Διακρίσεις λόγω φύλου στα πανεπιστήμια

Τα τελευταία χρόνια το χάσμα μεταξύ γυναικών και ανδρών έχει μειωθεί στα πανεπιστήμια προς όφελος των γυναικών και σε αυτό συνετέλεσε η αυξημένη πρόσβαση και ένταξή τους στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί και η ισότητα των δύο φύλων – ισότιμο καθεστώς μεταξύ ανδρών και γυναικών και ισότιμη προσωπική ενδυνάμωση. Ετσι οι γυναίκες εργάζονται συχνότερα από τους άρρενες συναδέλφους τους σε θέσεις χαμηλότερου επιπέδου, γιατί για αυτές τις θέσεις οι αρνητικές διακρίσεις αντιμετωπίζονται και αποφεύγονται με συνδικαλιστικές ενέργειες και από τις αναλογικά μεγάλες ομάδες γυναικών διοικητικών στελεχών και φοιτητών. Στο πλαίσιο της μελέτης της Milkman και των συνεργατών της, υποδηλώνεται ότι ακόμη και καλοπροαίρετοι καθηγητές, που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν ρατσιστές ή μεροληπτικοί, έχουν εσωτερικευμένες  πεποιθήσεις ότι οι γυναίκες ίσως δεν είναι τόσο καλά προετοιμασμένες για μεταπτυχιακά όσο οι άνδρες ομόλογοί τους, ή ότι ενδέχεται να μην είναι αξιόπιστοι ή επαρκείς βοηθοί έρευνας. Ακόμη και με μια συντομευμένη βιβλιογραφική ανασκόπηση, το μήνυμα παραμένει το ίδιο: η προκατάληψη για το φύλο εξακολουθεί να επηρεάζει τα μέλη ΔΕΠ των γυναικών.

Η νεαρή γιατρός φόρεσε τη μάσκα της και πήρε τη θέση της γύρω από το χειρουργικό τραπέζι με τους άλλους άνδρες γιατρούς σε ένα μεγάλο νοσοκομείο στα βορειοανατολικά των ΗΠΑ. Ο επικεφαλής χειρουργός κοίταξε και τα τέσσερα μέλη της ομάδας του και είπε: «Καλημέρα, κύριοι». Τα μάτια της νεαρής γυναίκας άνοιξαν με απορία και είπε «Καλημέρα δρ Τέιλορ», ελπίζοντας να λάβει την κατάλληλη αναγνώριση. Ο επικεφαλής χειρουργός την αγνόησε και συνέχισε την εγχείρηση. Οταν το ανέφερε στον πρόεδρο του τμήματος, της είπε ότι ήταν πολύ ευαίσθητη και αντιδρούσε υπερβολικά για ένα ασήμαντο γεγονός. Οι άνδρες ομόλογοί της δεν φαινόταν να καταλαβαίνουν ή να νοιάζονται ότι αυτή θα μπορούσε να είχε αισθανθεί αποβεβλημένη, αόρατη και ασήμαντη.

Σε ένα δεύτερο παράδειγμα, η επιτροπή κρίσεων μονιμότητας και προαγωγής κάθισε γύρω από το τραπέζι του κοσμήτορα αξιολογώντας τους φακέλους των υποψηφίων για μονιμότητα και προαγωγή. Καθώς εξέταζαν το βιογραφικό μιας γυναίκας μέλους ΔΕΠ, ένας από τους άνδρες καθηγητές πρώτης βαθμίδας σχολίασε: «Είναι μια ηλικιωμένη δεσποινίς. Αναρωτιέμαι, γιατί δεν έχει παντρευτεί ποτέ;». Κανείς δεν μίλησε και το μέλος ΔΕΠ, με πολλά προσόντα και σημαντικό έργο, ποτέ δεν ενημερώθηκε για τον σεξισμό που της αρνήθηκε τη μονιμότητα και την προαγωγή της. Απολύθηκε από τη θέση της, παρόλο που το εξέχον πανεπιστήμιό της δηλώνει σαφώς ότι δεν κάνει διακρίσεις με βάση το φύλο. Σοκαριστικό, σίγουρα, αλλά αληθινό. Στις προαγωγές και την ανάληψη ηγεσίας η ανισότητα των φύλων έχει αναγνωριστεί εδώ και πολύ καιρό ως σοβαρό πρόβλημα. Η πρόσφατη περίπτωση της βραβευμένης με Νομπέλ Donna Strickland, αναπληρώτριας καθηγήτριας στο Πανεπιστήμιο του Waterloo, επέστησε την προσοχή στο ζήτημα της προαγωγής, καθώς ήταν αναπληρώτρια καθηγήτρια για περίπου είκοσι χρόνια, ενώ διεξήγαγε την έρευνά της που την οδήγησε στο βραβείο Νομπέλ!

Αν και έχουν σημειωθεί τεράστια βήματα προόδου τις τελευταίες δεκαετίες, οι γυναίκες εξακολουθούν να υφίστανται διακρίσεις λόγω του φύλου τους στα πανεπιστήμια. Κάθε πανεπιστήμιο έχει την υποχρέωση να τις εξαλείψει έχοντας έναν κώδικα συμπεριφοράς που να βασίζεται στην ηθική.

Ο δρ Νικόλαος Μαρκάτος είναι ομότιμος καθηγητής ΕΜΠ, FRSA,
πρώην πρύτανης στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο