Φιμώνεται η ελευθερία του Τύπου;

Η κατάσταση της ελευθερίας του Τύπου στην Ελλάδα είναι «συγκρίσιμη» με αυτή της Ουγγαρίας, είπε ο Πάβολ Ζαλάι εκ μέρους αντιπροσωπείας των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, σε συνέντευξη στη διαδικτυακή έκδοση Euractiv, στις Βρυξέλλες. Πάντα με ενδιαφέρουν οι θέσεις διαφόρων ακτιβιστών με υπεριδεολογικοποιημένο πολιτικό λόγο, γι’ αυτό και διάβασα το σχετικό άρθρο. Ο Ζαλάι ισχυρίζεται ότι υπάρχει πολιτική βούληση για τη μείωση της ελευθερίας του Τύπου (λέει δηλαδή ότι ουσιαστικά η κυβέρνηση θέλει φιμωμένα τα ΜΜΕ), κάνει αναφορά σε «επικίνδυνες καταστάσεις που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα, το οποίο πιθανώς βρίσκεται πίσω από τη δολοφονία του Γιώργου Καραϊβάζ, ο οποίος είναι ένας από τους δύο δημοσιογράφους της ΕΕ που δολοφονήθηκαν πέρυσι» και, με έμφαση στο Μεταναστευτικό, υποστηρίζει ότι «οι ελληνικές Αρχές εμποδίζουν τους δημοσιογράφους να ασκήσουν δημοσιογραφία ελεύθερα». Δηλαδή; «Υπάρχουν πολλά κρούσματα αστυνομικής βίας και για τη δολοφονία που αναφέρθηκε προηγουμένως, η έρευνα δεν έχει προχωρήσει πολύ, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες», προσθέτει. Επιπλέον, κάνει αναφορά «στον νόμο ποινικοποίησης στη διάδοση ψευδών ειδήσεων». «Χούντα», δηλαδή, που λένε και διάφοροι συριζαίοι.

Αν όμως πάρεις τις καταγγελίες μία προς μία, δεν αποδεικνύεται τίποτα. Τι λέει ο ακτιβιστής Ζαλάι; Οτι δολοφονήθηκε ο Γιώργος Καραϊβάζ, ότι είναι δημοσιογράφος κι ότι η έρευνα δεν έχει προχωρήσει πολύ. Κατ’ αρχάς, ποιος είναι ο Ζαλάι για να ξέρει αν και πόσο έχει προχωρήσει η έρευνα. Κατά δεύτερον, ότι δολοφονήθηκε ο Καραϊβάζ που ήταν δημοσιογράφος από πού κι ως πού μπορεί να έχει συνάφεια με την ελευθερία της έκφρασης στην Ελλάδα; Γνωρίζει ο Ζαλάι στοιχεία των εγκληματιών, ξέρει κάτι παραπάνω για καμιά συνωμοσία του κράτους εναντίον του δημοσιογράφου και συγκάλυψης των δολοφόνων του; Αν ναι, αντί να λέει γενικόλογες ανοησίες, ας καταθέσει δημοσίως τα στοιχεία που διαθέτει. Αλλιώς, να μη βγάζει συμπεράσματα που δεν έχουν αιτιώδη συνάφεια με τίποτα.

Ενα άλλο προσφιλές μέτωπο ιδεολογικοποιημένης κριτικής είναι το μέτωπο της παράνομης μετανάστευσης. Λες και υπάρχει δημοσιογράφος σήμερα που, αν έχει μια στοιχειοθετημένη ιστορία κρατικής δράσης εναντίον μεταναστών, δεν θα μπορέσει να τη δημοσιεύσει σε εφημερίδα ή τηλεόραση ή στο Διαδίκτυο στην Ελλάδα ή το εξωτερικό. Κατά τα άλλα, λυπάμαι αλλά για να στοιχειοθετηθεί οποιαδήποτε κατηγορία χρειάζονται τεκμήρια, όχι εύκολες φήμες. Αν ο Ζαλάι έχει τεκμήρια για συγκεκριμένες υποθέσεις ας τα επικαλεστεί. Αλλιώς, απλώς, διακινεί αυθαίρετες φήμες, σε συντονισμό με κέντρα εντός της χώρας που βολεύονται μ’ αυτές.

