Ποδόσφαιρο χωρίς εθνική ταυτότητα και διαβατήριο (μέρος 2ο)

Ο πολιτισμικός οδοστρωτήρας, που ακούει στο όνομα της παγκοσμιοποίησης, έχει αποδυναμώσει σημαντικά τους δεσμούς μεταξύ εθνικισμού και ποδοσφαίρου. Αυτό αποδεικνύεται από τις ολοένα και περισσότερες διεθνείς αθλητικές οργανώσεις, τη συχνή μετανάστευση των ποδοσφαιριστών σε άλλες χώρες με στόχο καλύτερα συμβόλαια, τη δυνατότητα απόκτησης διαφορετικής υπηκοότητας από τους αθλητές, αλλά και την παγκόσμια υιοθέτηση των κανόνων του δυτικού ποδοσφαίρου.

Οι αλλαγές αυτές προάγονται μέσω των παγκόσμιων ΜΜΕ, τα οποία έχουν ως στόχο φυσικά την προσέλκυση όλο και μεγαλύτερου ακροατηρίου σε διοργανώσεις όπως το Champions League, το Europa League κ.τ.λ. Σε αυτή τους την προσπάθεια, ακόμη και η ώρα αναμετάδοσης των αγώνων πολύ συχνά ρυθμίζεται με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να επιτευχθεί η μεγιστοποίηση της τηλεθέασης στην παγκόσμια αγορά. Συνεπώς, οι οπαδοί άρχισαν σταδιακά να αναπτύσσουν και μια αίσθηση πίστης σε ποδοσφαιρικούς συλλόγους που ανταγωνίζονται σε ξένα πρωταθλήματα. Στην Κύπρο ειδικά ο μέσος φίλαθλος, εκτός από την Κύπρο και την Ελλάδα, υποστηρίζει ομάδες στην Αγγλία, την Ισπανία, την Ιταλία, ακόμη και τη Γερμανία.

Ο κανονισμός Μποσμάν του 1995 επέβαλε στις εθνικές ομοσπονδίες των χωρών της ΕΕ και στην UEFA να προσαρμόσουν τους κανονισμούς τους σχετικά με τους ξένους παίκτες, ώστε να μην αντίκεινται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ετσι, από τους τρεις ξένους που είχε το δικαίωμα να εργοδοτεί κάθε ομάδα, ο αριθμός πλέον αυξήθηκε στους τέσσερις, στους πέντε και πάει λέγοντας. Ως αποτέλεσμα, περισσότεροι ποδοσφαιριστές ξένης υπηκοότητας υπέγραψαν στις εγχώριες ομάδες της ΕΕ και οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι έχουν αποκοπεί αισθητά από τους τοπικούς εθνικούς δεσμούς τους, δημιουργώντας πολυπολιτισμικές ομάδες.

Η ξενομανία κυριάρχησε εις βάρος των εγχώριων ποδοσφαιριστών και ακαδημιών και πήρε τρομακτικές διαστάσεις. Ειδικά στην Αγγλία δεν πέρασαν πολλά χρόνια για να δούμε ομάδες της Πρέμιερ Λιγκ να παρατάσσονται μόνο με αλλοδαπούς παίκτες. Στην Ελλάδα το φαινόμενο έγινε πολύ πιο έντονο στα μέσα της περασμένης δεκαετίας, αλλά την τελευταία τριετία παρουσιάζει ύφεση εξαιτίας της οικονομικής κρίσης. Το ίδιο συμβαίνει και σε εθνικό επίπεδο, με τον αριθμό των παικτών που αλλάζουν υπηκοότητα να αυξάνεται συνεχώς. Αξίζει να σημειωθεί ότι ανάμεσα στους άνδρες της αποστολής Εθνικής Γερμανίας που ταξίδεψαν για το Euro 2021 συμπεριλαμβάνονταν παίκτες από την Γκάνα, την Τυνησία, τη Ρωσία, την Αλβανία, την Τουρκία, την Πολωνία, τη Σενεγάλη και την Ισπανία. Οι πολυπολιτισμικές πλέον εθνικές ομάδες ποδοσφαίρου αντανακλούν έτσι την ολοένα και πιο πολυπολιτισμική κοινωνία της Ευρώπης γενικά, γεγονός που αντιμετωπίζεται συχνά με δυσφορία από πολλούς.

Η εμπορική πλέον ταυτότητα μιας ομάδας αποτελεί δυστυχώς υψηλότερη προτεραιότητα από την εθνική. Μέχρι και ο διευθύνων σύμβουλος της Nike παραδέχτηκε ότι, όταν η γενέτειρά του, οι ΗΠΑ, έπαιζε εναντίον της Βραζιλίας κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ο ίδιος υποστήριζε τη Βραζιλία, αφού ήταν ντυμένη με ρούχα της εταιρείας του, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, που φορούσαν ρούχα του αντίπαλου εμπορικού δέους της, της Adidas. Επιπλέον, η διαφήμιση πολυεθνικών εταιρειών στα γήπεδα αλλά και στις ενδυμασίες των ομάδων μετατρέπει τον χώρο του ποδοσφαίρου σε αρένα σύγκρουσης και εξυπηρέτησης οικονομικών συμφερόντων, εις βάρος πολλές φορές του ίδιου του αθλήματος.

Οποιαδήποτε, επομένως, προσπάθεια να κατηγορηθεί το ποδόσφαιρο για έξαρση του εθνικισμού και καλλιέργεια μισαλλοδοξίας είναι εκτός πραγματικότητας. Πρόσφατα, το ίδιο το BBC γελοιοποιήθηκε, όταν σε άρθρο του προσπαθούσε να αποδείξει ότι τα Ιπποτικά Κοστούμια που φοριούνται από τους άγγλους οπαδούς θα μπορούσαν να προσβάλουν τους μουσουλμάνους. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι άγγλοι οπαδοί φορούν ψεύτικες στολές με αλυσίδες, κρατώντας σπαθιά και γιλέκα με τον σταυρό του Αγίου Γεωργίου. Το Συμβούλιο για την Πρόοδο της Αραβοβρετανικής Κατανόησης έχει επίσης επισημάνει τις αρνητικές συνδηλώσεις του όρου «σταυροφορία» στον αραβικό κόσμο.

Παρ’ όλ’ αυτά, το άρθρο του BBC χλευάστηκε ευρέως στο Διαδίκτυο, δημιουργώντας μάλιστα αντίθετα αποτελέσματα, αυξάνοντας την επιθυμία του κόσμου για αγορά της συγκεκριμένης ενδυμασίας. Επομένως, το να επιθυμούμε να ανήκουμε μέσω της εθνικής μας ομάδας σε ένα ευρύτερο σύνολο δεν είναι εξ υπαρχής κάτι αρνητικό, αρκεί να μην εθελοτυφλούμε όταν το ποδόσφαιρο, και γενικά ο αθλητισμός, χρησιμοποιείται ως όχημα για επίτευξη των μεγαλεπήβολων σχεδίων της παγκοσμιοποίησης εις βάρος της εθνικής ταυτότητας και συνείδησης. Στην τελική, όποιος από εμάς δεν αισθάνθηκε εθνικά υπερήφανος, έστω και για μία στιγμή, όταν η Εθνική Ελλάδας πραγματοποίησε τον άθλο στην Πορτογαλία το 2004 κατακτώντας το Ευρωπαϊκό Κύπελλο Ποδοσφαίρου, είναι στην καλύτερη περίπτωση ανειλικρινής και στη χειρότερη ανθέλληνας.