Γράμμα σε έναν ρώσο φίλο

Σου γράφω από την Οδησσό. Σε αυτήν την πόλη, τόσο σλαβική και τόσο γαλλόφιλη, που ιδρύθηκε από έναν γάλλο κυβερνήτη και από μια τσαρίνα που αγαπούσε τη φιλοσοφία, σε αυτήν την πόλη, βασικά, τόσο ουκρανική όσο και ρωσική, σε σκέφτομαι συνέχεια. Σκέφτομαι τι πρέπει να σκέφτεστε, εκεί, στη Ρωσία, για αυτό το ξέσπασμα της αγριότητας.

Σκέφτομαι αυτόν τον εφιάλτη στον οποίο ένας νέος τσάρος, ο οποίος βασιλεύει μέσω πολέμου για είκοσι χρόνια, καταπιέζει τους Ουκρανούς που βομβαρδίζονται, σφαγιάζονται, αφανίζονται αλλά και, σε μικρότερο βαθμό, όσους αγαπούν την ελευθερία στη Ρωσία.

Σκέφτομαι τους γιους, τους εγγονούς, τα ξαδέλφια σας, αυτούς τους νέους στρατιώτες Σβέικ που τους είπαν ότι οι πολίτες του Ντονμπάς και του Κιέβου είναι αδέλφια τους, ότι θα τους αποναζιστικοποιήσουν και ότι θα τους υποδεχθούν με λουλούδια.

Σκέφτομαι αυτές τις δέκα, ίσως και δώδεκα χιλιάδες, ρώσους στρατιώτες που έχουν χάσει τη ζωή τους εξαιτίας της εγκληματικής τρέλας ενός – που έχουν μείνει στη μαύρη, κολλώδη λάσπη του Ντονέτσκ όπου τους περίμεναν οι ουκρανοί ελεύθεροι σκοπευτές. Κλεισμένοι, στις πύλες του αδάμαστου Μικολάιβ, μέσα στο άρμα τους που κατέληξε αναποδογυρισμένο ή εκείνους οι οποίοι κάηκαν ζωντανοί στα δεκάδες αεροπλάνα και μαχητικά ελικόπτερα που καταστράφηκαν εν ώρα πτήσης από τις αντιαεροπορικές δυνάμεις της Οδησσού.

Σκέφτομαι αυτόν τον σπουδαίο λαό που είναι ο ρωσικός λαός, σκέφτομαι αυτόν τον σπουδαίο πολιτισμό που είναι ο ρωσικός πολιτισμός, σκέφτομαι αυτούς τους τεράστιους συγγραφείς που βοήθησαν στη διαμόρφωση του πνεύματος της Ευρώπης – τον Πούσκιν, τον Γκόγκολ και τον Ισαάκ Μπάμπελ, που ποτέ δεν ξέραμε πραγματικά εάν ήταν Ρώσοι ή Ουκρανοί. Και σκέφτομαι ότι όλα αυτά μαζί με τις συμφωνίες του Τσαϊκόφσκι, με την Ιεροτελεστία της Ανοιξης του Στραβίνσκι, με τις ταινίες του Τζίγκα Βερτόφ και του Αντρέι Ταρκόφσκι, κινδυνεύουν να παρασυρθούν στην καταιγίδα.

Κάποιοι, βέβαια, έχουν βουτήξει συνειδητά σε αυτό το ποτάμι του αίματος.

Η ρωσική κοινή γνώμη είχε, έτσι όπως είναι ο κόσμος, τη δύναμη να πάρει πληροφορίες, να συνδεθεί με τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, να καταλάβει ότι της έλεγαν ψέματα. Και, αν δεν το έκανε, αν ήσασταν τόσο λίγοι, τελικά, για να βγείτε στους δρόμους της Αγίας Πετρούπολης και της Μόσχας, είναι επειδή χρειάζεται θάρρος και ρίσκο, για να το κάνετε αυτό, για να αντιμετωπίσετε το κλομπ ή τη φυλακή. Αλλά είναι επίσης επειδή, η κοινή γνώμη, συμφωνούσε κρυφά με τον αφέντη της και ότι, όπως το έθεσε θαυμάσια η νεαρή σκηνοθέτις Μαρίνα Στεπάνσκα, πρόκειται για έναν συνδυασμό πλύσης εγκεφάλου και δειλίας που την οδηγεί να αποδεχθεί και, μερικές φορές, να θέλει αυτόν τον ιμπεριαλιστικό, φρενήρη πόλεμο.

