Τα μνημεία που αγαπάμε να πληγώνουμε

Μνημείο για τα θύματα της τραγωδίας της Marfin, Σταδίου

«Η επίμονη βεβήλωση της αναθηματικής πλάκας για τους νεκρούς της Marfin είναι βαρβαρότητα εις βάρος της μνήμης τους. Είναι, ταυτόχρονα, ατόφια απανθρωπιά εις βάρος των οικογενειών τους, οι οποίες δεν έχουν πάψει να θρηνούν την άδικη απώλειά τους. Μιλώντας ευρύτερα, η αυθόρμητη έκφραση καλλιτεχνικής δημιουργίας στον δημόσιο χώρο συναντάται σε όλες τις πόλεις του κόσμου και μπορεί μέχρι ενός σημείου να είναι ανεκτή. Ο εκφυλισμός όμως σε εξύβριση, σε καταστροφικό μηδενισμό είναι άλλου τύπου φαινόμενο. Είναι βανδαλισμός και έτσι αντιμετωπίζεται από τον Δήμο Αθηναίων», σημειώνει στα «ΝΕΑ» ο δήμαρχος Αθηναίων Κώστας Μπακογιάννης έπειτα από τον τρίτο βανδαλισμό (8/3/2022) που υπέστη το μνημείο στη Σταδίου, από τα αποκαλυπτήρια, τον Μάιο του 2020.

Μνημείο για τους έλληνες εβραίους μάρτυρες του Ολοκαυτώματος, Θησείο

Ηταν 10 Μαΐου του 2010 όταν στην Αθήνα, στη συμβολή των οδών Μελιδώνη, Ερμού και Ευβούλου, εγκαινιάστηκε το Μνημείο Ολοκαυτώματος, έργο της ελληνοαμερικανίδας γλύπτριας Ντιάνας Μαγγανιά. Εκτοτε, το διαμελισμένο μαρμάρινο Αστρο του Δαβίδ έχει βανδαλιστεί πάμπολλες φορές. Ο πρόεδρος του ΚΙΣ Δαβίδ Σαλτιέλ αναφέρει στα «ΝΕΑ»: «Το Μνημείο Ολοκαυτώματος των Εβραίων, δίπλα στη Συναγωγή Αθηνών, έχει βανδαλιστεί επανειλημμένα με απειλητικά γκραφίτι και ναζιστικά σύμβολα. Η παρακείμενη επιγραφή με την αφιέρωση του Ελι Βίζελ χαράσσεται κατ’ εξακολούθηση. Τέτοιες απεχθείς πράξεις δεν υποδηλώνουν μόνο την έλλειψη σεβασμού προς τη μνήμη των θυμάτων, αλλά και το γεγονός ότι οι οπαδοί του μίσους και του αντισημιτισμού ζουν ανάμεσά μας. Και εδώ ακριβώς αξίζει να σημειώσουμε ότι σε αντίθεση με το παρελθόν η πολιτεία, η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι ενεργοί πολίτες ευαισθητοποιούνται και αντιδρούν. Η μάχη αυτή, ανάμεσα στο φως του πολιτισμού και το σκοτάδι της βαρβαρότητας, είναι συνεχής και οφείλουμε όλοι να επενδύσουμε ακόμη περισσότερο στην παιδεία».

Αγαλμα Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Παλιά Βουλή

Ο χάλκινος ανδριάντας ύψους τεσσάρων μέτρων – που μαζί με το βάθρο φτάνει τα εννιά -, ο οποίος αναπαριστά τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη έφιππο, είναι έργο του Λάζαρου Σώχου. Κατασκευάστηκε το 1900 και το 1904 στήθηκε στη μικρή πλατεία, μπροστά στην Παλιά Βουλή, η οποία πήρε και το όνομα του αρχιστράτηγου της Επανάστασης του ’21 που πέρασε σε αυτήν τη γειτονιά τα τελευταία χρόνια της ζωής του. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο αντιδήμαρχος Καθαριότητας του Δήμου Αθηναίων Νίκος Αβραμίδης, το συγκεκριμένο άγαλμα αποτελεί έναν από τους συνηθέστερους στόχους των σύγχρονων «επαναστατών της μπογιάς». «Η πορεία που έκανε τη μεγάλη ζημιά ήταν από μια ομάδα που διαδήλωνε για την Ημέρα της Γυναίκας. Εκείνη τη μέρα βανδάλισαν ξανά και το άγαλμα του Κολοκοτρώνη. Στα δύο χρόνια που είμαι αντιδήμαρχος, έχουμε κληθεί να αποκαταστήσουμε μόνο το άγαλμα του Κολοκοτρώνη πάνω από 10 φορές. Είναι η μειοψηφία της μειοψηφίας αυτοί που τα κάνουν αυτά. Το να διαδηλώσεις είναι αναφαίρετο δικαίωμα. Το να βανδαλίσεις τα πάντα, όμως, είναι ντροπή».

