Πώς θα επιβιώσουμε στην «μπόρα»

Μέχρι πρόσφατα μιλούσαμε για την ολίγον τι σουρεαλιστική «παγίδα ρευστότητας». Να έχεις τόσα πολλά χρήματα που να μην έχεις τι να τα κάνεις και αυτό σου το πρόβλημα να είναι πρόβλημα για την οικονομία. Τώρα η συζήτηση γίνεται πιο ουσιαστική. Ο κίνδυνος των επόμενων ημερών είναι το «κενό ρευστότητας». Ή πιο σωστά τα κενά ρευστότητας που θα δημιουργηθούν σταδιακά σε διάφορες εκφάνσεις της οικονομίας όταν θα αρχίσουν να αποσύρονται τα μέτρα της άφθονης ρευστότητας και τα επιτόκια θα αρχίσουν να κινούνται εκ νέου ανοδικά.

Η συζήτηση πάει εκεί, δεδομένου ότι ο πληθωρισμός είναι μια πραγματικότητα. Θα αυξάνει μέχρι να αρχίσει να υποχωρεί και να σταθεροποιηθεί σε ένα επίπεδο, με το οποίο μάλλον θα πάμε μαζί για καιρό. Καλό οπότε είναι να το συνηθίζουμε, όπως και τις επιπτώσεις του. Ο Τζέιμι Ντάιμον της JPMorgan στην εν Ελλάδι παρουσία του, μετέφερε μέρος του προβληματισμού που υπάρχει και στις ΗΠΑ. Το πρώτο που είπε είναι ότι υπάρχει μια αναντιστοιχία μεταξύ των τιμών στις χρηματιστηριακές αγορές και της πραγματικής οικονομίας. «Φούσκα» λέγεται αυτό αλλά ο ίδιος επέλεξε να μην τη χαρακτηρίσει έτσι. Η λύση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι είτε να πετύχεις μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης και η πραγματική οικονομία να συναντήσει την αγορά. Είτε να μην κάνεις τίποτα και να σκάσει η «φούσκα» και μαζί να κλυδωνιστεί και η πραγματική οικονομία.

Είπε και κάτι άλλο: Υπάρχουν κλάδοι που είναι υπερτιμημένοι, κλάδοι που θα αντιδράσουν δραματικά σε υψηλότερα επιτόκια, κλάδοι που αξίζουν παραπάνω από ό,τι σήμερα. Περιέγραψε δηλαδή το μεγάλο πρόβλημα που κρύβεται πίσω από τις πρώτες πληθωριστικές πιέσεις και αναμένεται να ενταθούν όταν θα αρχίσει η άνοδος των επιτοκίων.

Ο πρώτος κλάδος που απειλείται είναι ο χρηματοοικονομικός. Θα χτυπηθεί κυρίως από τις αγορές ομολόγων, αλλά στη συνέχεια θα επεκταθεί σε άλλα στοιχεία του ενεργητικού. Το πρόβλημα θα αφορά τους πάντες αλλά κυρίως αυτούς που δεν έχουν προσαρμόσει την έκθεσή τους σε πιο συντηρητικές επενδύσεις και ακόμα συμπεριφέρονται στις αγορές σαν η ρευστότητα να είναι ατελείωτη.

Το πρόβλημα σε κάθε περίπτωση δεν θα εξαφανιστεί, ειδικά στη μεταβατική περίοδο. Η JPMorgan υπολογίζει ότι η καθαρή προσφορά κρατικών ομολόγων «που θα πρέπει να απορροφηθούν από την αγορά θα αυξηθεί στα 350 δισ. δολάρια» το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Αυτό είναι μια μεγάλη τρύπα. Ενα τεράστιο κενό.

Τι κάνουν όλοι οι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί όμιλοι και όχι μόνο, παγκοσμίως; Αυτό που έκανε η JPMorgan στην Ελλάδα. Επένδυση στην πραγματική οικονομία και διαφοροποίηση μέσω της διασποράς των επενδυτικών της προσανατολισμών. Με αυτό τον τρόπο μειώνεται ο επενδυτικός κίνδυνος. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να περιορίσει ένας χρηματοοικονομικός όμιλος τους κλυδωνισμούς που θα αντιμετωπίσει το επόμενο διάστημα.

Αυτή είναι και η ευκαιρία της Ελλάδας. Τη στιγμή που όλοι θα ψάχνουν να καλυφθούν από την «μπόρα» που έρχεται, εμείς να τους προσφέρουμε ένα ασφαλές καταφύγιο με καλές αποδόσεις. Καταφύγιο για αυτούς, μοχλός ανάπτυξης για εμάς. Με αυτόν τον τρόπο ίσως μπορέσουμε να αποφύγουμε τις επιπτώσεις της «μπόρας». Και μπορούμε αυτή τη φορά να την αποφύγουμε αναπτυξιακά. Φτάνει να έχουμε στο μυαλό μας ότι δεν πρέπει να παρασυρθούμε σε υπερβολές. Φτάνει αυτή τη φορά να διατηρήσουμε υπό έλεγχο τα δημόσια οικονομικά μας, ασφαλείς τις τράπεζες και σταθερή πρόσβαση στις αγορές…