Κλείνοντας το μάτι στο τέρας

Τα πρώτα ίχνη της θεωρίας αυτής τα βρίσκει κανείς τον 19ο αιώνα, στα γραπτά του γάλλου εθνικιστή πολιτικού και συγγραφέα Μορίς Μπαρές. Δεν χρησιμοποιεί βέβαια τον όρο «αντικατάσταση», εκτιμά όμως ότι η δομή του γαλλικού λαού αλλάζει, και προβλέπει μία μεταναστευτική πλημμύρα. Την ίδια ιδέα λίγο – πολύ διαφημίζει την επαύριον του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και ο νεοναζί πολιτικός ακτιβιστής Ρενέ Μπινέ. Και αυτοί, και άλλοι σαν αυτούς, όμως, μιλούν για κάτι που επαπειλείται – πρέπει να φτάσει κανείς στο 2011, και στο βιβλίο του γάλλου ακροδεξιού συγγραφέα Ρενώ Καμύ «Η Μεγάλη Αντικατάσταση», για να βρει κάποιον που πιστεύει ότι είναι κάτι ήδη συντελεσμένο: «Σε ένα δεδομένο έδαφος, υπήρχε ένας λαός, ένας απλός λαός, καλά ζυμωμένος από τους αιώνες, καλά ενωμένος από το αίσθημα του ανήκειν, από την κουλτούρα του, από τον τρόπο ζωής του και τη μακρά κοινή του ιστορία· και μέσα ούτε καν σε μια γενιά, στο ίδιο έδαφος, υπάρχουν δύο λαοί».

Είναι η θεωρία της «μεγάλης αντικατάστασης», που θέλει τους «Γάλλους από κούνια» να αντικαθίστανται από έναν ξένο πληθυσμό προερχόμενο πρωτίστως από την υποσαχάρια Αφρική και το Μαγκρέμπ· και κατ’ επέκταση τους λευκούς χριστιανικούς πληθυσμούς να αντικαθίστανται από ορδές μη λευκών μουσουλμάνων μεταναστών, να γίνονται σταδιακά μειοψηφία, γιατί άλλο αριθμό παιδιών γεννούν οι πρώτοι και άλλο οι δεύτεροι, και να βλέπουν τελικά να τους επιβάλλεται μια κουλτούρα που δεν είναι δική τους. Στην ακόμα πιο συνωμοσιολογική εκδοχή της, η θεωρία αυτή διαβεβαιώνει πως οι παγκοσμιοποιημένες ελίτ ενθαρρύνουν συνειδητά τον αραβο-μουσουλμανικό «εποικισμό» της Ευρώπης. Και είναι πολλοί οι «θιασώτες της λευκής υπεροχής» που την έχουν υιοθετήσει, προσαρμόζοντάς την κατάλληλα πάντα, παγκοσμίως. Από αυτήν εμπνεύστηκε ο 21χρονος που σκότωσε τον Αύγουστο του 2019 συνολικά 22 ανθρώπους μέσα σε κατάστημα της αλυσίδας Walmart στο Ελ Πάσο, από αυτήν και ο 46χρονος που σκότωσε τον Οκτώβριο του 2018 συνολικά 11 ανθρώπους σε συναγωγή του Πίτσμπουργκ, από αυτήν και ο 28χρονος που σκότωσε τον Μάρτιο του 2019 συνολικά 51 ανθρώπους σε δύο τεμένη του Κράιστ-τσερτς, στη Νέα Ζηλανδία.

