Μεταστατικός καρκίνος ενδομητρίου: Σύγχρονη αντιμετώπιση

Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η πιο συχνή γυναικολογική κακοήθεια. Αποτελεί, μάλιστα, ένα από τα λίγα νεοπλάσματα των οποίων η συχνότητα αλλά και η θνησιμότητα αυξάνουν σταδιακά τα τελευταία χρόνια. Στην πλειονότητα βέβαια των περιστατικών, η διάγνωση τίθεται σε αρχικό στάδιο και η νόσος αντιμετωπίζεται ριζικά με το χειρουργείο. Για τις ασθενείς όμως με υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο, η χημειοθεραπεία αποτελούσε ως πρόσφατα τη μοναδική θεραπευτική επιλογή, με φτωχά συνήθως αποτελέσματα.

Τα τελευταία χρόνια, η μοριακή ταξινόμηση της νόσου ανέδειξε νέους θεραπευτικούς στόχους και πλέον τόσο η ανοσοθεραπεία, όσο και οι στοχεύουσες θεραπείες αποτελούν θεραπευτικές επιλογές για τον καρκίνο ενδομητρίου. Στο πλαίσιο αυτό, γνωρίζουμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών χαρακτηρίζονται από μια γενετική διαταραχή των μηχανισμών επιδιόρθωσης του DNA που ονομάζεται μικροδορυφορική αστάθεια. Η τελευταία συνιστά δείκτη ανταπόκρισης στην ανοσοθεραπεία. Τις προηγούμενες ημέρες, λοιπόν, ο FDA ενέκρινε το αντι-PD1 αντίσωμα πεμπρολιζουμάμπη για τις ασθενείς με υποτροπιάζοντα ή μεταστατικό καρκίνο ενδομητρίου που χαρακτηρίζονται από μικροδορυφορική αστάθεια και έχουν λάβει ήδη προηγούμενη χημειοθεραπεία. Αντίστοιχα, στην Ευρώπη είναι εγκεκριμένο για την ίδια ομάδα ασθενών το φάρμακο ντοσταρλιμάμπη. Οι κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι περίπου οι μισές ασθενείς εμφανίζουν ανταπόκριση της νόσου με την ανοσοθεραπεία και συνήθως οι ανταποκρίσεις αυτές είναι μακροχρόνιες παρέχοντας σημαντική αύξηση της επιβίωσης.

Αντίστοιχα ενθαρρυντικά αποτελέσματα υπάρχουν και για στοχεύουσες θεραπείες. Η ορμονοθεραπεία αποτελεί θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο ενδομητρίου που εκφράζουν ορμονικούς υποδοχείς μετά από αποτυχία άλλων θεραπειών, με μικρό όμως κλινικό όφελος.

Κλινική μελέτη που παρουσιάστηκε στο πρόσφατο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Γυναικολογικής Ογκολογίας κατέδειξε ότι ο συνδυασμός του αναστολέα CDK4/6 αμπεμασικλίμπη και ορμονοθεραπείας προσφέρει κλινικό όφελος στο 75% των ασθενών και παρατείνει σημαντικά τον χρόνο ως την υποτροπή της νόσου σε σχέση με την ορμονοθεραπεία μόνο. Σύμφωνα με τα δεδομένα της μελέτης, το όφελος ήταν μεγαλύτερο σε ασθενείς με συγκεκριμένα μοριακά χαρακτηρστικά και συγκεκριμένα σε όσες δεν είχαν μεταλλάξεις στο γονίδιο TP53. Ο συνδυασμός αναμένεται πλέον να μελετηθεί σε μεγαλύτερης κλίμακας κλινικές μελέτες.

Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά ότι βρισκόμαστε στην απαρχή της εξατομικευμένης αντιμετώπισης στον προχωρημένο καρκίνο ενδομητρίου και νέες θεραπευτικές επιλογές είναι πλέον διαθέσιμες για τις ασθενείς μας με σημαντικό όφελος στην επιβίωσή τους.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