Διαβάζοντας φύλλα τσαγιού

Και πάνω που οι κεντρικοί τραπεζίτες είχαν δρομολογήσει από το περασμένο φθινόπωρο ότι αυτόν τον Μάρτιο, του 2022, θα ήταν η αρχή του τέλους για τις αγορές ομολόγων και τα αρνητικά επιτόκια, ήρθε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Τουλάχιστον προχώρησαν με το ένα από τα δύο. Για το δεύτερο ούτε λόγος, παρά τις εκτιμήσεις για πληθωρισμό άνω του 5%. Το πρόβλημα του δείκτη τιμών καταναλωτή, το οποίο στόχευαν να περιορίσουν με την αλλαγή πολιτικής, έγινε μεγαλύτερο μεν, αλλά οι περιορισμένες πλέον προοπτικές ανάπτυξης τους δένουν τα χέρια, σε ό,τι αφορά την άνοδο των επιτοκίων. Πλέον ελλοχεύει ανοιχτά ο κίνδυνος του στασιμοπληθωρισμού. Δηλαδή της ταυτόχρονης εμφάνισης ισχνής ανάπτυξης, αύξησης της ανεργίας και μεγάλης ακρίβειας. Ισως αυτή ήταν η αιτία που ώθησε τους κεντρικούς τραπεζίτες να προχωρήσουν τελικά στον περιορισμό των αγορών ομολόγων.

Ο πληθωρισμός όμως ανεβαίνει και θεριεύει. Χωρίς τα παραδοσιακά (επιτόκια) εργαλεία νομισματικής πολιτικής είναι δύσκολο δει κάποιος πώς θα εκτονωθεί. Ακόμα και αν είναι κεντρικός τραπεζίτης. Τα δεδομένα των τελευταίων ανατιμήσεων είναι σαφή. Αυτό που δεν είναι ξεκάθαρο είναι πόσο θα αυξηθούν περαιτέρω οι τιμές σε πιο ακραία σενάρια, όπως στην περίπτωση που η Ρωσία αποφασίσει να σταματήσει τον ενεργειακό εφοδιασμό ή οι δυτικοί σύμμαχοι να προχωρήσουν σε πλήρες μποϊκοτάζ. Είναι επίσης αβέβαιο για πόσον καιρό οι τιμές θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Υπάρχουν ωστόσο τρεις παράγοντες που περιπλέκουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Ο πρώτος παράγοντας που δεν έχει ζυγιστεί επαρκώς είναι ο εισαγόμενος πληθωρισμός στην ευρωζώνη, ο οποίος θα είναι ακόμη υψηλότερος λόγω της πρόσφατης πτώσης του ευρώ, το οποίο έχει πέσει από περίπου 1,13 δολάρια σε 1,09 δολάρια από τότε που ξεκίνησε τον πόλεμο η Ρωσία, περίπου σε χαμηλό δύο ετών. Ενα αποδυναμωμένο ευρώ σημαίνει ότι η εισαγόμενη ενέργεια θα είναι ακόμη πιο ακριβή. Οσο περισσότερο ο εισαγόμενος πληθωρισμός παραμένει υψηλός, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος που θα τροφοδοτήσει τις εγχώριες πιέσεις τιμών. Αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει μια σπείρα μισθών – τιμών, καθώς οι εργαζόμενοι θα απαιτούν – και λογικά – υψηλότερους μισθούς που να ανταποκρίνονται στα νέα επίπεδα πληθωρισμού.

Ο βραχυπρόθεσμος πληθωρισμός θα μπορούσε να επιδεινωθεί επιπλέον από τη διατήρηση των δημοσίων δαπανών σε υψηλά επίπεδα προκειμένου οι χώρες να αντιμετωπίσουν τις υψηλές τιμές της ενέργειας. Η Επιτροπή είχε σχεδιάσει να επαναφέρει τους κανόνες για το χρέος και το έλλειμμα του μπλοκ το 2023, αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει θολώσει αυτά τα σχέδια, αυξάνοντας την προοπτική ότι οι Βρυξέλλες θα παραμείνουν επιεικείς για τα δημόσια οικονομικά των χωρών της ΕΕ. Η Επιτροπή έχει ήδη αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να καθυστερήσει περαιτέρω την αναβίωση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Μέσα σε όλα και η πράσινη μετάβαση, οι δαπάνες της οποίας εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν τον πληθωρισμό υψηλότερο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Σε αυτό το περιβάλλον οι ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να βγάλουν «λαγούς» από τα καπέλα τους, αν φορούσαν. Να βρουν δηλαδή όχι μόνο πολλά λεφτά, αλλά να εξασφαλίσουν ότι θα πιάσουν και τόπο. Πρακτικά, όμως, το μόνο που μπορούν να κάνουν σε αυτή τη χρονική στιγμή είναι υποθέσεις. Αντε να ξεκινήσουν και την ανάγνωση… φύλλων τσαγιού, προσπαθώντας να προβλέψουν τα μελλούμενα. Μέχρι εκεί όμως, γιατί ο πόλεμος και μαζί η ζημιά συνεχίζεται…