Αγαλμα Χάρι Τρούμαν, Βασιλέως Κωνσταντίνου

Αλλο πολύπαθο μνημείο της πόλης είναι ο ανδριάντας του Χάρι Τρούμαν, ο οποίος στέκεται στο κέντρο της Αθήνας, από τον Μάρτιο του 1963, έπειτα από επιθυμία (και με δαπάνες) της ομογενειακής οργάνωσης ΑΧΕΠΑ. «Στον Χάρυ Τρούμαν εις έκφρασιν ευγνωμοσύνης διά το δόγμα Τρούμαν, το οποίον διεκήρυξε ως πρόεδρος των ΗΠΑ την 1η Μαρτίου 1947, βοηθήσας ούτω τον ελληνικόν λαόν να προασπίση την ελευθερία του και την εθνικήν του ακεραιότητα εις μιαν κρίσιμον καμπήν της ιστορίας της ανθρωπότητος και διαδηλώσας την προσήλωσιν του αμερικανικού λαού εις το ιδεώδες της ελευθερίας», γράφει στο πίσω μέρος, κάτι που δεν εκτιμήθηκε μάλλον από το σύνολο των ελλήνων πολιτών. Ετσι, το άγαλμα του 33ου προέδρου των ΗΠΑ, ύψους 3,2 μέτρων, έργο του γλύπτη Φέλιξ Γουέλτον, έχει δεχθεί πολλάκις και με διαφορετικές αφορμές το αντιαμερικανικό μένος. Εχει γίνει τέσσερις φορές στόχος βομβιστικών επιθέσεων, έχει υποστεί πριονισμό, έχει αποκαθηλωθεί με σκοινί, έχει λουστεί με μπογιές, έχει τυλιχθεί με χαρτί που έφερε σφραγισμένη τη φράση με κόκκινα γράμματα «προς επιστροφή» και έχει βανδαλιστεί με δεκάδες συνθήματα.

Αγαλμα Αδαμάντιου Κοραή, Προπύλαια

Ο μαρμάρινος ανδριάντας του Αδαμάντιου Κοραή, μπροστά από την Πρυτανεία του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι επίσης από τα πιο «βασανισμένα» μνημεία στην πόλη, σύμφωνα με τα συνεργεία καθαρισμού του Δήμου που καλούνται κάθε τόσο – έπειτα από επεισοδιακές πορείες στα Προπύλαια – να επαναφέρουν το λευκό μάρμαρο στο αρχικό του χρώμα. Ο Αδαμάντιος Κοραής, έργο του Γεώργιου Βρούτου και του Ιωάννη Κόσσου, βρίσκεται εκεί καθισμένος από τον Μάρτιο του 1874, όταν κι έγιναν τα επίσημα αποκαλυπτήρια. Σήμερα, με τα σημάδια από τους αλλεπάλληλους βανδαλισμούς στο δεξί του μάγουλο που μοιάζουν με παλιές πληγές, συνεχίζει να κοιτά στωικά, με το κεφάλι στραμμένο ελαφρώς δεξιά και το βλέμμα χαμηλωμένο, όσους τον βασανίζουν.

Τρεις Ερωτες, Πλατεία Εξαρχείων

«Οσες φορές και αν το βανδαλίσουν, εμείς θα το καθαρίζουμε», είναι το μήνυμα που εκπέμπει αταλάντευτα, έπειτα από κάθε νέο βανδαλισμό του γλυπτού – σήμα κατατεθέν της Πλατείας Εξαρχείων, ο Δήμος Αθηναίων. Ο λόγος για τους Τρεις Ερωτες, αγνώστου πατρός, που κατασκευάστηκαν λίγο μετά το 1900 και παραμένει ασαφές πότε ακριβώς τοποθετήθηκαν στο σημείο. Το 2009 για να «σωθούν» ανέβηκαν σε ψηλότερο βάθρο, παρ’ όλ’ αυτά, συνεχίζουν να περνούν έως σήμερα από 40 κύματα. Μπογιές, φθορές, γκραφίτι, δακρυγόνα, άθλια συνθήματα (κατά του δημάρχου Kώστα Μπακογιάννη), αφισοκολλήσεις. Με τόσες αλλοιώσεις που έχουν υποστεί, ξεχνά κανείς ότι πρόκειται για έναν ορειχάλκινο φανοστάτη, έναν στύλο από μέταλλο στην κορυφή του οποίου βρίσκονται τρεις ολόσωμες στεφανωμένες παιδικές φιγούρες, ύψους 1,30 μ., που η καθεμιά κρατά ένα αντικείμενο – ένα αγγείο, ένα έγχορδο μουσικό όργανο και ένα κοχύλι.