Εδώ Λιλιπούπολη

Η σύγχρονη μυθολογία της «Λιλιπούπολης» γεννήθηκε από την παιδική ραδιοφωνική σειρά, η οποία ξεκίνησε το 1976 και διήρκεσε μέχρι το 1980. Η σειρά ακουγόταν στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, το οποίο εκείνη την περίοδο διηύθυνε ο Μάνος Χατζιδάκις. Το 1980 τα τραγούδια πέρασαν στο άλμπουμ «Εδώ Λιλιπούπολη» (Columbia) και ταυτόχρονα ξεκίνησε η «συνάντηση» των δημιουργών με τις επόμενες γενιές. Οι μουσικές των Λένας Πλάτωνος, Νίκου Κυπουργού, Δημήτρη Μαραγκόπουλου και Νίκου Χριστοδούλου έντυναν τους στίχους της Μαριανίνας Κριεζή και τα κείμενα της Αννας Παναγιωτοπούλου, της Ρεγγίνας Καπετανάκη και της Ελένης Βλάχου. Δύο από τους συντελεστές θυμούνται εκείνη την εποχή μαζί με τους νεότερους ακροατές που αποχαιρετούν τη στιχουργό της παιδικότητάς τους.

Δημήτρης Μαραγκόπουλος
συνθέτης, υπεύθυνος του Κύκλου ΓΕΦΥΡΕΣ
Ενα έργο που κινείται διαχρονικά και μιλάει σε όλες τις γενιές

Ο τρόπος και το κλίμα με το οποίο δουλέψαμε οι τέσσερις συνθέτες με τη Μαριανίνα, είναι αυτός που θα εύχονταν και θα ονειρεύονταν κάθε συνθέτης.
Μέσα στο εκρηκτικό δημιουργικό κλίμα της χρυσής τετραετίας του υπό τον Μάνο Χατζιδάκι Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ (1976-1980), οι ρυθμοί της δημιουργίας και της παραγωγής της καθημερινής εκπομπής της «Λιλιπούπολης» ξεπερνούσαν κάθε όριο.
Η Μαριανίνα διάλεγε ποιο τραγούδι κατά τη δική της αίσθηση ταίριαζε σε κάθε συνθέτη. Εγραφε με μια σοφή ισορροπία ανάμεσα στο αυθόρμητο και στην περίτεχνη σχεδόν εξαντλητική επεξεργασία και ζύγιασμα της κάθε λέξης. Μπορούσε να μην κοιμηθεί ένα βράδυ για ΜΙΑ λέξη μέχρι να βρει την κατάλληλη. Φοβάμαι ότι αποτελεί έναν από τους τελευταίους ποιητές – στιχουργούς αν κρίνω από τα αποτελέσματα αυτών που ακούμε σήμερα (πάντα με φωτεινές εξαιρέσεις) όπου τα τραγούδια γράφονται στο πόδι και όχι με το χέρι, τον νου και την καρδιά.
Βαθιά γνώστης της ελληνικής γλώσσας το έργο της όμως ξεπερνάει και δεν περιορίζεται στη «Λιλιπούπολη».
Είχα τη χαρά να της προτείνω να γράψει ένα άψογο λιμπρέτο για την όπερα «Ο Γυάλινος Κύκλος» που ανέβηκε με μεγάλη επιτυχία στο υπό τον Μάνο Χατζιδάκι Φεστιβάλ του Μουσικού Αυγούστου στο Ηράκλειο με μια εξαιρετική διανομή Κική Μορφονιού, Αλεξάνδρα Παπατζιάκου, Σπύρος Σακκάς, Σταμάτης Μπερής σε σκηνοθεσία Ρεγγίνας Καπετανάκη.
Είχα επίσης την τύχη να μου γράψει δυο τραγούδια που σήμερα αποκαλύπτω ότι είναι δικά της, τον «Σκορπιό» και «Μαρία Ντολόρες Παρελθόν» από τον ομώνυμο δίσκο.
Η Μαριανίνα έφυγε απομονωμένη. Η απομόνωση δεν είναι πρόβλημα. Η μοναξιά όμως είναι… Σε κάθε άλλο πολιτιστικό πεδίο ένα τέτοιο ταλέντο θα είχε άπειρες ευκαιρίες για λιμπρέτα, διεθνή δισκογραφία, βιβλία για παιδιά και όχι μόνο.
Δεν ξέρω γιατί οι διάφοροι Harry Potter να έχουν τέτοια παντοδυναμία και όχι το έργο μιας δημιουργού με τέτοιο δυναμικό.
Η Ρεγγίνα Καπετανάκη (μαζί με την Ελένη Βλάχου) που είχε τη σύλληψη της εκπομπής και τη σκηνοθεσία και που έγραφε τα κείμενα μαζί με τη Μαριανίνα και την Αννα Παναγιωτοπούλου, καθώς και οι τέσσερις συνθέτες δημιουργήσαμε ένα έργο που έχουμε τη σπουδαία εμπειρία να το βλέπουμε να κινείται διαχρονικά και να μιλάει σε όλες τις γενιές. Και είμαι τέλος αληθινά χαρούμενος που η τελευταία συναυλία στο Ηρώδειο τον Ιούλιο του 2021 μας έφερε πρακτικά και κυρίως ψυχικά τόσο κοντά δικαιώνοντας την αλήθεια και την ποιότητα της «Λιλιπούπολης».