Στην πολιτική σκηνή της Γαλλίας, για χρόνια, οι μόνοι που υπερασπίζονταν αυτή τη θεωρία ήταν ένα ακροδεξιό γκρουπούσκουλο ονόματι Bloc Identitaire. Η Μαρίν Λεπέν, η ηγέτιδα της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης, δεν θέλει ούτε να ακούσει για αυτήν, αφενός γιατί απεχθάνεται τις θεωρίες συνωμοσίας, αφετέρου γιατί παλεύει χρόνια να αποδαιμονοποιήσει το κόμμα της – χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν έχει η «μεγάλη αντικατάσταση» τους θιασώτες της σε αυτό, περισσότερο μεταξύ των υποστηρικτών της ανιψιάς Λεπέν, της Μαριόν Μαρεσάλ, που όμως βρίσκεται πια με το ένα πόδι στο στρατόπεδο του τρις καταδικασμένου για φυλετικό μίσος Ερίκ Ζεμούρ. Αλλά εδώ θέλαμε να φτάσουμε ούτως ή άλλως, γιατί ο Ζεμούρ είναι που φωνασκεί εδώ και χρόνια περί «αντικατάστασης του γαλλικού λαού από έναν άλλο λαό, έναν άλλο πληθυσμό», αν και από τότε που έγινε επισήμως υποψήφιος πρόεδρος δεν μιλάει πλέον για «επαναμετανάστευση», δεν ζητεί πλέον με άλλα λόγια να σταλούν πίσω (και πού πίσω, άραγε;) όλοι οι μη λευκοί, μη χριστιανοί Γάλλοι, επιμένει όμως πως αν εκλεγεί, αυτό θα είναι αρκετό για να φύγουν μόνοι τους.

Αυτή η στήλη θα έπρεπε κανονικά να τελειώνει εδώ. Γράφτηκε όμως ακριβώς επειδή δεν τελειώνει εδώ. Επειδή στην πρώτη μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση που πραγματοποίησε την περασμένη Κυριακή στο Zénith του Παρισιού η Βαλερί Πεκρές, η υποψήφια των Ρεπουμπλικανών, της γαλλικής Δεξιάς, δεν δίστασε αφενός να κάνει διαχωρισμό μεταξύ «Γάλλων της καρδιάς» και «Γάλλων των χαρτιών» και αφετέρου να δηλώσει το εξής: «Σε δέκα χρόνια, θα είμαστε άραγε ακόμα η έβδομη δύναμη στον κόσμο; Θα είμαστε ακόμα ένα κυρίαρχο έθνος ή ένας βοηθός των ΗΠΑ, ένα υποκατάστημα της Κίνας; Θα είμαστε ένα έθνος ενωμένο ή διαλυμένο; Απέναντι σε αυτές τις ζωτικής σημασίας ερωτήσεις, κανένας φαταλισμός. Ούτε στη μεγάλη αντικατάσταση ούτε στον μεγάλο υποβιβασμό. Σας καλώ σε μια υπέρβαση».

Φυσικά, μετά τον σάλο που προκλήθηκε, η Πεκρές διαβεβαίωσε πως άλλο ήθελε να πει, ότι δεν υποκύπτει στις θεωρίες του Ζεμούρ και της Ακροδεξιάς εννοούσε, γιατί ξέρει ότι «ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός». Φυσικά, και οι δικοί της στο κόμμα το ίδιο είπαν, παρεξήγηση, κι ας καταλαβαίνει και ένα μικρό παιδί το μάτι που έκλεισε και σε ποιους το έκλεισε, και ας έδωσε με αυτόν τον τρόπο στη θεωρία συνωμοσίας του Ρενώ Καμύ μία πολιτική πραγματικότητα που και αυτός ακόμα δεν θα μπορούσε να φανταστεί. Το αν η Πεκρές είναι δεύτερη ή τρίτη σήμερα στις δημοσκοπήσεις, το αν και πόσο πιέζεται αφενός από τον Εμανουέλ Μακρόν, αφετέρου από την Λεπέν και τον Ζεμούρ, απλά δεν μας αφορά εδώ. Αυτό το είδος άδειας που έδωσε, από ανοησία, στους ψηφοφόρους της Δεξιάς να ψηφίσουν Ζεμούρ, αυτό το λάθος που τόσοι και τόσοι Δεξιοί έχουν κάνει πριν από αυτήν και στη Γαλλία και σε πολλές ακόμη χώρες, είναι πολύ, πολύ σοβαρότερο.