Τελικά, δηλαδή, το μόνο επιχείρημα του ακτιβιστή Ζαλάι που στέκει είναι η «αναφορά στον νόμο ποινικοποίησης στη διάδοση ψευδών ειδήσεων». Εννοεί το άρθρο 191 του Ποινικού Κώδικα (Νόμος 4619/2019), όπου προβλέπεται «φυλάκιση τουλάχιστον τριών μηνών και χρηματική ποινή» (και φυλάκιση έξι μηνών αν το αδίκημα τελεστεί κατ’ επανάληψη). Στην ουσία, πρόκειται για ανόητο νόμο, από εκείνους που δύσκολα μπορεί να εφαρμοστούν. Δεν είναι η μοναδική φορά που μια πρόχειρη νομοθέτηση δίνει δικαιώματα (δείτε παρακάτω μια πιο πρόσφατη σχετική ανοησία).

Και κάτι για τον Ζαλάι, ή όποιον άλλον ήταν στη θέση του την περασμένη δεκαετία: υπήρξε μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ που προσπαθούσε να κλείσει ή να εξαγοράσει εφημερίδες, να εξουδετερώσει μη αρεστούς δημοσιογράφους ή να διαμορφώσει κατά το δοκούν το ραδιοτηλεοπτικό τοπίο. Τότε, όλα αυτά συνέβαιναν χωρίς επιτηρητές, εν κρυπτώ και παραβύστω. Με την αντίδραση μόνο πολλών επαγγελματιών του ελληνικού Τύπου, που έσωσαν την τιμή του.

Κι ένα προχειρογράφημα-τέρας

Αν κάποιος θίγεται από μια ψευδή, συκοφαντική, παραπλανητική δημοσίευση, μπορεί να προσφύγει σε ποινικά ή σε αστικά δικαστήρια διεκδικώντας τη δικαίωσή του. Οντως, τα ΜΜΕ που θίγουν πρέπει να αποζημιώνουν τον θιγόμενο – και να μην το αποφεύγουν χάρη σε δήθεν «υπεύθυνους» αχυρανθρώπους που δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία. Αλλά η διάταξη νόμου που ψηφίστηκε τις προάλλες, σύμφωνα με την οποία «σε κάθε εφημερίδα που εκδίδεται και διανέμεται στην Ελλάδα ορίζονται διευθυντής και διευθυντής σύνταξης, οι οποίοι αμφότεροι είναι μέλη επαγγελματικού σωματείου δημοσιογράφων», προσθέτει αντί να λύνει προβλήματα.

Το Σύνταγμα προβλέπει ρητώς ότι «καθένας μπορεί να εκφράζει και να διαδίδει προφορικά, γραπτά και διά του Τύπου τους στοχασμούς του…» (άρ. 14, παρ. 1). Ο νέος αντιφιλελεύθερος νόμος υποχρεώνει κάθε έντυπο να προσλάβει διευθυντή και διευθυντή σύνταξης, μέλη σωματείων. Των σωματείων που, π.χ., διέγραψαν μέλη τους επειδή στήριξαν το «Ναι» στο δημοψήφισμα του 2015. Προβλέπει ακόμα ότι έλεγχος και πρόστιμα είναι αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης, αρχής που επιτηρεί τα ηλεκτρονικά ΜΜΕ! Παράνοια.

Δεν είμαι σίγουρος αν ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου έχει ιδέα τι είναι εφημερίδα, περιοδικό, τηλεόραση, Διαδίκτυο. Είμαι σίγουρος, όμως, ότι αυτό το χωρίς νόημα προχειρογράφημα-τέρας που ψήφισε θα δυσχεράνει τη λειτουργία καλών, μικρών και φτωχών εντύπων, χωρίς να μπορεί να θεραπεύσει τίποτα από ό,τι στοχεύει. Μακριά νυχτωμένοι δίνουν δικαιώματα…