Νίκος Χριστοδούλου
συνθέτης
«Οταν ο Σεφέρης απαντούσε στη Μαριανίνα»

Τα χρόνια που ήμασταν μαζί στη Λιλιπούπολη γίναμε πολύ φίλοι με τη Μαριανίνα. Ακούγεται ίσως κοινότοπο, αλλά για όλους μας η σιωπηλή φυγή της αφήνει ένα μοναδικό φως και μαζί ένα αξεπέραστο κενό. Εκείνα τα χρόνια, ενώ δουλεύαμε, είχαμε ακόμη πολλές, μεγάλες συζητήσεις, πολλά βράδια, πάντα στο φιλόξενο σπίτι της. Μια φορά μου είπε πως είχε το εφηβικό «θράσος» να στείλει, δεκαπεντάχρονη, ποιήματά της κι ένα γράμμα στον Σεφέρη (χθες Δευτέρα, το άγνωστο αυτό, θαυμάσιο γράμμα της δημοσιεύτηκε από τον Ακη Γαβριηλίδη). Δεν φανταζόταν ότι ο Σεφέρης θα απαντούσε. Ωστόσο εκείνος της απάντησε σοφά και με αγάπη, γράφοντας, στον πληθυντικό: «Ευχαριστώ για το καλό σας γράμμα… Χθες, Σαββατόβραδο, το βιβλίο σας μου κράτησε συντροφιά. σήμερα το πρωί θυμάμαι “Τ’ αγόρι από την Κίνα”, την “Μπαλλάντα” και τον “Βεδουΐνο με τις αλαβάστρινες καμήλες”… Μ’ αρέσει ο τρόπος που έχετε να βλέπετε τον φυσικό κόσμο … Αμα [το χρυσόψαρό σας] πάρει τη σύνταξή του και θέλετε ακόμα να γράψετε, θα σας χρειαστεί περισσότερος κόπος. Ομως συλλογίζομαι πως στην ηλικία σας ασφαλώς δεν ήξερα να γράφω τόσο καλά όπως εσείς. αυτό μου έδωσε χαρά». (Αρχείο Γ. Σεφέρη, στην Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα). Δεκαέξι χρόνια μετά η Μαριανίνα είπε πως θυμήθηκε ξαφνικά εκείνο το γράμμα και τα λόγια του Σεφέρη, για τον κόπο της γραφής και για τα ποιήματα που εκείνος είχε ξεχωρίσει και που οδήγησαν στον κόσμο της Λιλιπούπολης.
Η Μαριανίνα δήλωνε πάντα στιχουργός τραγουδιών και ότι έγραφε ιδιαίτερα «στιχάκια» για παιδιά. Ηταν αληθινή ποιήτρια. Τα ποιήματά της στη Λιλιπούπολη γράφτηκαν για παιδιά, αλλά είναι σημαντικά για όλους. Ο ποιητικός της λόγος είναι γεμάτος αστείρευτη φαντασία, πρωτοτυπία, συγκίνηση, χιούμορ, εξαίρετη μετρική κατασκευή και ιδιαίτερη λεκτική ακρίβεια. Η Μαριανίνα δεν ήταν μόνον ευαίσθητη, χαρισματική δημιουργός. Είχε πολύ ισχυρή ευφυΐα και στρατηγική σκέψη, καθοριστικές για τη διαμόρφωση, τη στόχευση, την ανταπόκριση της Λιλιπούπολης. Είχε αιχμηρή πολιτική σκέψη, όπως και κοινωνική ευαισθησία – ακόμη μεγάλη στοργή για τα ζώα, που αγαπούσε τόσο. Ζούσε πολύ ιδιωτικά αλλά ήταν πάντοτε εξαιρετική και πολύ εύστροφη επαγγελματίας. Σε συλλογικές δράσεις υποστήριξε συστηματικά συναδέλφους της στον χώρο του τραγουδιού που, σε μεγάλη ηλικία, έτυχε να έχουν οικονομικά προβλήματα. Σε ό,τι έκανε η Μαριανίνα ήταν πάντα εμπνευσμένη, χαρισματική, σοφή και πολύ βαθιά ηθική προσωπικότητα. Πραγματικά μοναδική.

