Απαισιοδοξία και πολιτικές πρωτοβουλίες

Πέραν των ενδιαφερόντων ευρημάτων που αφορούν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, το δεύτερο κύμα της κοινής ελληνοτουρκικής δημοσκοπήσεως που διεξήχθη με τη συνεργασία του ΕΛΙΑΜΕΠ, της ΔιαΝΕΟσις και του Istanbul Policy Center (IPC) βοηθά στην αποτύπωση των τάσεων εντός της τουρκικής κοινωνίας. Ενα από τα χαρακτηριστικότερα ευρήματα υπήρξε η ενίσχυση της απαισιοδοξίας μεταξύ της τουρκικής κοινής γνώμης. Τον Δεκέμβριο του 2022 67% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι τα πράγματα στην Τουρκία πηγαίνουν από αρκετά ως πολύ άσχημα, ενώ τον Φεβρουάριο του 2022 το ίδιο είχε δηλώσει 62,5% των ερωτηθέντων. 51,7% δήλωσαν τον Δεκέμβριο ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας θα χειροτερεύσει εντός των επομένων δώδεκα μηνών, ενώ την ίδια απάντηση τον Φεβρουάριο έδωσαν 49,9%  των ερωτηθέντων. 42,4% δήλωσαν ότι η προσωπική οικονομική κατάσταση της χώρας θα χειροτερεύσει εντός των επομένων δώδεκα μηνών, ενώ την ίδια απάντηση τον Φεβρουάριο έδωσαν 40,6% των ερωτηθέντων. Η ενισχυόμενη απαισιοδοξία για το μέλλον της Τουρκίας παρουσιάζεται ως ευκαιρία για τη διατύπωση μιας αξιόπιστης αντιπολιτευτικής προτάσεως. Και αυτήν τη φορά η τουρκική αντιπολίτευση φαίνεται καλύτερα προετοιμασμένη.

Σήμερα προγραμματίζεται στο ξενοδοχείο «Μπίλκεντ» της Αγκυρας κοινή συνέντευξη Τύπου του διευρυμένου συνασπισμού της αντιπολιτεύσεως. Αυτός συμπεριλαμβάνει το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (Cumhuriyet Halk Partisi-CHP) του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, το Καλό Κόμμα (Ιyi Parti-ΙYΙ) της Μεράλ Ακσενέρ, το ισλαμιστικό Κόμμα Ευτυχίας (Saadet Partisi-SP) του Τεμέλ Καραμολάογλου, το Κόμμα Δημοκρατίας και Προόδου (Demokrasi ve Atilim Partisi-DEVA) του Αλί Μπαμπατζάν, το Κόμμα του Μέλλοντος (Gelecek Partisi-GP)του Αχμέτ Νταβούτογλου και το Δημοκρατικό Κόμμα του Γκιούλτεκιν Ουισάλ (Demokrat Parti-DP). Η σημερινή εκδήλωση αποτελεί συνέχεια της συναντήσεως της 12^ης Φεβρουαρίου στην οποία οι έξι ηγέτες συμφώνησαν σε κείμενο εννέα κοινών σημείων. Η επιλεγείσα ημερομηνία και τοποθεσία έχουν συμβολική σημασία. Την 28^η Φεβρουαρίου 1997 έλαβε χώρα το λεγόμενο «μεταμοντέρνο πραξικόπημα» που οδήγησε στην παραίτηση της κυβερνήσεως συνασπισμού Ερμπακάν – Τσιλέρ και τον διωγμό του πολιτικού Ισλάμ. Στο ξενοδοχείο «Μπίλκεντ» ιδρύθηκε την 14^η Αυγούστου 2001 το κόμμα που έμελλε να κυριαρχήσει στην πολιτική ζωή της Τουρκίας το Κόμμα Δικαιοσύνης και Αναπτύξεως (Adalet ve Kalkinma Partisi-AKP). Εκεί λοιπόν οι ηγέτες των έξι κομμάτων θα προβούν σε διακήρυξη πολιτικών αρχών η οποία θα πλαισιώσει την πολιτική τους συμμαχία ενόψει των προεδρικών και κοινοβουλευτικών εκλογών οι οποίες θα λάβουν χώρα το αργότερο τον Ιούνιο του 2023. Θεμέλιο της συμμαχίας θα είναι η αναθεώρηση του συντάγματος με σκοπό την αντικατάσταση του προεδρικού συστήματος από ενισχυμένο κοινοβουλευτικό. Πιθανολογείται επίσης η συνάντηση να συνοδευθεί με την ανακήρυξη του προέδρου του CHP Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου ως κοινού υποψηφίου για τις επικείμενες προεδρικές εκλογές.

Παρά τις διαβεβαιώσεις περί υπερασπίσεως της τουρκικής δημοκρατίας, η απουσία του φιλοκουρδικού Κόμματος Δημοκρατίας των Λαών (Halklarin Demokratik Partisi-HDP) είναι απογοητευτική και αποτυπώνει και τα όρια αυτής της πρωτοβουλίας. Η ανάγκη προσελκύσεως των ακροδεξιών ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού μπορεί να φαντάζει βραχυπρόθεσμα σημαντικότερη από τη συσπείρωση όλων των φιλοδημοκρατικών δυνάμεων της Τουρκίας. Το Κουρδικό παραμένει, ωστόσο, η λυδία λίθος των προθέσεων για τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας και αποτελεί μαζί με την πορεία της οικονομίας τους δύο σημαντικότερους λόγους για την κυριαρχία του κλίματος απαισιοδοξίας.

Ο Ιωάννης Ν. Γρηγοριάδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Μπίλκεντ και επικεφαλής του Προγράμματος Τουρκίας του ΕΛΙΑΜΕΠ.