Εσύ όμως, που σου γράφω, ξέρεις περί τίνος πρόκειται.

Εσύ, φίλε Ρώσε, έχεις, όπως ο πιανίστας Γεβγκένι Κίσιν, όπως η μπαλαρίνα Ολγα Σμιρνόβα, όπως ο κινηματογραφιστής Αλεξάντερ Σερεμπρένικοφ ο οποίος καταδιώκεται από τον Πούτιν, ο οποίος όπως ο Γκέμπελς, τραβάει το περίστροφό του όταν ακούει τη λέξη πολιτισμός, όπως ο Τουγκάν Σόκιεφ, μουσικός διευθυντής του Μπολσόι, καταλάβει το αδικαιολόγητο τερατούργημα που εξαπέλυσε ο αφέντης του Κρεμλίνου.

Εσύ είσαι που μοιραστήκαμε τόσες πολλές μάχες όταν υπερασπιζόμασταν αντιφρονούντες που κλείστηκαν σε ψυχιατρεία ή γκουλάγκ, που με ειδοποίησες για το έργο του Σολζενίτσιν, για τον αγώνα του Ζαχάροφ, που διαδήλωσες στην Κόκκινη Πλατεία, με την ηρωική Λαρίσα Μπογκορά, και που αργότερα κλάψαμε μαζί τη δημοσιογράφο Αννα Πολιτόφσκαγια η οποία δολοφονήθηκε επειδή τόλμησε να κάνει ρεπορτάζ για τον πόλεμο στην Τσετσενία. Καταλαβαίνεις ότι όλη αυτή η κληρονομιά πολιτισμού και θάρρους, όλη αυτή η κληρονομιά του Ντοστογέφσκι, του Τσέχοφ και του Τουργκένιεφ, διακυβεύεται αυτή τη στιγμή που η Ιστορία τρέχει.

Ο συμπατριώτης μου Αλμπέρ Καμί έγραψε, το 1945, την επομένη του ναζιστικού εφιάλτη, γράμματα σε έναν «γερμανό φίλο» ένοχο γιατί σκέφτηκε ότι, επειδή ο άνθρωπος είναι «τίποτα», θα μπορούσε να «σκοτώσει την ψυχή του» και ότι το μόνο πεπρωμένο άξιο ενός κληρονόμου του Γκαίτε ήταν «η περιπέτεια της εξουσίας» και «ο ρεαλισμός των κατακτήσεων».

Δεν ήθελα να περιμένω το τέλος αυτού του εφιάλτη για να σου στείλω τούτη την επιστολή.

Γιατί ξέρω ότι, σε αντίθεση με τον γερμανό φίλο, νομίζεις, όπως ο Καμί, όπως κι εγώ, ότι «ο άνθρωπος είναι αυτή η δύναμη που καταλήγει πάντα να ταλαντεύει τυράννους και θεούς».

Και πιστεύω ότι αν η έκβαση αυτού του πολέμου είναι στα χέρια των υπερασπιστών της Μαριούπολης, του Μικολάιβ, της Οδησσού, είναι και στα δικά σας.  

Μια μέρα η γη σείστηκε κάτω από τα πλίνθινα αγάλματα των τελευταίων σοβιετικών δικτατόρων. Ο Θεός να δώσει το ίδιο να συμβεί στον τύραννο Πούτιν.

Να σας κάνει όλο και περισσότερους, από τη Μόσχα στο Βλαδιβοστόκ και να σας φωνάζουν, όπως ο Βίκτορ Ουγκό: «Ρώσοι στρατιώτες, γίνετε ξανά άνδρες!».

Ο Μπερνάρ-Ανρί Λεβί είναι γάλλος φιλόσοφος