Η σύγκρουση των δύο κόσμων

Η περιπέτεια των γαλλικών προεδρικών εκλογών άρχισε ακριβώς πριν από έναν χρόνο. Τίποτα, όμως, δεν προμήνυε το παρ’ ολίγον δραματικό τέλος της.

Το κλίμα ήταν από αδιάφορο έως υποτονικό. Κανείς δεν ασχολιόταν ιδιαίτερα με τον πολιτικό ανταγωνισμό. Η γαλλική κοινωνία είχε κουραστεί από τις αλλεπάλληλες κρίσεις και δεν είχε  όρεξη να τρέξει πίσω από τις πολιτικές εξελίξεις.

Αλλωστε, όλες τις κρίσεις που την είχαν σημαδέψει, ο πρόεδρος Μακρόν τις είχε διαχειριστεί επιτυχώς συντηρώντας ακέραιο το πολιτικό του κεφάλαιο. Ετσι καθιερώθηκε ως ο σωτήρας και προστάτης της από τα δεινά τους. Κανένας δεν φανταζόταν ότι θα μπορούσε να αμφισβητηθεί η κυριαρχία του. Ολοι υπέθεταν ότι ο Μακρόν θα παρέμενε μέχρι τέλους το απόλυτο φαβορί.

Ομως, στο μεταξύ, οι αλλεπάλληλες κρίσεις άφηναν κατάλοιπα που λειτουργούσαν ως βραδυφλεγείς βόμβες. Απωθούνταν στο συλλογικό υποσυνείδητο ως μετατραυματικά σοκ. Οπως ήταν το σοκ της τρομοκρατίας, το σοκ της κλιματικής αλλαγής, το σοκ της πανδημίας, το σοκ των ψυχολογικών, των οικονομικών και των κοινωνικών επιπτώσεών της.

Είχαν όλα προστεθεί στις διαχρονικά λανθάνουσες κρίσεις που γνώριζαν όλες οι δυτικές μεταβιομηχανικές κοινωνίες. Αυτές που συνδέονταν με την αποβιομηχάνιση της οικονομίας, τον μεταναστευτικό κατακλυσμό, τον ισλαμιστικό κίνδυνο, την κρίση της πολυπολιτισμικότητας και της εθνικής ταυτότητας. Μόνο που στη Γαλλία η αίσθηση που δημιουργούσαν ήταν μιας προϊούσας παρακμής που γεννούσε τη νοσταλγία για το χαμένο εθνικό μεγαλείο του παρελθόντος.

Σε αυτήν επένδυσε ο ακροδεξιός υπερεθνικιστής Ερίκ Ζεμούρ εισβάλλοντας το προηγούμενο φθινόπωρο στο πολιτικό προσκήνιο με σύνθημα την αποϊσλαμοποίηση της χώρας. Ηταν το πρώτο φαινόμενο της περιόδου και το πρώτο σήμα κινδύνου που εκπέμφθηκε για τα επερχόμενα.

Ακολούθησε το δεύτερο, που υπήρξε για ένα σύντομο διάστημα  η κεντροδεξιά  Βαλερί Πεκρές. Είχε κάνει τον περασμένο Δεκέμβριο την έκπληξη κερδίζοντας το χρίσμα της υποψήφιας των Ρεπουμπλικάνων στις προκριματικές εκλογές του κόμματός της με το αφοπλιστικό επιχείρημα  ότι ήταν η μόνη που θα μπορούσε να εκθρονίσει τον Μακρόν.

Πλην όμως απογοήτευσε γρήγορα τους οπαδούς της και, το κυριότερο, δεν μπόρεσε να συμβιβάσει αυτούς που κοίταζαν προς τη λαϊκή Ακροδεξιά με εκείνους που ανήκαν στη μετριοπαθή  εκσυχρονιστική Δεξιά. Οι τελευταίοι άρχιζαν να ξαναστρέφονται προς το Κέντρο όπου κυριαρχούσε ο απερχόμενος πρόεδρος. Θα ήταν αυτοί που στο τέλος θα έκαναν την έκπληξη των εκλογών εμφανιζόμενοι ως dei ex machina που θα αναλάμβαναν την επιχείρηση της εκλογικής διάσωσης του Μακρόν από ένα προβληματικό αποτέλεσμα.

Γιατί η τροπή των πραγμάτων από ένα σημείο και πέρα οδηγούσε μοιραία στη μετωπική σύγκρουση δύο διαφορετικών κόσμων. Στον έναν ανήκε η εσωστρεφής ευρωφοβική βαθιά Γαλλία των λαϊκών στρωμάτων και της αγωνίας για το άγνωστο αύριο. Στον άλλον η εξωστρεφής κοσμοπολίτικη Γαλλία των επιχειρηματικών στελεχών, των ελεύθερων επαγγελματιών και των μεσαίων στρωμάτων της εθνικής αυτοπεποίθησης και της αισιοδοξίας για ένα ευρωπαϊκό μέλλον και τον ηγετικό ρόλο που η χώρα τους θα έπρεπε να παίξει σε αυτό.

Ο πρώτος κόσμος, προϊόντος του χρόνου, ανακάλυπτε τον άνθρωπό του στο πρόσωπο της πολιτικά αποδαιμονοποιημένης και ιδεολογικά μεταλλαγμένης Μαρίν Λε Πεν. Πολύ περισσότερο που αυτή επέμεινε μέχρι τέλους να μάχεται για την αγοραστική του δύναμη.

Για τον δεύτερο κόσμο ο Εμανουέλ Μακρόν παρέμενε ο χαρισματικός και αναντικατάστατος σημαιοφόρος της μάχης εναντίον του εθνολαϊκισμού και υπέρ της Ευρώπης.

Στον πρώτο γύρο χρειάστηκε τη συνδρομή της «φωτισμένης» ευρωπαϊκής Κεντροδεξιάς για να γίνει η σημαία του νικηφόρα. Στον δεύτερο θα χρειαστεί τη συνδρομή του «τρίτου κόσμου» της Αριστεράς.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι επικοινωνιολόγος, πολιτικός αναλυτής