Η απρόσμενη ανατροπή, το στοίχημα {LF}του Κόστα

«Το εκλογικό αποτέλεσμα αποδεικνύει ότι ακόμη και με σκληρή οικονομική πολιτική μπορούν να κερδηθούν εκλογές». Η διαπίστωση ανήκει στη Σάντρα Λουβέν της «Handelsblatt», η οποία επιχειρεί να ερμηνεύσει τον θρίαμβο που σημείωσε στις προχθεσινές βουλευτικές εκλογές της Πορτογαλίας ο Αντόνιο Κόστα. Ο ηγέτης των Σοσιαλιστών, ο οποίος όχι απλώς κατάφερε να ανανεώσει τη θητεία του στην πρωθυπουργία, αλλά διασφάλισε και την απόλυτη πλειοψηφία, με 117 ή 118 έδρες σε σύνολο 230. Κι αυτό, μάλιστα, σε μια στιγμή που σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης οι κυβερνητικές αυτοδυναμίες μοιάζει να ανήκουν οριστικά στο παρελθόν και τα πολιτικά σκηνικά είναι ολοένα πιο κατακερματισμένα.

Με τον τρόπο αυτόν ο Κόστα διέψευσε παταγωδώς τους δημοσκόπους, οι οποίοι την τελευταία εβδομάδα προέβλεπαν ντέρμπι «στήθος με στήθος» με τους δεξιούς Σοσιαλδημοκράτες – που, τελικώς, κατέληξαν 14 μονάδες πίσω από το κυβερνών κόμμα. Πλέον έχει τη δυνατότητα να πορευτεί χωρίς πολιτικές εξαρτήσεις, καθώς δεν έχει ανάγκη από συμμάχους για να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση (αν και ο ίδιος δήλωσε ότι θα επιδιώξει ευρύτερη συναίνεση).

Η «λεηλασία» της Αριστεράς. Είναι κάτι που κατάφερε πρωτίστως «λεηλατώντας» τα δύο αριστερά κόμματα τα οποία τον στήριζαν από το 2015. Πράγματι, το Μπλόκο της Αριστεράς και το ΚΚ Πορτογαλίας έχασαν σχεδόν τις μισές ψήφους τους και τα δύο τρίτα των εδρών τους σε σύγκριση με τις εκλογές του 2019. Πρακτικά, οι Πορτογάλοι τιμώρησαν τις ηγεσίες τους για την επιλογή που έκαναν να ρίξουν την προηγούμενη κυβέρνηση Κόστα, καταψηφίζοντας το σχέδιο προϋπολογισμού του 2022.

Θεωρητικά, βεβαίως, αρκετοί θα ανέμεναν από τους ψηφοφόρους να τα επιβραβεύσουν καθώς, όπως διαπιστώνει η αρθρογράφος της γερμανικής οικονομικής εφημερίδας, ο Κόστα πολιτεύτηκε τα προηγούμενα χρόνια ως ο «ύπατος κομισάριος της πολιτικής της λιτότητας στη Νότια Ευρώπη», έχοντας υποτάξει πλήρως την πολιτική του στο δόγμα των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Και το πέτυχε, παρά τις μειώσεις στους άμεσους φόρους και τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού, με σημαντική επιβάρυνση της έμμεσης φορολογίας και με συμπίεση του εισοδήματος και του βιοτικού επιπέδου των μεσαίων στρωμάτων.

Παρ’ όλα αυτά, η πλειοψηφία των Πορτογάλων – ή, τουλάχιστον, του 58% που προσήλθε στις κάλπες, ποσοστό κατά 9 μονάδες υψηλότερο σε σύγκριση με το 2019, φανερώνοντας το έντονο πολιτικό ενδιαφέρον για τη συγκεκριμένη αναμέτρηση – επέλεξε να του δώσει ψήφο εμπιστοσύνης. Είναι δε κάτι που φαίνεται πως οφείλεται τόσο στη σχέση που έχει οικοδομήσει με μεγάλο τμήμα της κοινωνίας ο Κόστα όσο και στη διάθεση για σταθερότητα, εν όψει της εξόδου από το τούνελ της πανδημίας και της έλευσης των σχεδόν 14 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης της ΕΕ.

Ο ίδιος, ωστόσο, θα δοκιμαστεί σύντομα, καθώς θα κληθεί να προωθήσει ταχύτερα τις αποκαλούμενες «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» στην οικονομία, προκαλώντας πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις.

Σοσιαλιστική «επέλαση». Σε κάθε περίπτωση, όπως είναι φυσικό, ο πρώτος που έσπευσε να συγχαρεί τον Κόστα για την επιτυχία του ήταν ο πρωθυπουργός της Ισπανίας. Ο Πέδρο Σάντσεθ ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι το αποτέλεσμα θα δώσει στους ίβηρες γείτονές του τη δυνατότητα «να δώσουν μια σοσιαλιστική απάντηση» στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη. Είναι βέβαιο, άλλωστε, ότι η επιτυχία των Πορτογάλων Σοσιαλιστών έρχεται να προστεθεί στις αντίστοιχες των όμορων πολιτικά κομμάτων σε άλλες χώρες της Ευρώπης – όπως δείχνει η κυβέρνηση του SPD στη Γερμανία, αλλά και η σημαντική ενίσχυση των Βρετανών Εργατικών.

Σε καμία περίπτωση, πάντως, όλα αυτά δεν μπορούν να «σβήσουν» την ανησυχία που προκαλεί η ενίσχυση του ακροδεξιού Chega (Αρκετά) το οποίο, με επικεφαλής τον Αντρέ Βεντούρα, «εκτοξεύτηκε» στην τρίτη θέση, αυξάνοντας το ποσοστό του από το 1,3% στο 7,2% και τις έδρες του από μία σε 12.