Πρώτη αύξηση επιτοκίων από τη Fed μετά το 2018

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ προχώρησε χθες στην πρώτη αύξηση των επιτοκίων δανεισμού σε δολάρια από το 2018 και έδωσε σήμα για άλλες έξι τέτοιες αυξήσεις μέσα στο έτος, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει τον υψηλότερο πληθωρισμό των τελευταίων 40 ετών. Με τον τρόπο αυτόν η Fed αναμένεται ότι θα οδηγήσει τα επιτόκια σε επίπεδα που θα κυμαίνονται από 1,75% έως 2% μέχρι το τέλος του 2022. Η χθεσινή αύξηση ήταν 0,25% με τα επιτόκια να διαμορφώνονται σε εύρος από 0,25% έως 0,50%, από 0% με 0,25% που ήταν προηγουμένως.

Η Fed με το ξέσπασμα της πανδημίας είχε οδηγήσει τα επιτόκια του δολαρίου σε μηδενικά σχεδόν επίπεδα προκειμένου να βοηθήσει την οικονομία να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις από την πανδημία. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα εννέα μέλη της Fed τα οκτώ ψήφισαν για αύξηση 0,25%, ενώ ένα μέλος ψήφισε υπέρ αύξησης 0,50%. Πρόκειται για τον επικεφαλής της Fed του Σεντ Λούις Τζέιμς Μπούλαρντ.

Η νέα πιο αυστηρή νομισματική πολιτική της κεντρικής τράπεζας δείχνει ότι η Fed ολοκληρώνει σε αυτή τη φάση τη μάχη της για τη στήριξη της οικονομίας από την πανδημία και πως ανησυχεί για την τεράστια αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και τις συνεχιζόμενες αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές από τις παρενέργειες του Covid-19. Ο πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ ανέφερε ότι η νομισματική πολιτική θα είναι αυτή που χρειάζεται για να αντιμετωπιστεί ο υψηλότερος πληθωρισμός εδώ και τέσσερις δεκαετίες.

Στη σχετική ανακοίνωση η Fed έπαψε να κάνει ευθεία αναφορά στην πανδημία, αλλά ανέφερε ξεκάθαρα τον πόλεμο στην Ουκρανία ως παράγοντα που δημιουργεί επιπλέον πιέσεις στον πληθωρισμό και προβλήματα στην οικονομική δραστηριότητα, όπως αναφέρθηκε.

Παρά τις συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων, ο πληθωρισμός αναμένεται ότι θα παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% της Fed και πως θα διαμορφωθεί στο 4,1% για ολόκληρο το έτος, υποχωρώντας σε 2,3% το 2024. Η ανάπτυξη της οικονομίας εκτιμάται ότι θα είναι 2,8% φέτος και όχι 4% που ήταν η πρόβλεψη του Δεκεμβρίου.

Η Fed άλλαξε στάση με τα επιτόκια αφού τα συνεχόμενα κύματα του ιού μαζί με την αύξηση των μισθών και των τιμών των υπηρεσιών και των προϊόντων οδήγησαν τον πληθωρισμό πολύ υψηλότερα από το αναμενόμενο. Το ράλι των τιμών καταναλωτή επιταχύνθηκε τον Φεβρουάριο, ωθούμενο από την αύξηση των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, κυρίως του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Δημιουργήθηκε προσδοκία για ομαλοποίηση της κατάστασης όταν οι αλυσίδες ανεφοδιασμού παρουσίασαν σημάδια βελτίωσης τα οποία έγιναν πιο έντονα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Ολα όμως άλλαξαν άρδην μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τα νέα σαρωτικά μέτρα περιορισμών στην Κίνα λόγω πανδημίας.

Ο πόλεμος που επηρεάζει όλη την Ευρώπη έχει προκαλέσει νέο πλήγμα στις πτήσεις και στις μεταφορές προϊόντων διά θαλάσσης. Εχει πλήξει τις προμήθειες πρώτων υλών και τροφίμων και ενέργειας, όπως του παλλαδίου, του νικελίου και του σιταριού. Εκτόξευσε επίσης τις τιμές της ενέργειας στα ύψη, τροφοδοτώντας περαιτέρω τον πληθωρισμό. Είναι ενδεικτικό ότι η Ρωσία απάντησε στις σαρωτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν από τη Δύση ανακοινώνοντας τα δικά της σχέδια για περιορισμούς εξαγωγών.

Οι εξελίξεις της πανδημίας αλλά και του πολέμου τώρα δημιουργούν πάλι προϋποθέσεις ανόδου των τιμών, αφού επιμηκύνουν και άλλο τους χρόνους παράδοσης προϊόντων από την Ασία και αυξάνουν και άλλο τα κόστη. Για παράδειγμα, ο μέσος χρόνος αποστολής ενός εμπορευματοκιβωτίου από ένα κινεζικό εργοστάσιο σε μια αποθήκη στις ΗΠΑ είχε αυξηθεί σε 82 ημέρες τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με την εταιρεία εφοδιαστικής Freightos, από 45 ημέρες που ήταν πριν από δύο χρόνια.