Η συνοχή «σύμμαχος» της ΕΕ

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, με τον πόλεμο να συνεχίζεται για τόσες ημέρες, θα επιφέρει εκτός των προφανών απωλειών σε ανθρώπινες ζωές και άλλες σημαντικές οικονομικές, εδαφικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Το οικονομικό σοκ θα είναι τεράστιο και οι ευρωπαϊκές περιφέρειες και εδάφη θα υποφέρουν ακόμη περισσότερο μετά και την άνευ προηγουμένου κρίση του κορωνοϊού.

Οι συνέπειες αυτές θα είναι τόσο βραχυπρόθεσμες όσο και μακροπρόθεσμες. Σε οικονομικό-κοινωνικό επίπεδο, η αντίδραση της Ευρώπης πρέπει να είναι ομαλή, γρήγορη και αποτελεσματική! Η νέα «πραγματικότητα» θα φέρει νέες εδαφικές ανισότητες, σημαντικές δημογραφικές αλλαγές (400.000 Ουκρανοί έχουν ήδη μετακινηθεί προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ υπολογίζεται ότι γύρω στα 3-4 εκατομμύρια άνθρωποι θα μεταναστεύσουν) και σοβαρές οικονομικές δυσκολίες.

Η κοινωνική, οικονομική και εδαφική συνοχή θα βρίσκεται και πάλι στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης αυτών των κλυδωνισμών και ασύμμετρων γεγονότων. Η δημόσια επένδυσή μας μέσω του ΕΣΠΑ κατά τη διάρκεια της νέας προγραμματικής περιόδου αλλά και του Ταμείου Ανάκαμψης πρέπει να είναι μεγαλύτερη και σαφώς στοχευμένη, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες προκλήσεις και να απορροφά άμεσα τους σοβαρούς κραδασμούς. Θα χρειαστούν πολλά προγράμματα στήριξης μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων αλλά και η προώθηση διασυνοριακών δραστηριοτήτων μέσω των μακροπεριφερειών που θα περιλαμβάνουν και περιοχές της Ουκρανίας.

Πρέπει να αναγνωρίσουμε και στη συνέχεια να αντιμετωπίσουμε αμέσως αυτές τις προκλήσεις, διότι αν δεν το πράξουμε, είναι πιθανό τούτο να οδηγήσει σε σημαντικά υψηλότερο κόστος αποκατάστασης στο μέλλον. Τα απανωτά σοκ, απαιτούν τεράστιες δημόσιες επενδύσεις για τη στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης και των πρόσφατων, επανειλημμένων κλυδωνισμών!

Για να γίνει αυτό, σύμφωνα και με μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ που παρουσιάστηκε στο άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών της συνοχής, πρέπει να διασφαλίσουμε μια αποτελεσματική πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν κοινή αρμοδιότητα μεταξύ των διάφορων επιπέδων διακυβέρνησης και τα οφέλη αυτών των επενδύσεων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό του τρόπου με τον οποίο τα διαφορετικά επίπεδα διακυβέρνησης διαχειρίζονται και συντονίζουν την κοινή αρμοδιότητα. Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να διαδραματίσει κρίσιμο και ουσιαστικό ρόλο σε αυτό το πλαίσιο.

Η ανάπτυξη συμμετοχικής δημοκρατίας και ενεργού συμμετοχής των τοπικών παραγόντων στον σχεδιασμό της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των πληττόμενων περιφερειών και η συνεπής εφαρμογή των αρχών της εταιρικής σχέσης στην πολιτική συνοχής θα συμβάλουν καταλυτικά στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων. Η αποτελεσματική χρήση του REACT-EU, του ΕΤΠΑ, αλλά και των άλλων εργαλείων της συνοχής, προϋποθέτει την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας
στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή