Δίλημμα ασφαλείας

Οσο περνούν οι ώρες τα προβλήματα που αναφύονται πληθαίνουν και στενεύουν περισσότερο τα περιθώρια ευελιξίας. Σε κάθε αρμόδιο κυβερνητικό γραφείο στην  Αθήνα παραμένουν σχεδόν αναγκαστικά σε στάση αναμονής, αναλογιζόμενοι ότι το σκηνικό που διαμορφώνεται επί ουκρανικού εδάφους δεν προσφέρεται για κινήσεις ουσίας. Οι αποφάσεις θα ληφθούν αλλού και μόνον ο δρόμος της συμπόρευσης, στο πλαίσιο των εταιρικών – συμμαχικών υποχρεώσεων, υπάρχει για την κυβέρνηση και εν γένει το εγχώριο πολιτικό προσωπικό. Η ανησυχία, ωστόσο, ότι με το βλέμμα στο Κίεβο και τη Μόσχα, η Αθήνα θα αναγκαστεί προσεχώς να καταφύγει σε αλλεπάλληλες ασκήσεις ισορροπιών, ήδη καταγράφεται. Οσοι, κυβερνητικοί ή μη, αναζητούν τη μεγάλη εικόνα που αρχίζει να αναδεικνύεται, κάνουν ήδη λόγο για δύσκολα στοιχήματα που μπορεί να δυσκολέψουν τη ζωή μας.

Στην πραγματικότητα, το «δίλημμα ασφάλειας» που επικαλείται η Ρωσία για την εισβολή είναι μια παράμετρος που βρίσκει ανοικτά αφτιά στα διπλωματικά γραφεία. Πρώτος το είχε καταγράψει, άλλωστε, ο Θουκυδίδης, αποδίδοντας σε αυτό τη βασική αιτία της επίθεσης των Σπαρτιατών στους Αθηναίους. Η Αθήνα μπορεί να ήθελε να επεκταθεί, αλλά έπρεπε να γνωρίζει ότι τα όριά της δεν μπορούσαν να φτάσουν στους πρόποδες του Ταϋγέτου και του Πάρνωνα. Οι Πελοποννησιακοί Πόλεμοι ακόμη και σήμερα μπορούν να ερμηνεύσουν κινήσεις και αποφάσεις. Αν η Μόσχα διατείνεται ότι είναι πάντα έτοιμη για διάλογο που «θα επιστρέψει όλους στη δικαιοσύνη και τις αρχές του Χάρτη του ΟΗΕ», στο ελληνικό ακροατήριο απευθύνεται και με έμμεσες παραπομπές στον Θουκυδίδη. Η ρωσική πρεσβεία είναι ήδη σε κίνηση, επιδιώκοντας να παραμείνει η γραμμή ανοικτή: «Η συνεχής επέκταση του ΝΑΤΟ προς τα ρωσικά σύνορα δημιουργεί θεμελιώδεις απειλές για τη Ρωσία. Αυτή είναι η κόκκινη γραμμή για την οποία έχει γίνει λόγος επί 30 χρόνια. Και δυστυχώς δεν εισακουστήκαμε…». Η διπλωματική κινητικότητα, ωστόσο, με αφετηρία το Μαξίμου και το νεοκλασικό της Βασιλίσσης Σοφίας, δεν στέκεται στις αιτίες της εισβολής, αλλά προσπαθεί να αποτρέψει έναν εγκλωβισμό στην επόμενη ημέρα.

Παρακολουθώντας τον ανήμπορο Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην τηλεοπτική οθόνη, ο Νίκος Δένδιας δεν έχει αμφιβολία ότι άλλες δυνατότητες υπάρχουν σε ένα έκρυθμο σκηνικό που αφήνει ακόμη χώρο στη διπλωματία και άλλες όταν αρχίσουν να πέφτουν οι τηλεκατευθυνόμενοι πύραλοι. Οι προειδοποιήσεις ότι σε μια σύρραξη πιθανότατα θα είμαστε μόνοι μας, έχουν αρχίσει να προβάλλονται και από μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου. Αντίστοιχο σήμα εκπέμπει και η επισήμανση του Κυριάκου Μητσοτάκη για την «αρχή μιας νέας εποχής» και εθνική ομοψυχία μπροστά στις «αναταράξεις που θα προκληθούν». Το παιχνίδι που μπορεί να παίξει ο Ερντογάν, η Αθήνα αντιλαμβάνεται ότι διαφοροποιεί καταστάσεις και η συμμαχική αλληλεγγύη να περιοριστεί σε ευχολόγια. Οι χθεσινές  τηλεφωνικές συνομιλίες του Μπλίνκεν με τον Τσαβούσογλου και του Δένδια με τη Νούλαντ, καταγράφηκαν στο ελληνικό ΥΠΕΞ ως αλλαγή διαβάθμισης. Ο Ερντογάν μίλησε με τον Πούτιν και αμέσως μετά με τον Ζελένσκι, στέλνοντας επί της ουσίας μήνυμα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες ότι στη νέα φάση μπορεί να υπερβεί έναν ρόλο παρατηρητή. Κάθε χαρτί που έχει στα χέρια του θα το εκμεταλλευθεί.

Η επόμενη ημέρα για την Αθήνα, ωστόσο, δείχνει ακόμη πιο σύνθετη. Μπορεί για τον Μπάιντεν ο Πούτιν να είναι πλέον ο «παρίας του πλανήτη», αλλά η Ελλάδα δεν μπορεί να ακολουθήσει χωρίς επιπτώσεις μια δυτική γραμμή πλήρους ρωσικού απομονωτισμού. Και όχι μόνον για ιστορικούς λόγους. Δίπλα στις αναμενόμενες αντιστάσεις της ελληνικής κοινής γνώμης, υπάρχει η διασύνδεση Ελλάδας – Ρωσίας που δεν αποκόβεται εύκολα. Θα κλείσει η χώρα στους ρώσους τουρίστες; Θα πάψει ο Πούτιν να έρχεται στο Αγιον Ορος; Και τι συνεπάγονται οι εξελίξεις για το Κυπριακό; Στο νέο τοπίο τα προβλήματα με την αναγνώριση της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Εκκλησίας, κατ’ επιταγή της Ουάσιγκτον, θα γίνουν ακόμη μεγαλύτερα – ακόμη και για το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Στο ΥΠΕΞ αντιλαμβάνονται ότι η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία μπορεί να οδηγήσει την Ελλάδα σε Συμπληγάδες…