκύπριοι, ίσως και η Τουρκία, να ωφεληθούν από μια λύση του Κυπριακού που θα εξασφάλιζε σημαντικά ανταλλάγματα και γι’ αυτούς.

Η πρώτη ευκαιρία ήταν η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Πολλές προσδοκίες επενδύθηκαν σε αυτήν την προοπτική. Σύμφωνα με τα τότε αφηγήματα, η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας θα κινδύνευε από το γεγονός ότι η χώρα αυτή κατείχε έδαφος χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ούτε η Τουρκία, όμως, ούτε οι Τουρκοκύπριοι συγκινήθηκαν ιδιαίτερα από αυτήν την προοπτική. Ηδη τον καιρό εκείνο η Τουρκία ήταν μια ανερχόμενη περιφερειακή δύναμη και είχε το δικό της πολιτικό πρόγραμμα και απέναντι στην Ευρώπη και απέναντι στους γείτονές της.

Η δεύτερη ευκαιρία εμφανίστηκε στις ημέρες μας. Η Ευρωπαϊκή Ενωση οφείλει – με παραίνεση και εντολή των ΗΠΑ – να απεξαρτηθεί το ταχύτερο από τις ρωσικές ενεργειακές πηγές. Η Κύπρος στις θάλασσές της έχει φυσικό αέριο, ενώ είναι πιθανό να βρεθούν και πρόσθετα κοιτάσματα εάν γίνουν εντατικές έρευνες γι’ αυτό. Το ενδιαφέρον των ισχυρών – η επίσκεψη της βοηθού υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, κυρίας Νούλαντ, το επιβεβαίωσε – για την εκμετάλλευση και τη μεταφορά των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου στην Ευρώπη είναι μεγάλο. Να λοιπόν η δεύτερη αυτή ευκαιρία. Η Κύπρος μπορεί να γίνει ενεργειακό Ελντοράντο της Δύσης και η λύση του Κυπριακού να γίνει υπόθεση ολόκληρου του δυτικού κόσμου.

Η νέα «ευκαιρία» δεν διαφέρει στην ουσία της από την προηγούμενη. Το Κυπριακό επιδιώκεται να επιλυθεί με βάση και αφετηρία τα συμφέροντα άλλων χωρών και συνασπισμών, όχι με βάση τα συμφέροντα της Κύπρου και των Κυπρίων. Οι Αμερικανοί επείγονται να δουν το φυσικό αέριο της περιοχής να φτάνει στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο αδιαφορούν για μια δίκαιη – ή έστω λογική – κατοχύρωση της ακεραιότητας και της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αντίθετα η Τουρκία, ως κράτος-κλειδί στις περιφερειακές ισορροπίες, τους ενδιαφέρει περισσότερο. Ως πρώτος πολιτικός στόχος για την εκμετάλλευση των ενεργειακών πηγών της Ανατολικής Μεσογείου – σύμφωνα με την κυρία Νούλαντ  τίθεται η απεξάρτηση της ίδιας της Τουρκίας από τις ρωσικές πηγές ενέργειας. Οθεν η Τουρκία θα είναι μέρος της όποιας λύσης και μάλιστα κυρίαρχο μέρος αυτής.

Οι ιδέες που κυκλοφορούν ανάμεσα στις οικονομικές και πολιτικές ελίτ της Λευκωσίας δεν είναι πρωτότυπες. Εκφράσεις όπως «η εμμονή σε παλαιότερες ιδέες είναι καταστροφική» και «τα πράγματα έχουν αλλάξει» εμπεριέχουν την επίτευξη λύσης με κάθε δυνατό συμβιβασμό. Σήμερα, όπως και χθες, ο συμβιβασμός έχει μια και μόνη παράμετρο: το τέλος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Τα αν αξίζει ή όχι το τίμημα ας το κρίνει ο λαός της Κύπρου.

Ο Γιώργος Μαργαρίτης είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας του ΑΠΘ