String demons (Κωνσταντίνος και Λυδία Μπουντούνη)
«Η ποιήτρια της παιδικότητάς μας»

Εφυγε μια ροζ μεγάλη βυσσινιά. Η βυσσινιά αυτή με τα βαθιά ονειρικά, σοφά και μελαγχολικά της στιχάκια, έπλεξε με τον ωραιότερο τρόπο την παιδική μας φαντασία, χωρίς «μπεμπεδίστικες» φανφάρες. Αντιμετώπισε εμάς, τα παιδιά, ως μικρούς έξυπνους ανθρώπους και προσπάθησε να μας ανοίξει το μυαλό και την ψυχή και να μας μάθει πως η φαντασία δεν σταματά ποτέ και πουθενά. Με απλά, λιτά, τρυφερά, κωμικά, πικρά, ιδιοφυή, σπουδαία στιχάκια. Αυτή ήταν η Μαριανίνα Κριεζή. Πόσες και πόσες ιστορίες δεν έχουμε ακούσει και από τον πατέρα μας για τη φίλη του από τα παλιά, την τόσο αγαπημένη και ταλαντούχα. Οταν αρχίσαμε να γράφουμε τραγούδια και στίχους μας έλεγε «Μμμ, αυτή τη λέξη η Μαριανίνα θα τη θεωρούσε όμορφη, αυτή καθόλου. Μάθετε να ακούτε τις όμορφες λέξεις». Γιατί εκείνη αυτό έκανε. Ακουγε τις όμορφες λέξεις και πολλές φορές έπλαθε τις πιο όμορφες λέξεις που θα ακούσεις ποτέ. Πόσες ιστορίες για τη Μαριανίνα, που στο μυαλό της επικρατούσε λέει διαρκώς ένα… χάος! Αλλά αυτό το χάος το τρυφερό έκρυβε μέσα του την πιο ωραία παιδική μας ηλικία. Αντίο Λιλιπούπολη, αντίο Μάσα Σιδερωμάσα και Ρόζα Ροζαλία. Αντίο διακριτική ποιήτρια της παιδικότητάς μας.