Χάσμα

Ο Ντμίτρι αμέσως μετά την εισβολή στην Ουκρανία αποφάσισε να επιστρέψει στο πατρικό του. Αφησε το σπίτι του στη Μόσχα και για μια ολόκληρη εβδομάδα έδειχνε στους γονείς του βίντεο από τους ρωσικούς βομβαρδισμούς ουκρανικών πόλεων. Ή ρεπορτάζ μη κατευθυνόμενων μίντια, ώστε να τους δώσει την εικόνα του πολέμου που τα ελεγχόμενα από το Κρεμλίνο ΜΜΕ τους κρύβουν. Ωστόσο, όπως παραδέχεται στον «Observer», η προσπάθεια απέτυχε. Γύρισε στο διαμέρισμά του κι η μητέρα του τού έστελνε μηνύματα κατηγορώντας τον ότι προδίδει την πατρίδα του. Η ιστορία του δεν είναι μοναδική. Σε πολλές ρωσικές οικογένειες νέοι και μεγαλύτεροι – επειδή χρησιμοποιούν άλλες πηγές ενημέρωσης – έχουν διχαστεί. Οι πρώτοι ντρέπονται που είναι Ρώσοι, ενώ οι δεύτεροι είναι απλά εμποτισμένοι με την προπαγάνδα του καθεστώτος. Το χάσμα μεταξύ τους έχει – φυσικά – μεγαλώσει από τη στιγμή που όλα τα «δυτικά» παραδοσιακά και νέα μέσα αναγκάστηκαν από τον Πούτιν να αναστείλουν τη λειτουργία τους εκεί.

Ρολά

^«New York Times» και BBC έχουν καταγράψει αρκετές μαρτυρίες Ουκρανών οι οποίοι διηγούνται σε συγγενείς τους στη Ρωσία όσα ζουν κι αυτοί δεν τους πιστεύουν. Τους απαντούν παπαγαλίζοντας την κατασκευασμένη από τη Roskomnadzor πραγματικότητα «οι Ρώσοι στρατιώτες ήρθαν να σας ελευθερώσουν, ρίχνουν μόνο σε στρατιωτικούς στόχους». Για πολλούς απ’ όσους έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες από τις οποίες οι τελευταίοι είναι αποκλεισμένοι τα πράγματα ίσως να ήταν αλλιώς αν οι Ρώσοι μπορούσαν να μάθουν τι στ’ αλήθεια συμβαίνει στη γειτονική χώρα από ανεξάρτητες πηγές πληροφόρησης – δυτικές και μη. Είναι πράγματι μια πιθανότητα. Αλλά ενδέχεται να είναι και μια ουτοπική σκέψη. Γιατί όποιος παρακολουθεί τον πρώτο πόλεμο του TikTok ως παρατηρητής στα σόσιαλ μίντια έχει σίγουρα προσέξει πως οι πουτινόφιλοι χρήστες τους βρίσκονται μέσα στην κοινωνική φούσκα που οι ίδιοι έχουν διαλέξει. Διαβάζουν ή βλέπουν, δηλαδή, μόνο ό,τι ταιριάζει στις ήδη διαμορφωμένες απόψεις τους – ακολουθώντας τον παγιωμένο πια κανόνα των συζητήσεων στην ψηφιακή δημόσια σφαίρα. Κι όπως πολλοί τηλεθεατές των κρατικά λογοκριμένων ρωσικών ειδήσεων, κατεβάζουν ρολά στη διαφορετική οπτική γωνία.