Ο Ιμπραήμ {LF}στο Μαξίμου

Εάν κάποιο σκανδαλοθηρικό ταμπλόιντ ή/και κάποιο τηλεοπτικό κατινοδικείο  (από εκείνα που – ακόμη και στα πιο μακάβρια εγκλήματα – ρίχνουν τον προβολέα στις γαστρονομικές αδυναμίες ή/και στις ενδυματολογικές προτιμήσεις θύτη και θύματος) αποφασίσουν κάποτε ν’ ασχοληθούν «εις βάθος» με τον βίο και την πολιτεία του Ιμπραήμ Πασά (1789-1848), είμαι σχεδόν σίγουρος ότι κατ’ αρχάς θα εστιάσουν στην καταγωγή του. Μέχρι σήμερα δεν γνωρίζουμε με απόλυτη βεβαιότητα ούτε πού ακριβώς γεννήθηκε ο Ιμπραήμ, ούτε ποιοι ακριβώς ήταν οι βιολογικοί του γονείς. Γεννήθηκε μάλλον στην Καβάλα, αλλά μπορεί και να γεννήθηκε στο χωριό Νουσρατλί (σημερινό Νικηφόρος) της Δράμας, όπου εικάζεται ότι κατέφυγαν οι γονείς του για να γλιτώσουν από μια επιδημία πανώλης που έπληξε τότε την Καβάλα. Πιθανολογείται επίσης ότι ήταν θετός ή φυσικός γιος του μουσουλμάνου Μεχμέτ Αλή, κατοπινού χεδίβη (αντιβασιλέα) της οθωμανικής Αιγύπτου, και μιας χριστιανής χήρας. Ανεξάντλητες ποσότητες μαρμελάδας για τα μεσημεριανάδικα.

Οι περισσότεροι γνωρίζουμε τον Ιμπραήμ από την πιο σκοτεινή για το έθνος μας περίοδο, την τριετία 1825-1827, όταν τον έστειλε ο βιολογικός ή θετός του πατέρας στην Πελοπόννησο, επικεφαλής αναρίθμητων Τουρκοαιγυπτίων, προκειμένου να την κατακαύσει, να σφάξει τους εξεγερμένους ή/και όσους δεν δήλωναν υποταγή στον Σουλτάνο, με τελικό στόχο να καταπνίξει την Ελληνική Επανάσταση. Ο Ιμπραήμ σχεδόν τα κατάφερε, αλλά στους πολέμους -όπως πικρά διαπίστωσε ο ίδιος – μια 90% επιτυχία ισοδυναμεί συχνά με 100% αποτυχία: στάθηκαν αξεπέραστα εμπόδια στα σχέδιά του, αφενός ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης που με «φωτιά και τσεκούρι για τους προσκυνημένους» κράτησε ζωντανή την Επανάσταση, αφετέρου ο συνασπισμένος στόλος των τριών Μεγάλων Δυνάμεων – Μεγάλης Βρετανίας, Γαλλίας, Ρωσίας – που, κατά τη σύντομη αλλά καθοριστική ναυμαχία του Ναυαρίνου (20 Οκτωβρίου 1827), έστειλε στον πάτο της θάλασσας τον τουρκοαιγυπτιακό. Ορισμένοι μάλιστα σύγχρονοι ιστορικοί, ύστερα από ενδελεχή μελέτη και αξιολόγηση πρωτογενών πηγών, διατείνονται ότι ο απώτερος σκοπός του Ιμπραήμ δεν περιοριζόταν στην καταστολή της Επανάστασης: με τη σφαγή των «απροσκύνητων», καθώς και με την πώληση όσων γυναικόπαιδων επιζούσαν στα ανατολίτικα σκλαβοπάζαρα, στόχευε να «καθαρίσει» την Πελοπόννησο από τους γηγενείς και να μεταφέρει εκεί χιλιάδες Αιγυπτίους. Μια πρώιμη μορφή εθνοκάθαρσης, τόσο διαδεδομένη ως τακτική τον επόμενο αιώνα, κι ένας πρόσθετος λόγος για να μην τον συμπαθούμε ιδιαίτερα.

Εάν περνούσαμε σήμερα από οντισιόν τους αστέρες της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής, προκειμένου να κερδίσει ένας από αυτούς τον ρόλο του Ιμπραήμ σε μια διεθνή κινηματογραφική υπερπαραγωγή, υποπτευόμαστε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα επικρατούσε με σχετική άνεση. Μπορεί το φιζίκ του να μην τον βοηθάει, όσο μπορούμε τουλάχιστον να κρίνουμε από τα πορτρέτα του Ιμπραήμ, αλλά αυτό στις μέρες μας, με την τέχνη του μακιγιάζ ν’ αγγίζει την καθαρή μαγεία, δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα. Κατά τα λοιπά, ο Βλαντίμιρ διαθέτει όλα τα εφόδια για να μπει στο πετσί του ρόλου: τόσο απάνθρωπη, θηριώδη αναλγησία -από την Τσετσενία έως την Ουκρανία, με πιο πρόσφατη «σκηνή του εγκλήματος» τη μαρτυρική Μαριούπολη – όσο και μακρόπνοο γεωπολιτικό σχεδιασμό, στο πλαίσιο του οποίου οι εθνοκαθάρσεις επιβάλλονται, μέχρις ότου τις καταστήσει απαγορευτικές το επόμενο… Ναυαρίνο.  Λυπάμαι εάν τον αποκαρδιώνω, σε περίπτωση που ο Νίκος Μανιός τού φούσκωσε τα μυαλά, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν έχει την παραμικρή πιθανότητα να κερδίσει τον ρόλο του Ιμπραήμ Πασά. Από την άλλη μεριά, ο Μανιός δεν μας έχει συνηθίσει να βγάζει από την κωλότσεπη κάθε τόσο και από κανένα Μανιάκι, καμιά Σαλαμίνα, κανένα Κούγκι, όπως τόσοι και τόσοι πολιτευτές. Στην ελληνική πολιτική, όμως, παραμένει σταθερή αξία η αμετροέπεια.